Pilot Study of Adlerian-Dreikurs Approach-Based Parenting Psychoeducation Program: A Mixed Method Research

Öz

The Adlerian-Dreikurs approach is a parenting approach based on Adler's Individual Psychology theory, focusing on the importance of the family system and the role of parenting in the formation of the child's personality. The aim of this study was to examine the effect of the pilot study of the Adlerian-Dreikurs Approach-Based Parenting Psychoeducation Program on parents’ positive discipline approach and parent’s experiences of the psychoeducation process. The program was conducted on 10 parents with children at primary school level in the central district of Çanakkale province. The study lasted for four weeks, with each session lasted 120 minutes. In this study, an intervention design, which is a mixed-methods research design, was preferred. The personal information form and Positive Discipline Parent Scale developed by the researchers were used as data collection tools in the quantitative phase, and the self-assessment form was used in the qualitative phase. Quantitative data were analyzed by Wilcoxon Signed Rank Test that is one of the nonparametric statistical methods, and qualitative data were analyzed by content analysis method. Quantitative data showed that the psychoeducation program increased parents' behaviors related to positive discipline. Qualitative data supported the quantitative data, as a result of the program positive changes in the attitudes and behaviors of the parents were observed.

Anahtar Kelimeler

• Adlerian-Dreikurs approach
• Positive discipline
• Parenting
• Mixed methods research

Adler-Dreikurs Yaklaşımına Dayalı Ebeveynlik Psikoeğitim Programı Pilot Uygulaması: Karma Yöntem Araştırması

Öz

Adler-Dreikurs yaklaşımı, Adler’in Bireysel Psikoloji kuramına dayanan, aile sisteminin önemine ve ebeveynliğin çocuğun kişiliğinin oluşumundaki rolüne odaklanan ebeveynlik yaklaşımlarından biridir. Çalışmanın amacı, Adler-Dreikurs Yaklaşımına Dayalı Ebeveynlik Psikoeğitim Programı’nın pilot uygulamasının ebeveynlerin pozitif disiplin yaklaşımına etkisini ve ebeveynlerin psikoeğitim sürecine yönelik deneyimlerini incelemek olarak belirlenmiştir. Program her bir oturum 120 dakika olmak üzere dört hafta boyunca, Çanakkale ilinin merkez ilçesinde ilkokul kademesinde çocuğu bulunan 10 ebeveyne uygulanmıştır. Çalışmada karma yöntem araştırma desenlerinden müdahale deseni tercih edilmiştir. Nicel aşamada veri toplama araçları olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ve Pozitif Disiplin Ebeveyn Ölçeği, nitel aşamada ise öz değerlendirme formu kullanılmıştır. Nicel veriler parametrik olmayan istatistiksel yöntemlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Nicel veriler psikoeğitim programının ebeveynlerin pozitif disiplin yaklaşımına ilişkin davranışlarını artırdığını göstermektedir. Nitel veriler ise nicel verileri desteklemiş ve uygulanan program sonucunda ebeveynlerin tutum ve davranışlarında olumlu yönde değişimler olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Adler-Dreikurs yaklaşımı
• Pozitif disiplin
• Ebeveynlik
• Karma yöntem

Kaynakça

1. Adams, J. (2001). Impact of parent training on family functioning. Child and Family Behavior Therapy, 21(1), 29–42. https://doi.org/10.1300/J019v23n01_03
2. Adler, A. (1930). The education of children. Allen & Unwin.
3. Adler, A. (1964). Introduction. H. L. Ansbacher & R. R. Ansbacher (Eds), The individual psychology of Alfred Adler: A systematic presentation in selections from his writings içinde (s. 1-18). Harper Perennial.
4. Adler, A. (1998). Understanding children with emotional problems. Journal of Humanistic Psychology, 38(1), 121–127. https://doi.org/10.1177/00221678980381012
5. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Vizyon Belgesi ve Eylem Planı. https://ulusaleylem.aile.gov.tr/media/m1garif1/ailenin-korunmasi-ve-gu-c-lendirilmesi-vizyon-belgesi-ve-eylem-plani.pdf sayfasından erişilmiştir.
6. Akçabozan, N. B. & Hatipoğlu-Sümer, Z. (2016). Adler yaklaşımında aile danışmanlığı. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 6(46), 87-101.
7. Allen, K., El-Beshti, R., & Guin, A. (2014). An integrative Adlerian approach to creating a teen parenting program. The Journal of Individual Psychology, 70(1), 6-20. https://doi.org/10.1353/jip.2014.0006
8. Apaydın, S. (2022). The effect of positive discipline parenting program on parental disciplinary practices, parenting stress and parenting self-efficacy. (Doktora Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.

9. Apaydın, S. & Hatipoğlu-Sümer, Z. (2025). Adler yaklaşımı temelli pozitif disiplin ebeveynlik programı: İlkokul ebeveynlerinin deneyimleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 756-778. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1431617
10. Barlow J. & Coren, E. (2017). The effectiveness of parenting programs: A review of Campbell reviews. Research on Social Work Practice, 28(1), 99-102. https://doi.org/10.1177/1049731517725184
11. Bettner, B. L. (2020). Are Alfred Adler and Rudolf Dreikurs relevant for parents today? The Journal of Individual Psychology, 76(1), 70-78. https://doi.org/10.1353/jip.2020.0018
12. Brown, K. A. (2018). The examination of parental demographics as moderators of the effects of a positive discipline parenting training model. (Doktora Tezi). https://www.proquest.com/ sayfasından erişilmiştir.
13. Bryson, T. P. & Siegel, D. J. (2022). Bütün beyinli çocuk. Diyojen.
14. Bunting, L. (2004). Parenting programs: The best available evidence. Child Care in Practice, 10(4), 327-343. https://doi.org/10.1080/1357527042000285510
15. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, O. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
16. Carlson, J., Watts, R. E., & Maniacci, M. (2006). Adlerian therapy: Theory and practice. American Psychological Association.
17. Carroll, P. (2021). Effectiveness of positive discipline parenting program on parenting style, and child adaptive behavior. Child Psychiatry & Human Development, 52(3), 1-10. https://doi.org/10.1007/s10578-021-01201-x
18. Carroll, P. & Brown, P. (2020). The effectiveness of positive discipline parenting workshops on parental attitude and behavior. The Journal of Individual Psychology, 76(3), 286-303. https://doi.org/10.1353/jip.2020.003
19. Ceylan, V. & Bilge, F. (2024). Bilişsel davranışçı yaklaşıma dayalı psikoeğitim programının ortaokul öğrencilerinin problemli cep telefonu kullanımına etkisi. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 43(2), 1159-1204. https://doi.org/10.7822/omuefd.1471492
20. Chang, C. Y. & Ritter, K. B. (2004). Cultural considerations of Adlerian parenting education. The Journal of Individual Psychology, 60(1), 67-75. https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db= asn&AN=12624877&lang=tr&site=eds-live sayfasından erişilmiştir.
21. Christensen, L. B., Johnson, R. B., & Turner, L. A. (2020). Araştırma yöntemleri: Desen ve analiz (A. Aypay, Çev. Ed.). Anı.
22. Collins, W. A. & Madsen, S. D. (2019). Parenting during middle childhood. M. H. Bornstein (Ed.), Handbook of parenting: Vol. 1. Children and parenting içinde (s. 81-110). Routledge.
23. Corey, M. S., Corey, G., & Corey, C. (2018). Groups: Process and practice. Cengage Learning.
24. Cozolino, L. (2020). İnsan ilişkilerinin nörobilimi: Bağlanma ve sosyal beynin gelişimi (T. Özakkaş, Çev.), Psikoterapi Enstitüsü.
25. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry & research design: Choosing among five approaches. Sage.
26. Creswell, W. J. (2022). A concise introduction to mixed methods research. Sage.
27. Crocker, I. & Algina, J. (2008). Introduction to classical and modern test theory. Wadsworth.
28. Dayılar-Candan, H. (2022). Okul öncesi çocukların ebeveynlerine uygulanan pozitif disiplin programının etkililiği: Randomize kontrollü bir çalışma. (Doktora Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
29. Demirbağ, T. & Tuzgöl-Dost, M. (2025). Behaviors regarding the positive discipline: A case study for parents. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 180-204. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1423030
30. DeVellis, R. F. & Thorpe, C. T. (2021). Scale development theory and applications. Sage.
31. Dinkmeyer, D. & McKay, G. (1976). Systematic training for effective parenting. American Guidance Service.
32. Doğan, S. (2000). The historical development of counseling in Turkey. International Journal for the Advancement of Counselling, 22(1), 57–67. http://dx.doi.org/10.1023/A:1005474126819
33. Dreikurs, R. (1958). The challenge of parenthood. Hawthorn.
34. Dreikurs, R. (1971). The delinquent in the community. Individual Psychologist, 3(1), 7–14.
35. Dreikurs, R. & Soltz, V. (1964). Children: The challenge. Hawthorn.
36. Durrant, J. E., Plateau, D. P., Ateah, C., Stewart-Tufescu, A., Jones, A., Ly, G., …, & Tapanya, S. (2014). Preventing punitive violence: preliminary data on the positive discipline in everyday parenting (PDEP) program. Canadian Journal of Community Mental Health, 33(2), 109-125. https://doi.org/10.7870/cjcmh-2014-018
37. Erikson, E. H. (1993). Childhood and society. Paladin.
38. Erkuş, A. (2019). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme I temel kavramlar ve işlemler. Pegem Akademi.
39. Farooq, D., Jefferson, J., & Fleming, J. (2005). The effect of an Adleryan videobased parent education program on parent's perception of children's behavior: A study of African American parents. Journal of Professional Counseling Practice, Theory, & Research, 33(1), 21-34. https://doi.org/10.1080/15566382.2005.12033810
40. Ferguson-Dreikurs, E. (2018). Parenting from an Adlerian perspective. Zeitschrift für Freie Psychoanalytische Forschung und Individualpsychologie, 2, 1-4. https://doi.org/10.15136/2018.5.2.1-
41. Foley, Y. C., Popkin, M., Mullis, F., & Cooper, P. J. (2019). Active parenting now and active parenting of teens: An evaluation of two neo-Adlerian parenting programs. The Journal of Individual Psychology, 75(4), 272-286. https://doi.org/10.1353/jip.2019.0017
42. Fraenkel, J., Wallen, N., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw Hill. Freud, S. (1960). The ego and the id. W.W. Norton & Company.
43. Gallitto, E. (2021). Evaluation of the Positive Discipline in Everyday Parenting Program. (Doktora Tezi). https://ruor.uottawa.ca/items/e4efab31-d4de-421c-8b13-da515ce4aa16 sayfasından erişilmiştir.
44. Gay, L. R., Mills, G. E., & Airasian, P. (2012). Educational research. Competencies for analysis and applications. Pearson Merill Prentice Hall.
45. Gfroerer, K., Nelsen, J., & Kern, R. (2013). Positive discipline: Helping children develop belonging and coping resources using individual psychology. Journal of Individual Psychology, 69(4), 294-304.
46. Gültekin, F. & Voltan-Acar N. (2004). Transaksiyonel analizin Türk kültürüne uygulanabilirliği: Kültür açısından eleştirel bakış. Eğitim ve Bilim, 29(33), 28-38.
47. Hatipoğlu-Sümer, Z. & Rasmussen, P. R. (2012). Individual psychology in Turkey. The Journal of Individual Psychology, 68(4), 411-421.
48. Hudson, A. & Ripke, M. (2006). Developmental contexts in middle childhood. Cambridge University.
49. Huesmann, L. R. (1998). The role of social information processing and cognitive schema in the acquisition and maintenance of habitual aggressive behavior. R. G. Geen & E. Donnerstein (Ed.), Human aggression: Theories, research, and implications for social policy içinde (s. 73–109). Academic.
50. Işık, Ş. & Aslan, A. M. (2018). Modern bir disiplin anlayışı: Pozitif disiplin. X. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi’nde sunulmuş bildiri, 27-30 Nisan, Nevşehir.
51. Jahangiri D., Alizadeh, H., Pazeshk, S., & Farokhi, N. A. (2021). Effect of a positive discipline parent education program on executive functions of children with attention deficit hyperactivity disorder. Scientific Journal of Rehabilitation Medicine, 10(2), 246-257. https://dx.doi.org/10.22037/jrm.2020.112877.2277
52. Johnson, J. C. (1990). The effects of parent education and authoritarian attitudes on parenting skills. (Doktora Tezi). https://www.proquest.com/ sayfasından erişilmiştir.
53. Kağıtçıbaşı, Ç. (1970). Social norms and authoritarianism: A Turkish-American comparison. Journal of Personality and Social Psychology, 16, 444-451. https://doi.org/10.1037/h0030053
54. Kağıtçıbaşı, Ç. (1990). İnsan aile kültür. Remzi.
55. Kağıtçıbaşı, Ç., Sunar, D., & Bekman, S. (2001). Longterm effects of early intervention. Journal of Applied Developmental Psychology, 22, 333–361. https://doi.org/10.1016/S0193-3973(01)00071-5
56. Kim, M. S., Choi, E. M., Bae, J. H., & Lee, S. H. (2013). Development and preliminary outcome study of smartphone overuse prevention education program for adolescents of middle school. Journal of Information Technology Services, 12(4), 307-318. https://doi.org/10.9716/KITS.2013.12.4.307
57. Larson, J. B. (2000). Systematic Training for Effective Parenting of teens (STEP/teen): Parental authority, adolescent externalizing behavior, and parent–child relationships. (Doktora Tezi). California School of Professional Psychology, California, Alameda.
58. Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1986). But is it rigorous? Trustworthiness and authenticity in naturalistic evaluation. New Directions for Program Evaluation(30), 73–84. https://doi.org/10.1002/ev.1427
59. Maccoby, E. E. (1992). The role of parents in the socialization of children: An historical overview. Developmental Psychology, 28(6), 1006–1017. https://doi.org/10.1037/0012-1649.28.6.1006
60. McVittie, J. & Best, A. M. (2009). The impact of Adleryan-based parenting classes on self-reported parental behavior. Journal of Individual Psychology, 65, 264-285. https://doi.org/10.1177/1066480795033005
61. MEB. (2024). 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu. https://www.meb.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
62. Miles, M, B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
63. Mullis, F. (1999). Active parenting: An evaluation of two Adlerian parent education programs. Journal of Individual Psychology, 55(2), 225–232.
64. Nelsen, J. (1979). The effectiveness of Adlerian parent and teacher study groups in changing child maladaptive behavior in a positive direction. (Doktora Tezi). University of San Francisco, California, San Francisco.
65. Nelsen, J. (2011). Positive time-out: And over 50 ways to avoid power struggles in the home and the classroom. Ten Speed.
66. Nelsen, J. (2019). Pozitif disiplin: Çocukların öz disiplin, iş birliği ve sorun çözme yeteneği geliştirmesine yardımcı olacak klasik bir rehber (R. N. Ercan, Çev.). Pegasus.
67. Nelsen, J., Lott, L., & Glenn, H. S. (2018). Çocuk eğitiminde pozitif disiplin (S. Güler, Çev.). Yakamoz.
68. Nelsen, J., Tamborski, M. N., & Ainge, B. (2016). Positive discipline parenting tools. Harmony Illustrated. North American Society of Adlerian Psychology. (2024). https://www.alfredadler.org/ sayfasından erişilmiştir.
69. Online Parenting Classes. (2024). https://activeparenting.com/for-parents/for-parents-online-parenting-classes/ sayfasından erişilmiştir.
70. Onwuegbuzie, A. J. & Collins, K. M. (2007). A typology of mixed methods sampling designs in social science research. The Qualitative Report, 12(2), 281-316. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2007.1638
71. Pallant, J. (2010). SPSS survival manual: A Step-by-step guide to data analysis using SPSS. Allen & Unwin.
72. Parlak A. G. (2020). Ebeveynin bağlanma biçimi ile ebeveyn tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
73. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
74. PEP Education Parents. (2024). https://pepparent.org/who-we-are/ sayfasından erişilmiştir.
75. Popkin, M. H. (1993). Active parenting today. Active Parenting.
76. Popkin, M. H. (2014). Active parenting: 30 years of video-based parent education. The Journal of Individual Psychology, 70(2), 166-175. https://doi.org/10.1353/jip.2014.0014
77. Positive Discipline Assosication. (2024). https://positivediscipline.org/parent-educator-training sayfasından erişilmiştir.
78. Rasmussen, P. R. (2014). The task, challenges, and obstacles of parenting. The Journal of Individual Psychology, 70(2), 90-113. https://doi.org/10.1353/jip.2014.0010
79. Rudy, D. & Grusec, J. E. (2006). Authoritarian parenting in individualist and collectivist groups: Associations with maternal emotion and cognition and children's self-esteem. Journal of Family Psychology, 20(1), 68–78. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0893-3200.20.1.68
80. Saflarski, J. A. (2014). Encouraging family resiliency through positive discipline for parents who have a child with autism. (Doktora Tezi). Adler School of Professional Psychology, USA.
81. Sanders, M. R., Kirby, J. N., Tellegen, C. L., & Day, J. J. (2014). The Triple P-Positive Parenting Program: A systematic review and meta-analysis of a multi-level system of parenting support. Clinical Psychology Review, 34(4), 337–357. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2014.04.003
82. Sanders, M. R. & Turner, K. M. (2018). The importance of parenting in influencing the lives of children. M. R. Sanders & A. Morawska (Ed.), Handbook of parenting and child development across the lifespan içinde (s. 3-26). Springer.
83. Sanders, M. R. & Woolley, M. L. (2005). The relationship between maternal self-efficacy and parenting practices: implications for parent training. Child: Care, Health and Development, 31, 65-73. https://doi.org/10.1111/j.1365-2214.2005.00487.x
84. Seiss, J. (2008). Effects of a twelve week home based Adleryan parent education program in families with seriously emotionally disturbed children between the ages of six and fourteen. (Doktora Tezi). Adler School of Professional Psychology, USA.
85. Shanks, T. L. (2016). Exploring the core phenomena of positive discipline in everyday parenting programs. (Yüksek Lisans Tezi). https://www.proquest.com/ sayfasından erişilmiştir.
86. Spence, J. A. (2008). Changes in perception of family environment and selfreported symptom status in adolescents whose parents participate in an Adlerian parent-training intervention. (Doktora Tezi). https://www.proquest.com/ sayfasından erişilmiştir.
87. Sweeney, T. J. (2009). Adlerian counseling and psychotherapy: A practitioner's approach. Taylor & Francis.
88. Şanlı, D. & Öztürk, C. (2015). Anne babaların çocuk yetiştirme tutumları ve tutumlar üzerine kültürün etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi (DEUHFED), 8(4), 240-246.
89. Tezel-Şahin, F. & Özbey, B. U. S. (2007). Aile eğitim programlarına niçin gereksinim duyulmuştur? Aile eğitim programları neden önemlidir? Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 12(12), 7-12. https://doi.org/10.21560/spcd.12286
90. Urban, T. A. (1991). A case of study of an Adlerian parent education program on parent attitudes and child rearing techniques. (Doktora Tezi). https://www.proquest.com/ sayfasından erişilmiştir.
91. Yağmurlu, B. & Sanson, A. (2009). Acculturation and parenting among Turkish mothers in Australia. Journal of Cross-Cultural Psychology, 40, 361– 380.
92. Yazar, M. & Tuzgöl-Dost, M. (2024). Ebeveynlere yönelik duygu yönetimi psikoeğitim programı pilot çalışması: Karma yöntem araştırması. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(3), 2152-2179. https://doi.org/10.37217/tebd.1543149
93. Yavuzer, H. (2019). Ana-baba ve çocuk. Remzi.
94. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.