Üsküp Türk Kültüründe Ramazan Yemekleri

Öz

Amaç: Üsküp'teki Türk toplumunun Ramazan ve bayram yemeklerine dair derinlemesine bir analiz sunan bu çalışma, güncel olarak ramazan ayına özgü geleneksel yemekleri ve bu yemeklerin hazırlanma alışkanlıklarını araştırmayı hedeflemektedir. Yöntem: Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş ve veri toplamak amacıyla araştırmacılar tarafından oluşturulmuş yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, MAXQDA 2024 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma, Üsküp'teki Türk toplumunun Ramazan ve bayram geleneklerinde, modernleşme ve toplumsal değişimler nedeniyle bazı geleneksel uygulamaların azaldığını ve yerini modern yöntemlere bıraktığını ortaya koymuştur. Sonuç: Türk kültürü, tarihsel kökleri ve zengin çeşitliliğiyle dikkat çeken bir mirasa sahiptir. Bu kültür, sınırları aşarak farklı coğrafyalarda kendine özgü bir değişim geçirmiştir ve özellikle Osmanlı İmparatorluğu'nun etkisi altında kalmış topluluklarda derin izler bırakmıştır. Kuzey Makedonya, yüzlerce yıl Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altında kalmış ve bu süreçte Türk kültürü ile yoğrulmuş bir coğrafyadır. Günümüzde dahi bölgede dil, din, gelenekler, mimari ve mutfak gibi pek çok alanda bu geçmişin etkileri kendini göstermektedir. Türk nüfusun yoğun olarak yaşadığı şehirlerde Türkçe kökenli kelimeler ve ifadeler yaygın olarak kullanılmakta İslam dini ile ilgili birtakım ritüeller hâlâ önemini korumaktadır. Türk mutfağına özgü yemekler sıklıkla tüketilmekte ve Kuzey Makedonya'nın mutfak kültürünü zenginleştirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kuzey Makedonya
• Ramazan Yemekleri
• Bayram Yemekleri
• Gastronomi.

Ramadan Meals in Turkish Culture in Skopje

Öz

Purpose: This study, which provides an in-depth analysis of the Ramadan and holiday meals of the Turkish community in Skopje, aims to investigate the traditional dishes specific to these periods and the preparation habits of these dishes. Methods: Qualitative method was adopted in the research and semi-structured interview forms created by the researchers were used to collect data. The data obtained from the interviews were analyzed with the MAXQDA 2024 program. Findings: The research revealed that some traditional practices in the Ramadan and holiday traditions of the Turkish community in Skopje decreased due to modernization and social changes and were replaced by modern methods. Conclusion: Turkish culture has a remarkable heritage with its historical roots and rich diversity. This culture has gone through a unique change in different geographies, crossing borders and leaving deep traces especially in the communities that were under the influence of the Ottoman Empire. Northern Macedonia is a geography that remained under the rule of the Ottoman Empire for hundreds of years and was steeped in Turkish culture during this period. Even today, the effects of this past are evident in many areas such as language, religion, traditions, architecture and cuisine in the region. In cities where the Turkish population lives densely, words and expressions of Turkish origin are widely used, and some rituals related to the Islamic religion still maintain their importance. Dishes specific to Turkish cuisine are consumed frequently and enrich the culinary culture of North Macedonia.

Anahtar Kelimeler

• North Macedonia
• Ramadan Food
• Festive Food
• Gastronomy.

Kaynakça

1. Alievska, M. (2010). Geleneksel Makedon ve Türk mutfağında Türkçe kökenli ortak yemek isimleri. Aynı tadı paylaşmak. Türkiye ve Makedonya Geleneksel Ortak Mutfağı Çalıştay Bildirileri, Ankara.
2. Artun, E. (1996). Günümüzde Adana Âşıklık Geleneği (1966-1996) ve Âşık Feymani, Adana Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Yayınları.
3. Artun, E. (2007). Güney-Doğu Avrupa’da Osmanlı ve Osmanlı sonrası Türk uygarlıklarının öteki uygarlıklarla halk kültürü yönünden karşılıklı etkileşimi. 4. Uluslararası Güneydoğu Avrupa Türkoloji Sempozyumu, Zagreb. Atilla, N. (2013). Turkish Cuisine. http://www.turkish-cuisine.org/print.php?id=31&link=http://www.turkish-cuisine.org/ottoman-heritage-3/balkan-mutfagi-31.html. Erişim Tarihi: 01.05.2024.
4. Çalışır, G., Ünal A. M. ve Aydoğan Kılıç, T. (2018, Eylül, 13-16). Dini bayram geleneklerinin kişilerarası iletişime yansımaları. Zeugma I. Uluslararası Multi Disipliner Çalışmalar Kongresi, Gaziantep, Türkiye.
5. İlimsever, H. ve Ağanoğlu. H.Y. (2010). Arka Bahçemiz Üsküp. Bilge Kültür Sanat Yayınları.
6. Hamzaoğlu, Y. ( 2010). Balkan Türklüğü, Cilt I, Üsküp: Logos-A.
7. Karaman, K. (2010). Ritüellerin toplumsal etkileri, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 227-236.
8. Kul, E. (2022) Makedonya’da Evlad-ı Fatihan torunları (Sorunlar çözüm önerileri). Avrasya İncelemeleri Dergisi, 11(2), 191-221.

9. Kul, E. (2023). Üsküp’te Türk izleri üzerine gözlemler. Ed. H. Yekbaş, A. Yüksel. Şemsettin Sivasî Anısına Şehir ve Kimlik (s. 39-52) içinde, Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları.
10. Nebioğlu, O. (2016). Yerel gastronomik ürünlerin turizmde kullanılmasını etkileyen faktörler [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
11. Okur, H. (2023). Kuzey Makedonya’da kurban ibadetine dair uygulamalar. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 11(INCSOS VIII Özel Sayısı), 199-211.
12. Ödemiş, Z. (2023). Kuzey Makedonya’da Türk varlığı ve günümüz varlık mücadelesine kısa bir bakış. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 12(1), 443-472.
13. Özkan Önem, E. (2022, Aralık, 11-12). Kuzey Makedonya’da yaşayan Türklerin kutladığı mevsimlik bayramlar ve bu bayramlara özgü yiyecekler üzerine bir araştırma. 3. International Cappadocia Scientific Research Congress, Nevşehir, Türkiye.
14. Özkaya, Durlu F., Baydan, S. ve Ünal Kirazcı, B. (2020, Ekim, 08-10). Balkan mutfağı ve Türk mutfağı etkileşimleri. 20. International Travel and Tourism Dynamics: Overtourism, Ankara, Turkey.
15. Sancaktar, S. (2019). Balkanlar’da Türk ve Müslüman Milletler: 19. yüzyıldan günümüze milliyetçiliğe karşı varoluş mücadelesi. Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences. 5 (1), 1-21.
16. Ustaoğlu, E.T. (2019). İnsan robot etkileşimi konusunu kelime bulutu analizi ile kavramsallaştırma. International Academic Journal (Econder), 3(2), 221-239.
17. Williams, W., Parkes, E.L., ve Davies, P. (2013). Wordle: A method for analysing MBA student induction experience. The International Journal of Management Education, 11(1), 44-53.