Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma

Fatih Satıl; Emine Aktaş

doi:10.46810/tdfd.865097

Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma

Öz

Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri (TRSM), ağır ruhsal rahatsızlığı olan hastaların yaşadıkları ortamda takip ve tedavilerinin yapıldığı hastanelere entegre birimlerdir. Bu birimlerde görevli ergoterapistlerce tedavi sürecinde hastaların ihtiyaç, istek ve becerilerine uygun olarak uygulanan aktivitelerden biri de bitki terapi bahçeleridir. Bu araştırma, Türkiye’deki farklı bölgelerden seçilen 54 TRSM’de gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla TRSM’lerin bitki terapi bahçelerinde terapi amaçlı kullanılan bitki türleri tespit edilmiştir. Ayrıca, özel gereksinimli bireylerin fiziksel ve bilişsel yetileri doğrultusunda terapi bahçelerindeki bu bitkilerden ne amaçla yararlanıldıkları belirlenmiştir. Çalışmada, bilgilendirici fikir birliği faktörü (FIC) ve bitki kullanım değeri (UV) hesaplanmış, ayrıca kullanılan türler arasındaki farkı bulmak için Değişim Aralığı (DA) formülü kullanılmıştır. Sonuçta, çalışma yapılan TRSM merkezlerinde toplam 42 bitki taksonunun terapi amaçlı kullanıldığı tespit edilmiştir. Kullanılan bitkilerin yerel ve bilimsel isimleri, kullanım amaçları, kullanılan kısımları ve kullanım sıklıkları belirlenmiştir. Çalışılan terapi bahçelerinde; çiçek grubu bitkilerden 20 (%48), sebze grubu bitkilerden 14 (%33), ağaç ve çalı grubu bitkilerden de 8 çeşit (%19) bitkinin kullanımının olduğu belirlenmiştir. Bitkilerin en fazla çiçek kısımlarından (%40) yararlanılmaktadır. Ayrıca, kullanılan bu bitkilerin %47’si görsellik, %32’si gıda ve %21’i koku amaçlı değerlendirilmektedir. Çalışmanın FIC değeri 0,22 olarak hesaplanmıştır. UV değeri; en fazla gül (0,96), en düşük ıhlamur ve köknar (0,01) bitkisindedir. DA ise 0,95’tir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

[1] Bozkurt SG Selçuklu ve Osmanlı Döneminde Darüşşifaların Avlu Özellikleri ve Avlularda Kullanılan Peyzaj Elemanları. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi. 2020; 13(1):32-41.
[2] Söderback I, Söderström M, Schälande E. Horticultural Therapy: THA Healing garden and Gardening in Rehabilitation Measures at Danderyd Hospital rehabilitation Clinic, Sweden. Pediatr Rehabil. 2004; 7(4):245-260.
[3] Yılmaz E. Hastanelerde Terapi Bahçelerinin İyi Olma Haline Etkilerinin Araştırılması. Yüksek lisans tezi. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü; 2017.
[4] Ulrich RS, Simons RF, Losito DB, Fiorito E, Miles MA, Zelson M. Stress Recovery During Exposure to Natural and Urban Environments. J Environ Psychol. 1991; 11(3):201-230.
[5] Nicholson D. Green Cities-And Why We Need Them, New Economics Foundation Pocketbooks, United Kingdom; 2003.
[6] Chang CY. The Effects of Flowers on Respondents Physical and Psychological Responses. Interaction by Design: Bringing People and Plants Together for Health and WellBeing: An International Syposium (edited by Elizabeth R. Messer Diehl) Blackwell Publishing; 2002.
[7] Tetik F, Civelek S, Cakilcioglu U. 2013. Traditional uses of some medicinal plants in Malatya (Turkey). J Ethnopharmacol. 2012; 146, 331-346.
[8] Saravia M, Ulisses A, Riberio D. Plant species as therapeutic resource in Savanna regionspernambuco state, northeastern Brazil. J Ethnopharmacol. 2015; 171:141-153.

[9] Hu R, Lin C, Xu W, Liu Y, Long C. Ethnobotanical study on medicinal plants used by Mulam people in Guangxi, China. J Ethnobiol Ethnomed. 2020;.2:16(1):40.
[10] Davis PH. Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Edinburgh; Edinburgh Univ. Press; 1965-1985; Vol. 1-9, p.724.
[11] Davis PH, Mill RR, Tan K. Flora of Turkey and the East Aegean Islands (Supplement). Edinburgh; Edinburgh Univ. Press; 1988; Vol.10, p.590.
[12] Akkemik Ü. Türkiye’nin doğal-egzotik ağaç ve çalıları I, Gymnospermler-Angiospermler (A-G). Orman Genel Müdürlüğü Yayınları. Ankara, 2014a.
[13] Akkemik Ü. Türkiye’nin doğal-egzotik ağaç ve çalıları II, Angiospermler (H-Z). Orman Genel Müdürlüğü Yayınları. Ankara, 2014b.
[14] Yaltırık F, Efe A, Uzun A. İstanbul Adalarının Doğal ve Ekzotik Bitkileri. İst. Adaları İmar ve Kültür Vakfı; 1993. s.229.
[15] Trotter R, Logan M. İnformant consensus: a new approach for identifying potentially effective medicinal plants.ın plants in indigenous Medicine and Diet:Biobehavioral Approaches, ed. Nina L. Etkin, Redgrave puplishers, Bedford Hills, NY; 1986. pp.91-112.
[16] Wang YH, Wang C. Common Ethnobotany Research Methods. Hangzhou: Zhejiang Education Publishing House; 2017.
[17] Kayani S, Ahmad M, Zafar M, Sultana S, Khan MPZ, Ashraf MA, Hussain J, Yaseen G. Ethnobotanical use of medicinal plants for respiratory disorders among those living in Gallies-Abbottabad, northern Pakistan. J Ethnopharmacol. 2014; 156: 47–60.
[18] Karasar N. Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayınevi; 2005.
[19] Altay V, Karahan F. Tayfur Sökmen Kampüsü (Antakya-Hatay) ve Çevresinde Bulunan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Araştırma, KFBD. 2012; 2(7):13‐28.
[20] Jacquet A, Suresh R, Ghimire K, Rochet J. Nepalese traditional medicine and symptoms related to Parkinson's disease and other disorders: Patterns of the usage of plant resources along the Himalayan altitudinal range. J Ethnopharmacol. 2014; 153(1):178-89.
[21] Faruque MO, Uddin SB, Barlow JW, Hu S, Dong S, Cai Q, Li X and Hu XQ. Quantitative Ethnobotany of Medicinal Plants Used by Indigenous Communities in the Bandarban District of Bangladesh, Uantitative Ethnobotany of Medicinal Plants Used by Indigenous Communities in the Bandarban District of Bangladesh. Front. J Pharmacol. 2018; 9:40.
[22] Polat R, Cakilcioglu U, Kaltalioğlu K., Ulusan MD, An Z. Ethnobotanical Study on Medicinal Plants in Espiye and its Surrounding (Giresun-Turkey) Türkmen. J Ethnopharmacol. 2015; 163, 1-11.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi, Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatih Satıl ^*
0000-0002-4938-1161
Türkiye

Emine Aktaş
0000-0003-1624-2285
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

23 Ocak 2021

Kabul Tarihi

29 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 10 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.46810/tdfd.865097

IZ

https://izlik.org/JA58NU55PP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Satıl, F., & Aktaş, E. (2021). Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma. Türk Doğa ve Fen Dergisi, 10(1), 182-189. https://doi.org/10.46810/tdfd.865097

AMA

1.Satıl F, Aktaş E. Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma. TDFD. 2021;10(1):182-189. doi:10.46810/tdfd.865097

Chicago

Satıl, Fatih, ve Emine Aktaş. 2021. “Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma”. Türk Doğa ve Fen Dergisi 10 (1): 182-89. https://doi.org/10.46810/tdfd.865097.

EndNote

Satıl F, Aktaş E (01 Haziran 2021) Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma. Türk Doğa ve Fen Dergisi 10 1 182–189.

IEEE

[1]F. Satıl ve E. Aktaş, “Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma”, TDFD, c. 10, sy 1, ss. 182–189, Haz. 2021, doi: 10.46810/tdfd.865097.

ISNAD

Satıl, Fatih - Aktaş, Emine. “Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma”. Türk Doğa ve Fen Dergisi 10/1 (01 Haziran 2021): 182-189. https://doi.org/10.46810/tdfd.865097.

JAMA

1.Satıl F, Aktaş E. Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma. TDFD. 2021;10:182–189.

MLA

Satıl, Fatih, ve Emine Aktaş. “Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma”. Türk Doğa ve Fen Dergisi, c. 10, sy 1, Haziran 2021, ss. 182-9, doi:10.46810/tdfd.865097.

Vancouver

1.Fatih Satıl, Emine Aktaş. Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerindeki Terapi Bahçelerinde Kullanılan Bitkiler Üzerine Etnobotanik Bir Çalışma. TDFD. 01 Haziran 2021;10(1):182-9. doi:10.46810/tdfd.865097

Cited By

Eldeş (Ilgın/Konya) ve Çevresinin Etnobotanik Özellikleri

Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1211763

Nature-Based Intervention Approaches in Psychiatry

Psikiyatride Guncel Yaklasimlar - Current Approaches in Psychiatry

https://doi.org/10.18863/pgy.1708419