Araştırma Makalesi

ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI

Cilt: 127 Sayı: 250 19 Şubat 2021
PDF İndir

ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI

Öz

Türk boyları arasında en geniş sahaya yayılarak Türk Tarihinde mümtaz bir yere sahip olan Kuman-Kıpçaklar, Moğolların düzenlemiş oldukları II. Batı Seferi esnasında 1237 yılında büyük bir göç hareketine kalkışmışlardır. Bu doğrultuda Karadeniz’in Kuzeyinde bulunan Kuman-Kıpçak boylarının bir kısmı güçlerinin kırılmasının ardından Balkanlar’a doğru kaymışlardır. Sözü edilen bu göç hareketi XIII. yy ’ın ortasında Balkanlar’ın ve Anadolu’nun demografik ve siyasi yapısının etkilenmesi ile değişimine neden olmuştur. Moğolların tazyiki ile Kuman-Kıpçakların bir kısmı başlarındaki liderler ile beraber önce Bulgaristan ve Makedonya topraklarında görülmüşler ardından da onların savaşlardaki maharetlerini bilen II. Bulgar Devleti, Latin İmparatorluğu ve İznik İmparatorluğu tarafından kendi ülkelerine iskân edilmişlerdir. Sözü edilen bu devlet ve imparatorluklar, Kuman-Kıpçakları ordularında genellikle hafif süvari ve kısmen de piyade olarak kullanarak üstünlük kurmaya çalışmışlardır. Dönemin İznik İmparatoru İoannes Dukas Vatatzes (1221-1254) tarafından Balkanlar’ı harab eden Kuman-Kıpçaklar’ın bir kısmını 1241 yılında dinlerini değiştirmek suretiyle Anadolu’nun farklı yerlerine yerleştirilmişlerdir. İznik toprakları içerisinde birden farklı yerlerde varlıklarına tesadüf edilen Kuman-Kıpçakların önemli bir kısmı Selçuklu Türkleri (Menderes, Frigya bölgeleri) ve İstanbul Latin İmparatorluğu sınırlarına yerleştirildikleri görülmektedir. Bu makalede, genel anlamıyla Kuman-Kıpçaklar’ın Bizans ile ilişkileri, 1237 tarihinde meydana gelen göç hareketleri sonucunda onların İznik İmparatorluğu tarafından Anadolu’ya yerleştirilmeleri, İznik ve Bizans ordularındaki faaliyetleri ve son olarak da Yalova’da bulunan Elmalık (eski adı Saruhanlı) ve Kazımiye (eski adı Yortan) köylerine yerleştirilmeleri ile onların buradaki mevcudiyetleri ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 438 NUMARALI MUHASEBE-İ VİLAYET-İ ANADOLU DEFTERİ II, (937/1530) BOLU, KASTAMONU, KENGIRI VE KOCAİLİ LİVÂLARI, yay. haz. Ahmet Özkılınç, Ali Coşkun, Mustafa Karazeybek, Abdullah Sivridağ, Murat Yüzbaşıoğlu, Ankara, 1994. AĞCA, Ferruh, “Hıristiyan Karamanlı Türkleri ve Karamanlı Ağzı Üzerine”, Türkbilig, 2006/11., s. 3-18.
  2. AKROPOLİTES, George, The History, trans. Ruth Macrides, Oxford Unıversıty Press, New York, 2009.
  3. ANGELOV, Dımıter, The Byzantine Hellene The Life of Emperor Theodore Laskaris and Byzantium in the Thirtheenth Century, Cambrıdge Unıversıty Press, Cambrıdge, 2019.
  4. ANGOLD, Michael, A Byzantine Government in Exile Government and Society Under the Laskarids of Nicea (1204-1261), Oxford University Press, London, 1975.
  5. ANNA KOMNENA, The Alexiad, trans. By. Elizabeth A.S. Dawes, In Prentheses Publications, Cambridge, Ontario, 2000.
  6. ANZERLİOĞLU, Yonca, Karamanlı Ortodoks Türkler, Phoneix Yayınevi, 2. Baskı, Ankara, 2009.
  7. ARİSTOV, N., O Zemlı Polovetskoy (İstoriko-Geografiçeskıy Oçerk), V.İ. Davidenko, Kiev, 1877.
  8. ASUTAY, Neslihan, Yalova “Karakilise”, T.C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 1985.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

19 Şubat 2021

Gönderilme Tarihi

23 Eylül 2020

Kabul Tarihi

29 Ekim 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 127 Sayı: 250

Kaynak Göster

APA
Yalvar, C. (2021). ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI. Türk Dünyası Araştırmaları, 127(250), 11-36. https://izlik.org/JA35HS27KN
AMA
1.Yalvar C. ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI. TDA. 2021;127(250):11-36. https://izlik.org/JA35HS27KN
Chicago
Yalvar, Cihan. 2021. “ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI”. Türk Dünyası Araştırmaları 127 (250): 11-36. https://izlik.org/JA35HS27KN.
EndNote
Yalvar C (01 Şubat 2021) ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI. Türk Dünyası Araştırmaları 127 250 11–36.
IEEE
[1]C. Yalvar, “ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI”, TDA, c. 127, sy 250, ss. 11–36, Şub. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35HS27KN
ISNAD
Yalvar, Cihan. “ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI”. Türk Dünyası Araştırmaları 127/250 (01 Şubat 2021): 11-36. https://izlik.org/JA35HS27KN.
JAMA
1.Yalvar C. ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI. TDA. 2021;127:11–36.
MLA
Yalvar, Cihan. “ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI”. Türk Dünyası Araştırmaları, c. 127, sy 250, Şubat 2021, ss. 11-36, https://izlik.org/JA35HS27KN.
Vancouver
1.Cihan Yalvar. ANADOLU’DA SON TÜRK İSKÂNI: İZNİK İMPARATORLUĞU’NDA KUMAN-KIPÇAKLAR VE YALOVA KAZIMİYE (YORTAN) İLE ELMALIK (SARUHANLI) KÖYLERİNDEKİ VARLIKLARI. TDA [Internet]. 01 Şubat 2021;127(250):11-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35HS27KN