Experiences, Problems and Suggestions from The Perspective of Media Workers Working in The Field After the Earthquake: Earthquakes of February 6, 2023

Öz

Crisis moments such as earthquakes are the times when information about the event, developments regarding the process and communication are most valuable. These are the periods when the responsibilities and duties of journalists are at their highest level. Because periods related to crises such as earthquakes are the periods when all segments of society need information the most. Journalists are working hard to convey the hottest news to the audience from the very center of such a great destruction. In this study, from the perspective of media workers working in the field during the February 6, 2023 earthquakes; It is aimed to include journalism experiences, problems encountered and suggestions that can be a road map in similar situations. For this purpose, semi-structured interviews were held with 15 journalists who were actively involved in the field during the said period. Data were coded, categorized and interpreted using the MAXQDA program. The results of the study revealed that insomnia, panic attacks and intense stress were among the main challenges affecting media workers in the earthquake zone. In addition, internet and communication problems, the danger of collapse of damaged structures and aftershocks were the main problems in news production processes. For similar disasters, journalists offered three main recommendations to their colleagues. Preparations should be made taking into account the conditions of the region, psychological composure should be maintained and safety of life should be the first priority.

Anahtar Kelimeler

• Earthquake journalism
• Crisis journalism
• Journalist
• Media

Deprem Sonrasında Sahada Görev Yapan Medya Çalışanlarının Perspektifinden Deneyimler, Sorunlar ve Öneriler: 6 Şubat 2023 Depremleri

Öz

Deprem gibi kriz anları olaya ilişkin bilginin, sürece ilişkin gelişmelerin ve iletişimin en değerli olduğu zaman dilimleridir. Bu dönemler gazetecilerin de sorumluluklarının ve görevlerinin en üst düzeye çıktığı süreçlerdir. Çünkü deprem gibi krizlere ilişkin dönemler toplumun tüm kesimlerinin bilgiye en çok ihtiyaç duyduğu dönemlerdir. Gazeteciler böylesine büyük bir yıkımın tam merkezinden en sıcak haberleri izler kitleye iletebilmek için yoğun çaba sarf etmektedirler. Bu çalışmada, 6 Şubat 2023 depremlerinde sahada görev yapan medya çalışanlarının perspektifinden; habercilik deneyimlerine, yaşanılan sorunlara ve benzer durumlarda yol haritası olabilecek önerilere yer vermek amaçlanmıştır. Bu amaç çerçevesinde söz konusu dönemde sahada aktif olarak yer almış 15 gazeteci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler MAXQDA programı kullanılarak kodlanmış, kategorize edilmiş ve yorumlanmıştır. Çalışmanın sonuçları uykusuzluk, panik atak ve yoğun stres gibi sorunların, deprem bölgesindeki medya çalışanlarını etkileyen başlıca zorluklar arasında yer aldığını ortaya koymuştur. Ayrıca, internet ve iletişim sorunları, hasarlı yapıların yıkılma tehlikesi ve artçı depremler haber üretim süreçlerinde karşılaşılan ana sorunlar olmuştur. Benzer afetlere ilişkin gazeteciler meslektaşlarına üç temel öneri sunmuştur. Bölge şartları dikkate alınarak hazırlık yapılmalı, psikolojik soğukkanlılık korunmalı ve can güvenliği birinci öncelik olmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Deprem haberciliği
• Kriz haberciliği
• Gazeteci
• Medya

Kaynakça

1. AFAD, 2018. Türkiye Deprem Tehlike Haritası (TDTH), T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/39499/xfiles/deprem_haritasi.pdf.
2. AFAD, 2023. 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw: 7.7– Mw: 7.6) Depremleri Raporu, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Erişim adresi: https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf.
3. Başaran M., 2020. Kriz dönemlerinde habercilik: Türkiye'deki terör saldırıları örneği Vodafone Arena patlaması, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 158 s.
4. Boz U., 2025. Kahramanmaraş merkezli depremin insan kaynakları sürecine etkisi: Hatay örneği, Disiplinlerarası Yenilik Araştırmaları Dergisi, 5(1), 30-39, https://doi.org/10.56723/dyad.1428947.
5. Çaplı B., Taş O., 2009. Kriz Haberciliği. (İçinde: Televizyon Haberciliğinde Etik, Editörler: B. Çaplı, H. Tuncel, 364 s.), 237-250.
6. Demir D.H., Balcı E.V., 2019. Kriz haberciliği ve etik sorunsalı, Yeni Düşünceler Dergisi, 11, 48-56.
7. Demirtaş H., 2000. Kriz yönetimi, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 23 (23), 353-373.
8. Dizdarlar M., 2022. Medya gündemi ve kamu gündemi: 30 Mart-25 Mayıs 2021 tarihlerinde Covid 19 salgınının, Türkiye’de zirve yaptığı dönemde Hürriyet, Sabah ve Sözcü gazetelerindeki sunumu, Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 200 s.

9. Fidan H., 2023. Kırıkhanda Depremin İzleri, Anadolu Ajansı, Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/kirikhanda-depremin-izleri.
10. Genç F., 2013. Kriz iletişimi: Marmara depremi örneği, Selçuk İletişim, 5(3), 161-175.
11. Göksun Y., 2023. Kriz döneminde iletişim yapılması gerekenler ve dikkat edilecek hususlar, SETA Perspektif (355).
12. Güder İ., 2019. Türkiye'nin 510 Yıllık Deprem Tarihi, Anadolu Ajansı, Erişim adresi: https://www. https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turkiyenin-510-yillik-deprem-tarihi/1407096.
13. Gülcan C., 2025. MAXQDA programının nitel araştırma analizlerinde kullanımı: temsili bir çalışma, Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 47-59, https://doi.org/10.15659/tjss.2025.003.
14. Hürriyet, 2025. 6 Şubat Depremi Saat Kaçta Ne Zaman, Hangi İllerde Oldu? 6 Şubat Depremi Kaç Saniye Sürdü ve Kaç Kişi Vefat Etti? Erişim adresi: https://www.hurriyet.com.tr/bilgi/galeri-6-subat-depremi-kac-saniye-surdu-ve-saat-kacta-oldu-6-subat-depreminde-kac-kisi-vefat-etti-42682952.
15. Kalkan H., 2023. Hatay İlinde Binalar Yıkıldı, Anadolu Ajansı, Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/kahramanmaras-merkezli-depremde-hatay-ilinde-de-binalar-yikildi.
16. Özkaynak Ş., 2021. Türkiye'de Gerçekleşen Büyük Depremler, TRT Haber, Erişim adresi: https://www.trthaber.com/haber/turkiye/turkiyede-gerceklesen-buyuk-depremler-561205.html.
17. Sancı D., 2023. Kriz haberciliği bağlamında deprem haberlerinin incelenmesi: 2020 İzmir depremi örneği, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazetecilik Ana Bilim Dalı, 135 s.
18. SBB, 2023. Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Erişim adresi: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/03/2023-Kahramanmaras-ve-Hatay-Depremleri-Raporu.pdf.
19. T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, 2023. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri asrın felaketi, Ankara: Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Yayınları.
20. T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, 2025. Asrın felaketinin 2. yılı: inşa ve ihya çalışmaları. Ankara: Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Yayınları.
21. TMMOB Mimarlar Odası, 2023. 6 Şubat 2023 Depremleri Tespit Ve Değerlendirme Raporu, Erişim adresi: https://www.tmmob.org.tr/sites/default/files/mo06022023depremtespit.pdf.
22. Toker H., 2016. Doğal afetler, iletişim ve medya, (İçinde: Bütünleşik Afet Yönetimi, Editörler: Z. T. Karaman, A. Altay), 249-278 .
23. TÜRKSAM, 2022. Türkiye’de Gerçekleşmiş Büyük Depremler, Erişim adresi: https://www.turksam.org/detay-turkiye-de-gerceklesmis-buyuk-depremler.
24. Uzun R., 2007. İletişim etiği, sorunlar ve sorumluluklar, Ankara: G.Ü. İletişim Fakültesi 40. Yıl Kitaplığı.
25. Yanardağ R., Toper F., Yağar F., 2025. 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin psiko-sosyal ve ekonomik etkilerinin keşfedilmesine ilişkin nitel bir çalışma, Sosyoekonomi, 33(63), 551-573, https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2025.01.25.
26. Yaşa H., Maden S., 2021. Koronavirüs (Covıd-19) döneminde kriz haberciliği: ensonhaber.com, hurriyet.com.tr ve milliyet.com.tr üzerine karşılaştırmalı bir analiz, 8. Uluslararası İletişim Günleri Dijital Çağda Kriz İletişimi Sempozyumu, Bildiri Özetleri Kitabı, 188.