Sessiz Çığlıklar: Yiyecek-İçecek Sektöründe Faaliyet Gösteren Kadın Çalışanların Etik İhlallere Karşı Tepkileri

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 106 - 122, 28.12.2025

Erşan Yıldız , Nurşen Irk

https://doi.org/10.37847/tdtad.1789773

Öz

Amaç: Bu araştırma, yiyecek-içecek sektöründe çalışan kadınların iş ortamlarında karşılaştıkları etik ihlallere karşı tutum ve tepkileri ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde tasarlanan bu çalışma, kadınların etik ihlalleri nasıl tanımladıkları, bu ihlaller karşısında ne tür tepkiler verdikleri ve işyerlerindeki etik politikaları nasıl değerlendirdikleri sorularına odaklanmaktadır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmış olup, kamu ve özel sektöre ait yiyecek-içecek işletmelerinde çalışan toplam 20 kadın katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Çalışma, kamu ve özel sektörde kadın çalışanların etik farkındalık ve deneyimlerinde belirgin farklılıklar olduğunu göstermektedir. Kamu sektöründe etik kodlara dair farkındalık yüksek ve sistematik uygulamalar mevcutken, özel sektörde uygulamada tutarsızlık ve sessizlik eğilimi öne çıkmaktadır. Her iki sektörde de toplumsal cinsiyet ayrımcılığı, mobbing ve cinsel taciz gibi etik sorunlar yaygın olup, bu sorunlar çalışanların motivasyon ve iş performansını olumsuz etkilemektedir.
Sonuç: Elde edilen bulguların, turizm sektöründe etik standartların güçlendirilmesine, cinsiyet temelli duyarlılığın artırılmasına ve bu alandaki sınırlı alanyazına özgün katkılar sunmasına olanak sağlayacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yiyecek-İçecek Sektörü , Kadın Çalışanlar , Etik İhlaller

Silent Screams: Women Employees' Reactions to Ethical Violations in the Food and Beverage Industry

Öz

Purpose: This study aims to reveal the attitudes and reactions of women working in the food and beverage industry towards ethical violations they encounter in their work environments.
Method: Designed within the framework of qualitative research, this study focuses on how women define ethical violations, what kind of reactions they exhibit in response to these violations, and how they evaluate ethical policies in the workplace. Purposive sampling was used in the research, and semi-structured interviews were conducted with a total of 20 female participants working in food and beverage businesses in the public and private sectors.
Findings: The study shows that there are significant differences in the ethical awareness and experiences of female employees in the public and private sectors. While awareness of ethical codes is high and systematic practices exist in the public sector, inconsistency and a tendency toward silence in practice are prominent in the private sector. Ethical issues such as gender discrimination, mobbing, and sexual harassment are prevalent in both sectors, negatively affecting employee motivation and job performance.
Conclusion: The findings are expected to contribute to strengthening ethical standards in the tourism sector, increasing gender-based sensitivity, and offering unique contributions to the limited literature in this field.

Anahtar Kelimeler

Food and Beverage Industry , Female Employees , Ethical Violations

Kaynakça

• Abiodun, A. J., & Oyeniyi, J. O. (2011). Ethical dilemmas in management. Journal of Law and Governance, 6(2), 39–48.
• Akoğlan Kozak, M., & Güçlü Nergiz, H. (2018). Turizmde etik: Kavramlar, ilkeler, standartlar. Detay Yayıncılık.
• Akoğlan Kozak, M., & Güçlü Nergiz, H. (2022). Turizmde etik vaka analizleri: Kuramsal ve sosyolojik bir bakış açısı. Detay Yayıncılık.
• Akova, O. (2010). Turizmde etik. İstanbul Üniversitesi.
• Aktaş, K. (2014). Etik-ahlak ilişkisi ve etiğin gelişim süreci. Uluslararası Yönetim ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(2), 22-32.
• Alkan, G. İ. (2018). Etik teoriler ışığında bağımsız denetim ve BIST’de bir araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20(Özel Sayı),129–149.
• Andersen, K., & Clevenger, T. (1963). A summary of experimental research in ethos. Communications Monographs, 30(2), 59–78.
• Anderson, M., & Anderson, S. (2014, June). GenEth: A general ethical dilemma analyzer. In Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence (Vol. 28, No. 1).
• Aygün, B., & Ozen, H. (2019). Öğretmenlerin çalışan sesliliğine yönelik algılarının incelenmesi: Fenomenolojik yaklaşım. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi, 4(2), 1-21.
• Boz, N. (2024). Mutfakta sürdürülebilir gelecek: Gastronomi ve mutfak sanatları eğitiminde sürdürülebilirlik incelemesi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 29–41.
• Bozkurt, E. (2017). Etik ve ahlâk felsefesi. Havâss Dergisi, 2, 38–42.
• Camadan, F. (2018). Psikolojik danışmanın yaşadığı çatışma: Etik ikilem. Sakarya University Journal of Education, 8(1), 76-94.
• Cevent Nisani, E., & Uğurlu, C. T. (2024). Bir mesleki ve teknik Anadolu lisesinde etik dışı davranışlar, etik ikilemler ve çözüm önerileri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(13), 76-105.
• Cooper, H., Smaje, C., & Arber, S. (1999). Equity in health service use by children: Examining the ethnic paradox. Journal of Social Policy, 28(3), 457–478.
• Çevikbaş, R. (2006). Yönetimde etik ve yozlaşma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 265–289.
• Çinçin, K. (2022). Çevre bilimlerinde sürdürülebilir etik sorunu ve yöntemsel bir deneme. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 38–46.
• Dağdeviren, A., & Kara, M. (2022). Etik iklim, iş doyumu ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki: Otel çalışanları üzerinde bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(4), 3931-3947.
• Daştan, A., Bellikli, U., & Bayraktar, Y. (2015). Muhasebe eğitiminde etik ikilem ve etik karar alma konularına yönelik KTÜ-İİBF öğrencileri üzerine bir araştırma. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 75-92.
• DuBois, J. M., Anderson, E. E., Chibnall, J. T., Mozersky, J., & Walsh, H. A. (2019). Serious ethical violations in medicine: A statistical and ethical analysis of 280 cases in the United States from 2008-2016. The American Journal of Bioethics, 19(1), 16-34.
• Ehrich, L. C., Kimber, M., Millwater, J., & Cranston, N. (2011). Ethical dilemmas: A model to understand teacher practice. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 17(2), 173–185.
• İyi, S., & Tepe, H. (2016). Etik. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Karaarslan, T., & Ergün, F. (2025). Eğitim alanında mesleki etik kavramını ele alan çalışmaların tematik analizi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 1399-1423.
• Kesgin, A. (2009). Etik üstüne. Dini Araştırmalar, 12(35), 143–160.
• Kıranlı, S., & İlğan, A. (2007). Eğitim örgütlerinde karar verme sürecinde etik. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(14), 150–162.
• Küçükoğlu, M. T. (2012). Etik değerler ve etiğin kurumsallaşması. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 4(1), 177–185.
• Lee, Y.-S. L., & Tsang, K. F. N. (2013). Perceptions of tourism and hotel management students on ethics in the workplace. Journal of Teaching in Travel & Tourism, 13(3), 228-250.
• Ma, C. F., Ma, S. W., Wu, L., & Ma, M. M. (2013). Influence of empirical work on the job-related ethics of hotel interns: A case study of students in mainland China. Journal of Hospitality & Tourism Education, 25(2), 57-66.
• Markham, A. N. (2006). Ethic as method. Journal of Information Ethics, 15(2), 37–55.
• Sabah, C. M., & Gülümser, A. A. (2025). Şehir planlamada etik kodlar: Mesleki değerlerin ve etik değerlerin karşılaştırmalı analizi. Planlama, 35(1), 70-86.
• Sarıca, V. (2020). Yiyecek içecek işletmelerinde gayri ahlaki (etik dışı) müşteri davranışları: Sakarya’da bir araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
• Tan, M. (2024). Yozlaşma karşısında bireyin çığlığı: Kürk mantolu Madonna. Edebî Eleştiri Dergisi, 8(1): 113-125.
• Taquette, S. T., & Borges Da Matta Souza, L. M. (2022). Ethical dilemmas in qualitative research: A critical literature review. International Journal of Qualitative Methods, 21, 1-15.
• Tepe, H. (2017). Yargı etiği ya da yargıda etik: Yargı nasıl etik olur? In Uluslararası Yargı Etiği Sempozyumu Kitabı (p. 108).
• Tuncel, S. (Ed.). Sporda meslek etiği. İçinde, Altın, Y. (2022), Etik karar verme ve etik ikilem. Efe Akademi Yayınları.
• Varol, E., & Kara, H. H. (2024). Yiyecek içecek sektöründeki etik ihlallerin bibliyografik incelemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(4), 1507-1537.
• Wong, K. C. S. (1998). Staff job-related ethics of hotel employees in Hong Kong. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 10(3), 107-115.
• Yavrutürk, A. R. (2025). Okul psikolojik danışmanlarının mesleki etik ikilemleri ve çözüm önerileri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 76-92.
• Yeung, S. (2004). Hospitality ethics curriculum: An industry perspective. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 16(4), 253-262.
• Yıldırım, G., & Kadıoğlu, S. (2007). Etik ve tıp etiği temel kavramları. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 29(2), 7–12.
• Yılmaz, M. (2025). Restoran ve otel ı̇şletmelerı̇nde etı̇k ı̇hlaller ve sorunlar: Karşılaştırmalı bı̇r ı̇nceleme. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 8(1), 188-210.
• Yolcu, F. S. (2025). Kamu yönetiminde etik körlük: Kanada, Güney Kore, İsveç ve Türkiye üzerinden karşılaştırmalı vaka analizi. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 12(122), 1767-1779.