ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ
Öz
Doğu Karadeniz Bölümü’nde iklim ve yeryüzü şekillerinin kısa mesafede değişmesi ve yerel halkın bu koşullara uyarlanması sonucu çeşitli kültürel ögeler gelişmiştir. Yükselti farkı ve geçim şekline bağlı olarak köyler ile yaylalar arasında süregelen mevsimlik hareketlilik olan yaylacılık bunlardan biridir. Bu durumda, kırsal geçim şekillerinden olan yaylacılıkta aileler iş birliği yapmaktadır. Geleneksel yaylacılıkta, genellikle yaz döneminde yaylada kalıp hayvancılık yapmayı kadınlar üstlenmiştir. Yaylacılık faaliyetlerinde kadınlar, bulunduğu coğrafi ortama uyarlanma, fiziki çevreden istifade etme ve yerel bilgiyi kullanma yoluna gitmektedir. Yerel bilgi, kırsal geçim şekillerinin ve fiziki çevrenin sürdürülebilir kullanımına dair önemli veriler sunmaktadır. Ancak yaylaların yapı ve işlevindeki değişim ile kırsaldan göçün etkisiyle geleneksel yaylacılığın izleri hızla azalmakta, yerel bilgi aşınmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Artvin yöresindeki yaylacılıkta kadınların yeri, taşıdıkları ve uyguladıkları geleneksel ögeler ve fiziki çevreye uyarlanma ile elde edilen geleneksel yerel bilgilerini incelemektir. Çalışmanın verileri, 2019-2021 yıllarında Artvin ilindeki 4 yayla ve 2 köy yerleşmesinde gerçekleştirilen arazi çalışmaları ile katılımlı gözlemlere dayalıdır. Çalışma bulgularına göre yaylacı kadınlar, binlerce yıllık süreçte gelişen çeşitli kültürel ögelerin taşıyıcılarıdır. Yaylacıların doğa ile uyumlu yaşama ve fiziki çevrenin sürdürülebilir kullanımı, kırsal alanlar için önemli veriler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- BAKIRCI, Muzaffer: “Doğu Karadeniz Örneğinde Yaylaların Pazar Yeri Fonksiyonu”, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Dergisi, Sayı:7, 1999
- BAKIRCI, Muzaffer: “Kırsal yerleşmelerde ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesinde turizmin etkisi: Yaylalar Köyü örneği (Yusufeli/Artvin)”. Türk Coğrafya Dergisi, Sayı:57, 2012, 71-85
- BAYTOP, Turhan: Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu Yayınları, 1994
- BEKDEMİR, Ünsal - Özdemir, Ünal: “Doğu Karadeniz Bölümünde gelişmekte olan yayla turizm merkezlerine bir örnek: Bektaş Yaylası”, Doğu Coğrafya Dergisi, Cilt:7, Sayı:7, 2011
- BERKES, Fikret - COLDİNG, Johan - FOLKE, Carl: “Rediscovery of traditional ecological knowledge as adaptive management”, Ecological applications, Volume: 10, 2000, 1251-1262
- DANKOFF, Robert: “Armenian loanwords in Turkish”, (Turcologica 21)Wiesbaden: Harrassowitz, 1995
- DOĞU, Ali Fuat - SOMUNCU, Mehmet - ÇİÇEK, İhsan - TUNÇEL, Harun - Gürgen, Gürcan: “Kaçkar Dağında buzul şekilleri, yaylalar ve turizm”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt: 36, Sayı 1-2, 1993
- EGE, İsmail - ÖZÇAĞLAR, Ali: “Sürdürülebilir arazi kullanımı bakımından gülek kasabası yaylaları”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 11, Sayı:26, 2014
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beşeri Coğrafya
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2022
Gönderilme Tarihi
29 Aralık 2021
Kabul Tarihi
30 Mart 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 130 Sayı: 257
APA
Albayrak, L., & Yılmaz, C. (2022). ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ. Türk Dünyası Araştırmaları, 130(257), 383-406. https://doi.org/10.55773/tda.1050296
AMA
1.Albayrak L, Yılmaz C. ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ. TDA. 2022;130(257):383-406. doi:10.55773/tda.1050296
Chicago
Albayrak, Leman, ve Cevdet Yılmaz. 2022. “ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ”. Türk Dünyası Araştırmaları 130 (257): 383-406. https://doi.org/10.55773/tda.1050296.
EndNote
Albayrak L, Yılmaz C (01 Nisan 2022) ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ. Türk Dünyası Araştırmaları 130 257 383–406.
IEEE
[1]L. Albayrak ve C. Yılmaz, “ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ”, TDA, c. 130, sy 257, ss. 383–406, Nis. 2022, doi: 10.55773/tda.1050296.
ISNAD
Albayrak, Leman - Yılmaz, Cevdet. “ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ”. Türk Dünyası Araştırmaları 130/257 (01 Nisan 2022): 383-406. https://doi.org/10.55773/tda.1050296.
JAMA
1.Albayrak L, Yılmaz C. ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ. TDA. 2022;130:383–406.
MLA
Albayrak, Leman, ve Cevdet Yılmaz. “ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ”. Türk Dünyası Araştırmaları, c. 130, sy 257, Nisan 2022, ss. 383-06, doi:10.55773/tda.1050296.
Vancouver
1.Leman Albayrak, Cevdet Yılmaz. ARTVİN YAYLACILIK KÜLTÜRÜNDE KADININ YERİ VE YEREL EKOLOJİK BİLGİ. TDA. 01 Nisan 2022;130(257):383-406. doi:10.55773/tda.1050296
Cited By
Yüksek Rakım Artvin Bazgiret Köyü’nün Doğal ve Kültürel Mirasının Korunması, Tanıtılması ve Ekolojik Turizme Kazandırılması
Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences
https://doi.org/10.35229/jaes.1582936Artvin’de Nüfusun Demografik Yapısı
Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.22466/acusbd.1716954