Türkiye’de Mısır Üretimi ve Mısır Fiyatının Koyck Modeli ile İncelenmesi

Producers' production decisions based on the previous year's prices lead to fluctuations in product quantities and pricelevels. Particularly, maize production is directly influenced by the lagged values of average market prices. Distributed lag models are commonly used to understand the effects of agricultural product prices on agricultural production. This study examines the relationship between maize production and maize prices in Türkiye. The Koyck model was chosen to calculate the lagged values, using data on maize production quantities (dependent variable) and maize prices (independent variable) covering the period from 2001 to 2023. The results indicate a correlation of 0.78 between maize prices and maize production quantities. Thefindings of the model reveal that maize production is influenced by the prices of up to the past two years. It was concluded that it takes 4.88 years for changes in maize prices to have a significant and noticeable impact on maize production. Moreover, for the 2001-2023 period in Türkiye, a one Turkish Lira (TL) increase in current year maize prices leads to an approximate increase of 316 tons in production, while a one TL increase in the previous year's maize prices results in an increase of approximately 262 tons, and a one TL increase in maize prices from two years prior leads to an increase of approximately 218 tons in production. The study concludes that changes in the lagged values of maize prices positively influence production quantities, but this effect diminishes as we move further back in time.

Üreticilerin, üretim kararlarını bir önceki yılın fiyatlarına göre alması, ürün miktarlarında ve fiyat seviyelerinde değişimlere sebep olmaktadır. Özellikle mısır üretimi, piyasada oluşan ortalama fiyatların gecikmeli değerlerinden doğrudan etkilenmektedir. Tarımsal ürün fiyatlarının, tarımsal üretim üzerindeki etkilerini anlamak için genellikle gecikmesi dağıtılmış modeller kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de mısır üretimi ile mısır fiyatları arasındaki ilişki incelenmiştir. Gecikmeli değerlerin hesaplanması için Koyck modeli tercih edilmiş olup, modelde 2001-2023 yıllarını kapsayan mısır üretim miktarı (bağımlı değişken) ve mısır fiyatı (bağımsız değişken) verileri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre mısır fiyatları ve mısır üretim miktarı arasındaki korelasyon 0.78 olarak bulunmuştur. Modelden elde edilen bulgulara göre mısır üretimi geçmişe doğru en fazla 2 yılın fiyatından etkilenmektedir. Mısır fiyatlarında meydana gelen değişimin, mısır üretiminde önemli ve hissedilebilir düzeyde bir etkiye neden olması için gereken zamanın4.88 yıl olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 2001-2023 dönemi için Türkiye’de, cari yılda mısır fiyatlarındaki 1 TL’lik artışın üretim miktarında yaklaşık 316 ton artış, bir önceki dönemdeki mısır fiyatlarındaki 1 TL’lik artışın mısır üretiminde yaklaşık 262 ton artış ve iki dönem önceki mısır fiyatlarındaki 1 TL’lik artışın yaklaşık olarak 218 ton artış yarattığı sonucuna ulaşılmıştır. Mısır fiyatlarının gecikmeli değerlerindeki değişimler üretim miktarını pozitif olarak etkilediği ancak bu etkinin geçmişe doğru azalan olduğu sonucuna ulaşılmıştır.