6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremlerinin İçme Suyu Altyapı Hasarları Bakımından İncelenmesi ve Yedisu Segmenti için Bir Deprem Senaryosu

Öz

Afetler, fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplara yol açan, toplumun kırılganlığına bağlı yıkıcı olaylardır. Türkiye, deprem riski yüksek bir bölgede yer alır; 2023 Kahramanmaraş depremleri (Mw 7.7 ve 7.6), 11 ilde büyük yıkıma ve altyapı hasarlarına neden olmuştur. Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremlerinde meydana gelen içme suyu altyapı hasarlarını incelemektedir. Boru kırılmaları, sıvılaşma ve fay hareketlerinden kaynaklanan deformasyonlar, su kaynaklarının bulanıklaşması ve debi kayıplarına neden olmuştur. Özellikle korozyona uğramış çelik borular ve kırılgan malzemeler (asbest, pik döküm) büyük hasar görmüştür. Ayrıca, senaryo çalışması olarak Yedisu Segmenti (Mw 7.3 potansiyelli) incelenmiş, Bingöl ve Erzincan’daki su hatlarının olası kırılma noktaları belirlenmiştir. Ardından, entegre su yönetimi planlarıyla afetlere hazırlık için öneriler sunulmuştur. Çalışma, su yönetiminin afetlerdeki kritik rolünü vurgulayarak, hasarları minimize etmeyi amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Afet
• Altyapı
• Deprem
• İçme suyu
• Su yönetimi

Investigation of Drinking Water Infrastructure Hazards in 6 February 2023 Kahramanmaras Earthquakes and an Earthquake Scenario for Yedisu Segment

Öz

Disasters are destructive events that cause physical, economic, and social losses, depending on a society's vulnerability. Turkey is located on a high-risk seismic zone; 6 February 2023 Kahramanmaraş Earthquakes (Mw 7.7 and 7.6) caused massive destruction and infrastructure damage across 11 provinces. This study examines the damage to drinking water infrastructure caused by these earthquakes. Pipe ruptures, liquefaction, and deformations due to fault movements led to water source turbidity and flow rate losses. Corroded steel pipes and brittle materials (asbestos, cast iron) suffered significant damage. Additionally, a scenario-based analysis of the Yedisu Segment (with an Mw 7.3 potential) was conducted, identifying vulnerable points in water lines in Bingöl and Erzincan. Finally, recommendations for integrated water management plans were proposed to enhance disaster preparedness. The study highlights the critical role of water management in disasters and aims to minimize future damage.

Anahtar Kelimeler

• Disaster
• Infrastructure
• Earthquake
• Drinking water
• Water management

Kaynakça

1. AFAD, 2012. Birlikte Başardık: Van Depremi, TC Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı, Eylül 2012, Ankara.
2. AFAD, 2018. Türkiye’de Afet Yönetimi ve Doğa Kaynaklı Afet İstatistikleri, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/35429/xfiles/Turkiye_de_Afetler.pdf.
3. AFAD, 2023. 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw: 7.7– Mw: 7.6) Depremleri Raporu, T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Erişim adresi: https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf.
4. Akdas E., Eren T., 2023. Assignment and Scheduling of Search and Rescue Teams: Example of Possible Bingöl Earthquake, Turk Deprem Arastirma Dergisi, 5(2), 128-147, https://doi.org/10.46464/tdad.1288213.
5. Çalım G., Bal İ.E., Gülay G., 2019. İsale hatlarında deprem riskinin olasılıksal hesabı ve bir örnek uygulama, Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 10(1), 397-408.
6. Demirtaş R., Yılmaz R., 1996. Türkiye’nin sismotektoniği. Bayındırlık ve İskân Bakanlığı Yayınları, Ankara, 37.
7. Duruel H.E.E., Duruel M.C., 2024. Depremden Sonra Ortaya Çıkan Bir Diğer Felaket: Sucul Kirlilik, I. Uluslararası İstiklal Sempozyumu.
8. Emre Ö., Duman T.Y., Özalp S., Elmacı H., Olgun Ş., Şaroğlu F., 2013. Active Fault Map of Turkey with an Explanatory Text, 1:1.250.000 scale. Ankara, Türkiye: General Directorate of Mineral Research and Exploration, Special Publication Series-30.

9. Fan X., Zhang L., Wang J., Ren Y., Liu A., 2024. Analysis of faulting destruction and water supply pipeline damage from the first mainshock of the February 6, 2023 Türkiye earthquake doublet, Earthquake Science, 37(1), 78-90.
10. Gülkan P., Balamir M., Yakut A., 2003. Afet yönetiminin stratejik ilkeleri: Türkiye ve dünyadaki politikalara genel bakış, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Afet Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi, 30, 32.
11. Kadıoğlu M., 2008. Modern, bütünleşik afet yönetimin temel ilkeleri, Afet Zararlarını Azaltmanın Temel İlkeleri, 1.
12. Kocbulut F., Softa M., Akgun E., Kosaroglu S., Otlu N., 2024. Analysis of Surface Fault-Rupture Characteristics Resulting from the February 6, 2023 (Mw:7.6) Ekinozu Earthquake along the Ciglik Fault (Malatya-Dogansehir-Eskikoy), Turk Deprem Arastirma Dergisi, 6(2), 387-404, https://doi.org/10.46464/tdad.1467421.
13. Kürçer A., Özalp S., 2022. Yedisu Segmenti’nin Yaklaşık Son 4000 Yıllık Paleosismik Tarihçesi, Kuzey Anadolu Fayı, Türkiye. Aktif Tektonik Araştırma Grubu Yirmibeşinci Çalıştayı (ATAG-25).
14. Sahin S., 2019. The Disaster Management in Turkey and Goals of 2023, Turk. J. Earthq. Res., 1(2), 180-196.
15. Uluğ A., 2009. Nasıl bir afet yönetimi, TMMOB İzmir Kent Sempozyumu, 1-18.
16. USGS, 2025. Reid's Elastic Rebound Theory, Earthquake Hazard Program USGS, Erişim adresi: https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/events/1906calif/18april/reid.php.
17. Yaltırak C., 2015. Marmara Denizi ve çevresinde tarihsel depremlerin yerleri ve anlamı, İTÜ Vakıf Dergisi, 56-62.
18. Yang Y., Liu H., Mostafavi A., Tatano H., 2025. Review on modeling the societal impact of infrastructure disruptions due to disasters, Reliability Engineering & System Safety, 110879.
19. Yıldız D., 2015. Beklenen Istanbul Depremi Sonrasinda Acil Su Temini ve Sanitasyon İhtiyacı, İnceleme Raporu, Su Politikaları Derneği, 26s, Erişim adresi: https://api2.kmo.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/f0a6e278541794e_ek.pdf.
20. Zhang M.Z., Chen H.R., 2000. Strong motion and damage caused by the Izmit earthquake, Int Earthq Dyn, 1(2000), 13-15.