Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Okul Dışı Öğrenme Faaliyetlerine Yönelik Tutumlarında Özyeterlik İnançlarının Rolü

Öz

Bu çalışmada okul öncesi öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme faaliyetlerine yönelik tutumlarının, okul dışı öğrenme faaliyetlerine yönelik özyeterlik inançları ve alt boyutları tarafından yordanma durumu incelenmiştir. Çalışmanın katılımcılarını 2023-2024 eğitim öğretim yılında bir kamu üniversitesinin okul öncesi öğretmenliği lisans programı 1., 2., 3. ve 4. sınıflarına devam eden 315 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri demografik bilgi formuna ek olarak Göloğlu-Demir ve Çetin (2021a) geliştirmiş oldukları “Okul Dışı Öğrenme Faaliyetlerine Yönelik Öğretmen Tutum Ölçeği” ve “Okul Dışı Öğrenme (ODÖ) Faaliyetlerine Yönelik Öğretmen Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği” ile basılı form şeklinde toplanmış ve istatistiki analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda ODÖ faaliyetlerine yönelik tutumun, ODÖ faaliyetlerine yönelik özyeterlik inançları tarafından ve özyeterliğin alt boyutları olan “Hazırlık”, “Uygulama ve Değerlendirme” ve “Öğrenmeyi Destekleme” özyeterlikleri tarafından yordandığı ancak “Bilgi ve Deneyim” özyeterliği tarafından yordanmadığı bulunmuştur. “Bilgi ve Deneyim” faktörünün bu şekilde sonuç vermesinin öğretmen adaylarının deneyime yönelik eksik hissetmesinden kaynaklı olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın tüm bulguları göz önünde bulundurulduğunda okul öncesi eğitim programlarına okul dışı öğrenme ortam ve faaliyetlerine yönelik teorik ve uygulama içeren bir ders eklenmesi ve konuyla ilgili uygulamalı deneyimlerin artırılması önerilmektedir. Bu çalışma alanda bilgi ve deneyime sahip öğretmenlerle ve okul dışı öğrenme faaliyetlerine yönelik ders alan öğretmen adaylarıyla tekrarlanabilir.

Anahtar Kelimeler

• Okul dışı öğrenme
• Okul öncesi eğitim
• Öğretmen yetiştirme

The Role of Self-Efficacy Beliefs in Preschool Teacher Candidates’ Attitudes Towards Out-of-School Learning Activities

Öz

This study examined the prediction of pre-service pre-school teachers' attitudes towards out-of-school learning activities by their self-efficacy beliefs and sub-dimensions towards out-of-school learning activities. The participants of the study consisted of 315 pre-service teachers who were studying in the 1st, 2nd, 3rd and 4th grades of a public university's pre-school teaching undergraduate program in the 2023-2024 academic year. In addition to the demographic information form, the data of the study were collected in printed form with the "Teacher Attitude Scale Towards Out-of-School Learning Activities" and "Teacher Self-Efficacy Beliefs Scale Towards Out-of-School Learning (OSL) Activities" developed by Göloğlu-Demir and Çetin (2021a) and analysed with statistical analysis methods. As a result of the analysis, it was found that the attitude towards out-of-school learning activities was predicted by the belief in out-of-school learning activities and the sub-dimensions of self-efficacy, namely “Preparation Efficacy”, “Application and Evaluation Efficacy” and “Supporting Learning Efficacy”, but not by “Knowledge and Experience Self-efficacy”. It is thought that the reason for the last factor to give such a result is due to the inadequacy of the teacher candidates regarding experience. Considering all the findings of the study, it is recommended that a theoretical and practical course on out-of-school learning environments and activities be added to the pre-school education programs of teacher candidates and that practical experiences on the subject be increased. This study can be repeated with teachers who have knowledge and experience in the field and with teacher candidates who take courses on out-of-school learning activities.

Anahtar Kelimeler

• Out of school learning
• Preschool education
• Teacher training

Kaynakça

1. Avraamidou, L. (2015). Reconceptualizing elementary teacher preparation: A case for informal science education. International Journal of Science Education, 37(1), 108-135. https://doi.org/10.1080/09500693.2014.969358
2. Balkan-Kıyıcı, F. & Atabek-Yiğit, E. (2010). Science education beyond the classroom: A field trip to wind power plant. International Online Journal of Educational Sciences, 2(1), 225-243.
3. Best, M., Dickinson, C., Hugstad-Vaa Leer, C., & Kalina, M. K. (2017). The impact of implementing core curriculum in an outdoor classroom on primary-aged students’ academic achievement (Yüksek Lisans Tezi). Sophia the St. Catherine University Repository, Bulgaria.
4. Bilton, H. (2010). Outdoor learning in the early years: Management and innovation (3. b.). Routledge.
5. Bostan-Sarıoğlan, A. & Küçüközer, H. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının okul dışı öğrenme ortamları ile ilgili görüşlerinin araştırılması. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 2(1), 1-15.
6. Bozdoğan, A. E. (2016). Development of self-efficacy belief scale for planning and organizing educational trips to out of school settings. Journal of Theoretical Educational Science, 9(1), 111-129.
7. Bozdoğan, A. E. & Ustaoğlu, F. (2016). Pre-service science teachers’ views about instructional potential of planetariums. Journal of Turkish Science Education, 13(1), 38-49.
8. Carrier, S. J. (2009). The effects of outdoor science lessons with elementary school students on preservice teachers’ self-efficacy. Journal of Elementary Science Education, 21, 35–48. https://doi.org/10.1007/BF03173683

9. Csikszentmihalyi, M. & Hermanson, K. (1995). Intrinsic motivation in museums: Why does one want to learn? J. H. Falk & L. D. Dierking (Ed.), Public institutions for personal learning içinde (s. 67–77). American Association of Museums.
10. Çalışkan, H. & Yıldırım, Y. (2021). Okul dışı ortamlarda değerler eğitimi. Pegem Akademi.
11. Çepni, O. & Aydın, F. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sınıf dışı okul ortamlarına ilişkin görüşleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 9(39), 317-335.
12. Çiçek, Ö. & Saraç, E. (2017). Fen bilimleri öğretmenlerinin ODÖ ortamlarındaki yaşantıları ile ilgili görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18(3), 504-522.
13. Daş, B., Aslan, A. & Yadigaroğlu, E. (2021). Okul dışı öğrenme ortamlarının 4-6 yaş çocuklarının sağlığı, gelişimi ve sürdürülebilir kalkınma bilinci üzerindeki etkileri. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 6(1), 87-124.
14. Davies, R. & Hamilton, P. (2016). Assessing learning in the early years’ outdoor classroom: Examining challenges in practice. Education 3-13: International Journal of Primary, Elementary and Early Years Education, 46(1), 117-129. https://doi.org/10.1080/03004279.2016.1194448
15. Demir, E. & Çetin, F. (2022). Öğretmenlerin okul dışı öğrenme faaliyetlerine yönelik tutumları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(2), 1443-1461.
16. Dere, F. & Çifçi, T. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarının pedagojik katkılarına ilişkin görüşleri. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(4), 681-695.
17. Dring, C. C., Lee, S. Y., & Rideout, C. A. (2020). Public school teachers’ perceptions of what promotes or hinders their use of outdoor learning spaces. Learning Environments Research, 23(3), 369-378. https://doi.org/10.1007/s10984-020-09310-5
18. Eren, E. (2001). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. Beta.
19. Ertaş, H., Şen, A. İ., Parmaksızoğlu, A., & Şen, A. İ. (2011). Okul dışı bilimsel etkinliklerin 9. sınıf öğrencilerinin enerji konusunu günlük hayatla ilişkilendirme düzeyine etkisi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 5(2), 178-198.
20. Eshach, H. (2007). Bridging in-school and out-of-school learning: Formal, non-formal, and informal education. Journal of Science Education and Technology, 16, 171-190. https://doi.org/10.1007/s10956-006-9027-1
21. Fidan, N. (2012). Okulda öğrenme ve öğretme. Pegem Akademi.
22. Fjørtoft, I. (2001). The natural environment as a playground for children: The impact of outdoor play activities in pre-primary school children. Early Childhood Education Journal, 29(2), 111-117. https://doi.org/10.1023/A:1012576913074
23. Göloğlu-Demir, C. & Çetin, F. (2021a). Okul dışı öğrenme (ODÖ) faaliyetlerine yönelik öğretmen öz-yeterlik inançları ölçeğinin geliştirilmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 19(1), 613-634. https://doi.org/10.37217/tebd.901426
24. Göloğlu-Demir, C. & Çetin, F. (2021b). "Okul dışı öğrenme faaliyetlerine (ODÖF) yönelik öğretmen tutum ölçeği" geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 56(2), 895-910. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.21.05.1600
25. Guardino, C., Hall, K. W., Largo-Wight, E., & Hubbuch, C. (2019). Teacher and student perceptions of an outdoor classroom. Journal of Outdoor and Environmental Education, 22(2), 113-126. https://doi.org/10.1007/s42322-019-00033-7
26. Güler, A. (2011). Planlı bir müze gezisinin ilköğretim öğrencilerinin tutumuna etkisi. İlköğretim Online, 10(1), 169-179.
27. Güler, T. (2009). Ekoloji temelli bir çevre eğitiminin öğretmenlerin çevre eğitimine karşı görüşlerine etkileri. Eğitim ve Bilim, 34, 146-151.
28. Güngör, C. & Göloğlu-Demir, C. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme faaliyetlerine yönelik görüşlerinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 15-30.
29. Hoy, A. W. & Spero, R. B. (2005). Changes in teacher efficacy during the early years of teaching: A comparison of four measures. Teaching and Teacher Education, 21(4), 343-356.
30. İleritürk, D. & Küçükoğlu, A. (2020). Okul dışı öğrenme etkinlikleri. A. Küçükoğlu & H. İ. Kaya (Ed.), Kuramdan uygulamaya okul dışı öğrenme ortamları içinde (s. 137-162). Pegem Akademi.
31. İnceoğlu, M. (2004). Tutum, algı, iletişim. Beykent Üniversitesi.
32. Karamustafaoğlu, S., Ayvalı, L., & Ocak, Y. (2018). Okul öncesi eğitimde informal ortamlara yönelik öğretmenlerin görüşleri. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 3(2), 38-65.
33. Korkmaz, Z. S. (2020). Okul dışı ortamlarda öğretim. A. Küçükoğlu & H. İ. Kaya (Ed.), Kuramdan uygulamaya ODÖ ortamları içinde (s. 23-54). Pegem Akademi.
34. Koyuncu, İ. & Kılıç, A. F. (2019). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanımı: Bir doküman incelemesi. Eğitim ve Bilim, 44(198), 361-388.
35. Lakin, L. (2006). Science beyond the classroom. Journal of Biological Education, 40(2), 89-90.
36. MEB. (2013). Okul Öncesi Eğitimi Programı. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20195712275243-okuloncesi_egitimprogrami.pdf sayfasından erişilmiştir.
37. Metin, M., Oker, E., & Kırmızıgül, A. S. (2022). The investigation of the research on out-of-school learning activities in Turkey: A systematic review. Journal of Science Learning, 5(3), 509-519.
38. Ocak, İ. & Korkmaz, Ç. (2018). Fen bilimleri ve okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamları hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Alan Eğitimi Dergisi, 4(1), 18-38.
39. Oğuz, A. & Topkaya, N. (2008). Ortaöğretim alan öğretmenliği öğrencilerinin öğretmen özyeterlik inançları ile öğretmenliğe ilişkin tutumları. Akademik Bakış, 14(1), 23-36.
40. Okur-Berberoğlu, E. & Uygun, S. (2013). The effect of outdoor education on environmental knowledge, awareness, and attitude: Case study within in-service teachers. Turkish Journal of Teacher Education, 2(2), 65-81.
41. Özdamar, K. (2002). Paket programlarla istatistiksel veri analizi-1 (4. b.). Kaan.
42. Perry, J. P. (2001). Outdoor play: Teaching strategies with young children. Teachers College.
43. Saraç, H. (2017). Türkiye’de okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin yapılan araştırmalar: İçerik analizi çalışması. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 3(2), 60-81.
44. Savaş, Ö. & Şeker, P. T. (2022). The effect of STEM training practices developed for children on scientific process skills. Journal of Innovative Research in Teacher Education, 3(2), 94-112. https://doi.org/10.29329/jirte.2022.464.3
45. Sebik-Gündüz, C. & Kıratlı, A. D. (2021). Görsel sanatlar öğretiminde yeni yaklaşımlar: Açık havada eğitim. Sanat Dergisi(37), 296-316. http://doi.org/10.47571/ataunigsfd.863165
46. Senemoğlu, N. (2004). Gelişim öğrenme ve öğretim (10. b.). Gazi.
47. Şen, A. İ. (2019). ODÖ ortamları. Pegem Akademi.
48. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2012). Using multivariate statistics (6. b.). Allyn & Bacon.
49. Tal, T. & Morag, O. (2009). Reflective practice as a means for preparing to teach outdoors in an ecological garden. Journal of Science Teacher Education, 20, 245-262. https://doi.org/10.1007/s10972-009-9131-1
50. Tatar, N. & Bağrıyanık, K. E. (2012). Fen ve teknoloji dersi öğretmenlerinin okul dışı eğitime yönelik görüşleri. İlköğretim Online, 11(4), 883-896.
51. Thomas, G. (2010). Facilitator, teacher, or leader? Managing conflicting roles in outdoor education. Journal of Experiential Education, 32(3), 239-254.
52. Tortop, H. S. & Özek, N. (2013). Proje tabanlı öğrenmede anlamlı alan gezisi; güneş enerjisi ve kullanım alanları konusu. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(44), 300-307.
53. Uludağ, G. (2021). Views of preschool teachers on using out-of-school learning environments in preschool education. International Online Journal of Education and Teaching, 8(2), 1225-1249.
54. Uzbilir-Özçelik, G. (2018). Investigation of preschool and classroom teachers’ views about application of challenging experiences and self-efficacy during scientific field trips (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
55. White, J. (2008). Playing and learning outdoors: Making provision for high-quality experiences in the outdoor environment. Routledge.
56. Wilson, R. (2008). Nature and young children: Encouraging creative play and learning in natural environments. Routledge.
57. Yavuz, Y. (2003). Üniversite çalışanlarının mesleki tutumları ile kamu emekçileri sendikalarına ilişkin görüşler. Eğitim Bilim Toplum, 1(2-3), 80-107.
58. Yıldız, E. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarını kullanma durumlarının değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(33), 94-127.
59. Yıldırım, G. & Özyılmaz-Akamca, G. (2017). The effect of outdoor learning activities on the development of preschool children. South African Journal of Education, 37(2), 1-10. https://doi.org/10.15700/saje.v37n2a1378