Türkiye’de Gıdalarda Taklit ve Tağşiş Uygulamalarının Tüketiciler Açısından İncelenmesi: Ankara İli Araştırması

Dünyanın sınırlı kaynaklarının olması ve insan ihtiyaçlarının sınırsız olması, dünyada her geçen gün insan nüfusunun artması sağlıklı ve güvenli gıdanın önemini gittikçe arttırmaktadır. Günümüzde teknolojinin gelişmesi, gıda maliyetlerinin artması, gıda firmaları arasındaki rekabetin artması ve ekonomik nedenlerle gıdalarda taklit ve tağşiş oldukça artış göstermiştir. Bu çalışma, Türkiye’de gıdalarda görülen taklit ve tağşiş uygulamalarını mevzuat ve uygulama boyutlarıyla inceleyerek tüketicilerin konuya ilişkin farkındalık, tutum ve davranışlarını incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma kapsamında yasal düzenlemeler, mevcut durum ve denetim faaliyetleri ile kamuoyu bilgilendirme süreçleri analiz edilmiştir. Çalışmanın temel materyalini Ankara ilinde yaşayan tüketicilerin taklit ve tağşiş yapılmış olan gıdalar ve mevzuat konusunda bilinç düzeylerini ve tutumlarını belirlemek amacıyla uygulanan anket verileri oluşturmuştur. Yöntem olarak Basit Tesadüfi Örnekleme Yöntemi kullanılarak Ankara ili Çankaya ve Keçiören ilçelerinde yaşayan toplam 150 tüketiciyle görüşülmüştür. Araştırma bulguları anket verilerinden elde edilen frekans ve yüzde dağılımları temel alınarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizi aşamasında ayrıca 5’li Likert Ölçeği kullanılmış; değişkenler arasındaki ilişkiler ise Ki-kare bağımsızlık testi ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre tüketicilerin %55,4’ü taklit ve tağşiş yapanlara verilen cezaların yetersiz olduğunu düşünmektedir. Tüketicilerin %70’i 7255 sayılı Kanun kapsamındaki “5-10 yıl faaliyetten men” cezasının caydırıcı olacağı görüşündedir. Araştırma, gıda güvenliğinin güçlendirilmesinde tüketici eğitimi ve farkındalık çalışmalarının kritik rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bulgular, şeffaf denetim uygulamaları ve mevzuatın etkin biçimde uygulanması ile birlikte tüketici katılımının gıda sektörüne duyulan güvenin artırılmasında temel stratejiler olduğunu vurgulamaktadır.

The limited nature of the world’s resources and the unlimited nature of human needs, coupled with the ever-increasing global population are making healthy and safe food increasingly important. Today advances in technology, rising food costs, increased competition among food companies and economic reasons have led to a significant increase in adulteration and counterfeiting of food. This study was conducted to examine adulteration and counterfeiting practices observed in the food products in Türkiye in terms of legislation and implementation and to investigate consumers’ awareness, attitudes and behaviors regarding the issue. The research analyzed legal regulations, the current situation, inspection activities, and public awareness processes. The main material of the study consists of the data of a survey conducted to determine the awareness levels and attitudes of consumers living in Ankara regarding adulteration and counterfeiting food products and legislation. As a method, a Simple Random Sampling Method was used to interview a total of 150 consumers living in the Çankaya and Keçiören districts of Ankara. The research findings were evaluated based on the frequency and percentage distributions obtained from the survey data. During the data analysis phase, a 5-point Likert scale was also used; the relationships between variables were assessed using the chi-square independence test. According to research findings, 55.4% of consumers believe that the penalties imposed on those who engage in counterfeiting and adulteration are insufficient. The findings emphasise that transparent auditing practices and effective enforcement of regulations, together with consumer participation, are fundamental strategies for increasing confidence in the food sector.