Fenilketonürili Adolesanların Diyete Uyum ve Depresif Duygu Durumu Sıklığının Saptanması
Öz
Amaç: Kan fenilalanin düzeyi ile psikolojik durum arasındaki ilişkinin ortaya konması Fenilketonüri hastaları için önemlidir. Ancak hastalığın en sık görüldüğü ülkelerden biri olan Türkiye’de Fenilketonürili adolesanlarda depresyon sıklığı ile ilgili yapılmış bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Fenilketonürili adolesanlarda diyete uyum ve depresif duygu durumu sıklığının saptanmasıdır.
Gereç ve Yöntemler: Çalışma, Fenilketonürili adolesanlar ile Nisan 2019-Kasım 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Adolesanlar Avrupa Fenilketonüri Birliği tarafından yaşa göre önerilen kan fenilalanin düzeylerine göre ikiye ayrılarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların genel özellikleri, hastalık ve diyet ile ilişkili bilgiler anket formu ile belirlenmiştir. Adolesanların depresyon durumlarının değerlendirilmesinde ‘Çocuklar için Depresyon Ölçeği’ kullanılmıştır.
Bulgular: Kızların kan fenilalanin düzeyi ortalamaları erkeklerden düşük iken; yasak ürün bilgi düzeyi, düşük proteinli ürünleri sevme ve Fenilketonüri ile yaşamaktan mutlu olma puanları yüksek bulunmuştur. Kan fenilalanin düzeyi önerilene uygun olan ve olmayan gruplarda, diyete uyum ile kan fenilalanin düzeyi arasında negatif yönlü önemli ilişki saptanmıştır. Kan fenilalanin düzeyi önerilerin üzerinde olanlarda ise Fenilketonüri diyetinde yasak olan ürünleri bilme düzeyi ile kan fenilalanin arasında negatif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Çalışmada diyet kontrolü zayıf olan adolesanlarda, kan fenilalanin düzeyleri ile beden kitle indeksi persentilleri arasında pozitif yönlü önemli ilişki saptanmıştır. Cinsiyete göre çocuk depresyon ölçeği ve kan fenilalanin düzeyleri arasındaki ilişki önemsiz bulunurken, kan fenilalanin düzeyleri önerilerin üzerinde olan grupta çocuk depresyon ölçeği ile kan fenilalanin düzeyleri arasında pozitif yönlü ilişki saptanmıştır.
Sonuç: Fenilketonürili adolesanlarda sosyal yaşamda karşılaşılan zorluklar ve ekonomik sebeplerden ötürü diyete uyum azalmakta ve depresif semptomlar artmaktadır. Ailelerin sosyoekonomik yönden daha çok desteklenmesinin diyete uyumu arttıracağına inanılmaktadır. Fenilketonürili hastaların diyete uyumlarını takip etmek ve arttırmak için düzenli diyetisyenle görüşme ve eğitimlere ihtiyaç olduğu, ayrıca ruhsal ve sosyal açıdan yaşadıkları sorunların çözümü için çocuk psikiyatristlerinin tedavi ekibinde yer almaları gerektiği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Teşekkür
Kaynakça
- 1. Prasad C, Dalton L, Levy H. Role of diet therapy in management of hereditary metabolic diseases. Nutr Research 1998;18(2):391-402.
- 2. Köksal G, Gökmen H. Çocuk Hastalıklarında Beslenme Tedavisi. Hatiboğlu Yayınları, 7. Baskı, 2019, Ankara.
- 3. Köseoğlu SZA, Çelikel S. The Current Information in Nutrition Therapy of Phenylketonuria. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi 2020;18,755-761.
- 4. Zeman J, Pijackova A, Behulova J, Urge O, Saligova D, Hyanek J. Intellectual and school performance in adolescents with phenylketonuria according to their dietary compliance. The Czech-Slovak Collaborative Study. Eur J Pediatr 1996;155[Suppl 1]:S56-S58.
- 5. Dunlop BW, Nemeroff CB. The role of dopamine in the pathophysiology of depression. Arch Gen Psychiatry 2007;64:327–337.
- 6. Clacy A, Sharman R, McGill J. Depression, Anxiety, and Stress in Young Adults with Phenylketonuria: Associations with Biochemistry. Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics 2014;35(6):388 – 391.
- 7. Sharman R, Sullivan K, Young RM, McGill J. Depressive symptoms in adolescents with early and continuously treated phenylketonuria: associations with phenylalanine and tyrosine levels. Gene 2012;504(2):288-291.
- 8. Waisbren S, White DA. Screening for cognitive and social–emotional problems in individuals with PKU: Tools for use in the metabolic clinic. Molecular Genetics and Metabolism 2010;99:Suppl 1:S96–S99.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Sinem Bayram
*
0000-0003-1569-7747
Türkiye
Ekinsu Kanbur
Bu kişi benim
0000-0002-1334-0544
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
26 Kasım 2021
Gönderilme Tarihi
12 Ekim 2020
Kabul Tarihi
7 Aralık 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 15 Sayı: 6