Examination of Pre-service Teachers’ Societal Attitudes Towards Autism Spectrum Disorder and Cognitive Flexibility

Öz

This study aimed to examine the cognitive flexibility of pre-service teachers and their attitudes towards autism spectrum disorder. Accordingly, the relationship between pre-service teachers' societal attitudes towards autism spectrum disorder and their cognitive flexibility was determined, and the predictive power of cognitive flexibility levels and demographic characteristics on societal attitudes towards autism spectrum disorder was investigated. The research used a correlational design, a quantitative research method. The participants were 250 pre-service teachers studying at the faculty of education of a university in the Black Sea Region of Türkiye during the 2021-2022 academic year. Data were analyzed using the Jamovi software package. Descriptive statistics, Pearson product-moment correlation coefficient, and multiple linear regression were used in data analysis. The findings indicate a moderate and negative correlation between pre-service teachers' cognitive flexibility and their attitudes towards autism spectrum disorder. Furthermore, cognitive flexibility was found to play a moderate role in explaining attitudes towards autism spectrum disorder. Therefore, it can be said that as pre-service teachers' cognitive flexibility increases, their negative attitudes towards autism spectrum disorder will decrease. Finally, it was found that gender, grade level, department, having an acquaintance with special needs, and taking a course related to special education were not significant predictors of societal attitudes towards autism spectrum disorder.

Anahtar Kelimeler

• Autism spectrum disorder
• Cognitive flexibility
• Attitude
• Pre-service teacher

Öğretmen Adaylarının Otizm Spektrum Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Tutumları ile Bilişsel Esnekliklerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada öğretmen adaylarının bilişsel esneklikleri ile otizm spektrum bozukluğuna yönelik tutumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öğretmen adaylarının otizm spektrum bozukluğuna yönelik toplumsal tutumları ile bilişsel esneklikleri arasındaki ilişki belirlenmiş, bilişsel esneklik düzeyleri ve demografik özelliklerin otizm spektrum bozukluğuna yönelik toplumsal tutumları yordama gücü incelenmiştir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel desen kullanılarak tasarlanmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de Karadeniz Bölgesi’nde bulunan bir üniversitenin eğitim fakültesinde eğitim gören 250 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin analizleri Jamovi paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Veri analizinde betimsel istatistikler, Pearson momentler çarpım korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal regresyon kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, öğretmen adaylarının bilişsel esneklikleri ile otizm spektrum bozukluğuna yönelik tutumları arasında orta düzeyde ve negatif yönde bir ilişki olduğunu göstermektedir. Ayrıca bilişsel esnekliğin otizm spektrum bozukluğuna yönelik tutumları açıklamada orta düzeyde bir rolü olduğu bulunmuştur. Buna göre öğretmen adaylarının bilişsel esnekliği arttıkça otizm spektrum bozukluğuna yönelik olumsuz tutumlarının azalacağı söylenebilir. Son olarak cinsiyet, sınıf düzeyi, bölüm, özel gereksinime sahip bir tanıdığı olma ve özel eğitimle ilgili bir ders alma değişkenlerinin otizm spektrum bozukluğuna yönelik toplumsal tutumların anlamlı yordayıcıları olmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Otizm spektrum bozukluğu
• Bilişsel esneklik
• Tutum
• Öğretmen adayı

Kaynakça

1. Aker, G. (2014). Öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimi hakkındaki tutumları. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
2. Akyıldız, S. (2017). Öğretmen adaylarının engelli bireylere yönelik tutumlarının incelenmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 17(39), 141-169. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.338158
3. Altıntaş, E. & Şengül, S. (2014). Özel eğitim dersinin kaynaştırmaya yönelik tutumlar ve kazanımlar bakımından değerlendirilmesi. E-Kafkas Journal of Educational Research, 1(3), 1-12. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/180047 sayfasından erişilmiştir.
4. APA. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. b.). Author.
5. Ball, D. & Forzani, F. M. (2009). The work of teaching and the challenge for teacher education. Journal of Teacher Education, 60(5), 497-511. https://doi.org/10.1177/0022487109348479
6. Barbey, A. K., Colom, R., & Grafman, J. (2013). Architecture of cognitive flexibility revealed by lesion mapping. NeuroImage, 15(82), 547-554. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2013.05.087
7. Batum, S. & Aydın, A. (2021). Otizm spektrum bozukluğuna yönelik toplumsal tutumlar ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(2), 1-24. https://izlik.org/JA85ZK28ZS
8. Bilgin, M. (2009). Bilişsel esnekliği yordayan bazı değişkenler. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(36), 142-157 https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423874885.pdf sayfasından erişilmiştir.

9. Bosch, M. E. (2016). Examining the attitudes of secondary general education and special education teachers toward inclusion of children with autism in general education classrooms. Journal of the American Academy of Special Education Professionals, Fall, 5-17. https://eric.ed.gov/?id=EJ1129703 sayfasından erişilmiştir.
10. Camcı-Erdoğan, S. (2018). Üstün zekalılar öğretmenliği adaylarının bilişsel esneklik düzeylerinin incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(3), 77-96. https://izlik.org/JA82LF66SP
11. Cañas, J., Quesada, J. F., Antolí, A., & Fajardo, I. (2003). Cognitive flexibility and adaptability to environmental changes in dynamic complex problem-solving tasks. Ergonomics, 46(5), 482–501. https://doi.org/10.1080/0014013031000061640
12. Cassimos, D. C., Polychronopoulou, S. A., Tripsianis, G. I., & Syriopoulou-Delli, C. K. (2015). Views and attitudes of teachers on the educational integration of students with autism spectrum disorders. Developmental Neurorehabilitation, 18(4), 241-251. https://doi.org/10.3109/17518423.2013.794870
13. CDC. (2025). Prevalence and early identification of autism spectrum disorder among children aged 4 and 8 years—Autism and Developmental Disabilities Monitoring Network, 16 Sites, United States, 2022. MMWR. Surveillance Summaries, 74. https://doi.org/10.15585/mmwr.ss7402a1
14. Chung, W., Chung, S., Edgar-Smith, S., Palmer, R. B., DeLambo, D., & Huang, W. (2015). An examination of in-service teacher attitudes toward students with autism spectrum disorder: Implications for professional practice. Current Issues in Education, 18(2) 1-12. https://cie.asu.edu/ojs/index.php/cieatasu/article/view/1386/608 sayfasından erişilmiştir.
15. Cohen, J. W. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. b.). Lawrence Erlbaum Associates. Cramer, A. C. (2014). Preservice teachers' attitudes and efficacy beliefs toward inclusion of students with autism spectrum disorders in the Midwestern region of the United States. (Doktora Tezi). https://digitalcommons.andrews.edu/dissertations/ sayfasından erişilmiştir.
16. Crone, E., Ridderinkhof, K., Worm, M., Somsen, R., & Molen, M. (2004). Switching between spatial stimulus–response mappings: A developmental study of cognitive flexibility. Developmental Science, 7(4), 443-455. https://doi.org/10.1111/j.1467-7687.2004.00365.x
17. Çitil, M., Karakoç, T., & Küçüközyiğit, M. S. (2018). Özel eğitim lisans dersinin öğretmen adaylarının bilgi düzeylerine ve engellilere yönelik tutumlarına etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 815-833. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018..-431449
18. Çolak, M. & Çetin, C. (2014). Öğretmenlerin engelliliğe yönelik tutumları üzerine bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(1), 191-211. https://izlik.org/JA45LG55KR
19. Çuhadaroğlu, A. (2013). Bilişsel esnekliğin yordayıcıları. Cumhuriyet International Journal of Education, 2(1), 86-101. https://izlik.org/JA69WZ39DD
20. Darling-Hammond, L. (2006). Constructing 21st-century teacher education. Journal of Teacher Education, 57(3), 300-314. https://doi.org/10.1177/0022487105285962
21. Demir-Atalay, T. & Atalay, Ö. (2017). Edebiyat öğretmen adaylarının özel gereksinimli bireylere yönelik tutumları ve bazı değişkenlerle ilişkisi. E-Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(3), 20-29. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.335214
22. Dennis, J. P. & Vander-Wal, J. S. (2010). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34(3), 241-253. https://doi.org/10.1007/s10608-009-9276-4
23. Derguy, C., Aubé, B., Rohmer, O., & Loyal, D. (2023). Evaluation of teachers' knowledge and attitudes regarding the school inclusion of autistic children: Validation of a brief assessment toolkit. British Journal of Educational Psychology, 93(2), 467-481. https://doi.org/10.1111/bjep.12569
24. Diril, A. (2011). Lise öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeylerinin sosyodemografik değişkenler ve öfke düzeyi ile öfke ifade tarzları arasındaki ilişki açısından incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
25. Eagly, A. H. & Chaiken, S. (1998). Attitude structure and function. D. T. Gilbert, S. T. Fiske, & G. Lindzey (Ed.), Handbook of social psychology içinde (s. 269-322). McGraw-Hill.
26. Ekom-Idorenyin, W. V. (2020). Attitude of teachers towards pupils with autism spectrum disorders (ASD) in selected primary schools in Rivers State, Nigeria. European Journal of Education Studies 6(10), 286-305. https://doi.org/10.5281/zenodo.3653336
27. Engstrand, R. Z. & Roll‐Pettersson, L. (2014). Inclusion of preschool children with autism in Sweden: Attitudes and perceived efficacy of preschool teachers. Journal of Research in Special Educational Needs, 14(3), 170–179. https://doi.org/10.1111/j.1471-3802.2012.01252.x
28. Eskin, M. (2014). Sorun çözme terapisi. Hekimler Birliği.
29. Field, A. (2019). Discovering statistics using IBM SPSS Statistics. Sage.
30. Flood, L. N., Bulgrin, A., & Morgan, B. L. (2013). Piecing together the puzzle: Development of the societal attitudes towards autism (SATA) scale. Journal of Research in Special Educational Needs, 13(2), 121-128. https://doi.org/10.1111/j.1471-3802.2011.01224.x
31. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8. b.). McGram-Hill.
32. Garrad, T. A., Rayner, C., & Pedersen, S. (2019). Attitudes of Australian primary school teachers towards the inclusion of students with autism spectrum disorders. Journal of Research in Special Educational Needs, 19(1), 58-67. https://doi.org/10.1111/1471-3802.12424
33. Garzón-Castro, P., Calvo-Álvarez, M. I., & Orgaz-Baz, M. B. (2016). Inclusive education: Attitudes and strategies of teachers. Revista Española de Discapacidad (REDIS), 4(2), 25-45. https://redis.cedid.es/index.php/redis/article/view/198 sayfasından erişilmiştir.
34. Gómez-Marí, I., Sanz-Cervera, P., & Tárraga-Mínguez, R. (2022). Teachers’ attitudes toward Autism Spectrum Disorder: A systematic review. Education Sciences, 12, 138. https://doi.org/10.3390/educsci12020138
35. Green, B. G., Salkind, N. J., & Akey, T. M. (2000). Using SPSS for windows: Analyzing and understanding data. Prentice.
36. Gülüm, İ. V. & Dağ, İ. (2012). Tekrarlayıcı düşünme ölçeği ve bilişsel esneklik envanterinin Türkçeye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 13(3), 216-223. https://toad.halileksi.net/wp-content/uploads/2022/07/bilissel-esneklik-envanteri-toad_0.pdf sayfasından erişilmiştir.
37. Hertz-Picciotto, I. & Delwiche, L. (2009). The rise in autism and the role of age at diagnosis. Epidemiology, 20(1), 84-90. https://doi.org/10.1097/EDE.0b013e3181902d15
38. Hong, S., Hoon-Ryoo, J., Lee, M., Noh, J., & Shin, J. (2020). The mediation effect of preservice teacher attitude toward inclusion for students with autism in South Korea: A structural equation modelling approach. International Journal of Inclusive Education, 24(1), 15-32. https://doi.org/10.1080/13603116.2018.1449021
39. İnce, M., Fırat-Durdukoca, Ş., & Cumalı, D. (2023). Öğretmen adaylarının özel gereksinimli öğrencilerine yönelik tutumlarının tespit edilmesi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 56, 911-928. https://doi.org/10.53444/deubefd.1264162
40. Jamal, O. (2024). Gender roles in modern society: A social science analysis. Journal for Current Sign, 2(1), 1-11. http://currentsignreview.com/index.php/JCS/article/view/40 sayfasından erişilmiştir.
41. Jury, M., Perrin, A. L., Rohmer, O., & Desombre, C. (2021). Attitudes toward inclusive education: An exploration of the interaction between teachers’ status and students’ type of disability within the French context. Frontiers in Education, 6, 655356. https://doi.org/10.3389/feduc.2021.655356
42. Kim, S. Y., Song, D. Y., Bottema-Beutel, K., Gillespie-Lynch, K., & Cage, E. (2023). A systematic review and meta-analysis of associations between primarily non-autistic people's characteristics and attitudes toward autistic people. Autism Research: Official Journal of the International Society for Autism Research, 16(2), 441-457. https://doi.org/10.1002/aur.2867
43. Küçüködük, C. (2015). Üç-beş yaş arasında ve anaokuluna giden çocuk annelerinin ayrılma kaygısı ve bağlanma biçimleri ile çocuğun davranışları ve ayrılma kaygısı arasındaki ilişki: Bilişsel esnekliğin aracı rolü. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
44. Leonard, N. M. & Smyth, S. (2022). Does training matter? Exploring teachers’ attitudes towards the inclusion of children with autism spectrum disorder in mainstream education in Ireland. International Journal of Inclusive Education, 26(7), 737-751. https://doi.org/10.1080/13603116.2020.1718221
45. Lin, W. L., Tsai, P. H., Lin, H. Y., & Chen, H. C. (2014). How does emotion influence different creative performances? The mediating role of cognitive flexibility. Cognition and Emotion, 28(5), 834-844. https://doi.org/10.1080/02699931.2013.854195
46. Memisevic, H., Dizdarevic, A., Mujezinovic, A., & Djordjevic, M. (2021). Factors affecting teachers' attitudes towards inclusion of students with autism spectrum disorder in Bosnia and Herzegovina. International Journal of Inclusive Education, 28(8), 1307-1323. https://doi.org/10.1080/13603116.2021.1991489
47. MEB. (2024). Öğretmenlik Mesleği Kanunu. Resmî Gazete, 7528. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/10/20241018-1.htm#:~:text=%E2%80%9C10%2F10%2F2024%20tarihli,i%C3%A7inde%20genel%20sa%C4%9Fl%C4%B1k%20sigortal%C4%B1s%C4%B1%20say%C4%B1l%C4%B1rlar sayfasından erişilmiştir.
48. Nalbant, S. & Dinç, M. (2024). Üniversite öğrencilerinin özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlarının incelenmesi. Journal of Physical Education and Sports Studies, 16(1), 18-37. https://doi.org/10.55929/besad.1425489
49. Özen, F. & Üçüncü, A. S. (2022). Developing the critical thinking skill test for high school students: A validity and reliability study. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(2), 492-508. https://dx.doi.org/10.52380/ijpes.2022.9.2.752
50. Özyürek, M. (2010). Tutumlar ve yetersizlikten etkilenmişlere yönelik tutumların değiştirilmesi (8. b.). Karatepe.
51. Pallant, J. (2017). SPSS kullanma kılavuzu: SPSS ile adım adım veri analizi. (S. Balcı & B. Ahi, Çev.) Anı.
52. Park, M. & Chitiyo, M. (2011). An examination of teacher attitudes towards children with autism. Journal of Research in Special Educational Needs, 11(1), 70-78. https://doi.org/10.1111/j.1471-3802.2010.01181.x
53. Park, M., Chitiyo, M., & Choi, Y.S. (2010) Examining pre-service teachers‘ attitudes towards children with autism in the USA. Journal of Research in Special Educational Needs, 10(2), 107-114. https://doi.org/10.1111/j.1471-3802.2010.01150.x
54. Pesen, A. & Demirhan, M. (2021). Öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlarının incelenmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 141-158. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.652806
55. Sarı, H., Bağcı, Ö. A., & Gökdağ, H. (2021). Çocuk gelişimi programı öğrencilerinin engellilere yönelik tutumları ile iletişim becerileri arasındaki ilişki. Milli Eğitim Dergisi, 50(230), 57–73. https://doi.org/10.37669/milliegitim.691828
56. Sarı, H. & Bozgeyikli, H. (2003). Öğretmen adaylarının özel eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi: Karşılaştırmalı bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(9), 183-204. http://dergisosyalbil.selcuk.edu.tr/susbed/article/view/789/741 sayfasından erişilmiştir.
57. Sevim, E. (2015). Sınıf öğretmenlerinin öğretme ve öğrenme anlayışları ile bilişsel esnekliklerinin kaynaştırmaya ilişkin öz-yeterlik algılarını yordama düzeyinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
58. Sezer, F. (2012). Engelli bireylere karşı olumlu tutum geliştirmeye yönelik önleyici rehberlik çalışması; deneysel bir uygulama. Education Sciences, 7(1), 16-26. https://izlik.org/JA72JL93RB
59. Sharma, U. & Jacobs, D. K. (2016). Predicting in-service educators’ intentions to teach in inclusive classrooms in India and Australia. Teaching and Teacher Education, 55, 13–23. https://doi.org/10.1016/j.tate.2015.12.004
60. Solís, P., Pedrosa, I., & Mateos-Fernández, L. M. (2019). Assessment and interpretation of teachers’ attitudes towards students with disabilities. Culture and Education, 31(3), 576-608. https://doi.org/10.1080/11356405.2019.163095
61. Şahbaz, Ü. & Kalay, G. (2010). Okulöncesi eğitimi öğretmen adaylarının kaynaştırmaya ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi(19), 116-135. https://izlik.org/JA89NM63AR
62. Şahin, F. & Güldenoğlu, B. (2013). Engelliler konusunda verilen eğitim programının engellilere yönelik tutumlar üzerindeki etkisi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 214-239. https://izlik.org/JA44HY22UP
63. Şahin, H. & Akyol, A. D. (2010). Evaluation of nursing and medical students’ attitudes towards people with disabilities. Journal of Clinical Nursing, 19(15‐16), 2271-2279. https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2009.03088.x
64. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2014). Using multivariate statistics (6. b.). Pearson Education.
65. Trobst, K. K., Collins, R. L., & Embree, J. M. (1994). The role of emotion in social support provision: Gender, empathy and expressions of distress. Journal of Social and Personal Relationships, 11(1), 45–62. https://doi.org/10.1177/0265407594111003
66. UNESCO. (2020). Inclusion and Education: All Means All-Global Education Monitoring Report 2020. UNESCO. https://en.unesco.org/gem-report/report/2020/inclusion sayfasından erişilmiştir.
67. Vural-Batık, M. (2018). Psikolojik danışman adaylarının lisans eğitimi sonunda özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlarındaki değişimin incelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 2(3), 27-36. https://doi.org/10.31461/ybpd.399799
68. Wang, Z., Xu, X., Han, Q., Chen, Y., Jiang, J., & Ni, G. X. (2021). Factors associated with public attitudes towards persons with disabilities: a systematic review. BMC Public Health, 21(1), 1058. https://doi.org/10.1186/s12889-021-11139-3
69. White, D., Hillier, A., Frye, A., & Makrez, E. (2019). College students’ knowledge and attitudes towards students on the autism spectrum. Journal of Autism and Developmental Disorders, 49, 2699-2705. https://doi.org/10.1007/s10803-016-2818-1
70. Wittwer, J., Hans, S., & Voss, T. (2024). Inclusion of autistic students in schools: Knowledge, self-efficacy, and attitude of teachers in Germany. Autism: The International Journal of Research and Practice, 28(8), 2040–2052. https://doi.org/10.1177/13623613231220210
71. Yıldırım-Hacıibrahimoğlu, B. & Ustaoğlu, A. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara ilişkin bilgi ve tutumlarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 491-506. https://doi.org/10.17679/inuefd.441184
72. Yılmaz, A., İnce, G., & Kırımoğlu, H. (2020). Beden eğitimi ve çocuk gelişimi öğrencilerinin bilişsel esneklik ve kaynaştırma eğitimine bakış açıları. Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 207-220. https://doi.org/10.24315/tred.602942