Araştırma Makalesi

Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü

Cilt: 23 Sayı: 2 31 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü

Öz

Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinde olumsuz çocukluk deneyimleri ile psikolojik esneklik arasındaki ilişkide öz-anlayışın düzenleyici rolünü incelemektir. Çalışmanın örneklemi, Türkiye’nin Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki bir devlet üniversitesinde öğrenim gören ve kolay örnekleme yöntemi ile belirlenen 743 (347 kadın ve 396 erkek) üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Öğrenciler çevrim içi bir anket aracılığı ile Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği, Öz Şefkat Ölçeği Kısa Formu ve Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik Envanteri Kısa Formu’nu yanıtlamıştır. Bulgular, olumsuz çocukluk deneyimleri ile psikolojik esneklik arasındaki ilişkide öz-anlayışın düzenleyici rolü olduğunu göstermiştir. Öz-anlayış düzeyi yüksek olan üniversite öğrencilerinde olumsuz çocukluk deneyimlerinin psikolojik esneklik üzerindeki olumsuz etkisinin, öz-anlayış düzeyi düşük ve orta olan öğrencilere göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, üniversite öğrencilerinin yaklaşık yarısının en az bir olumsuz çocukluk deneyimi yaşadığı ve bu deneyimler arasında özellikle aile içi şiddet, duygusal ihmal ve duygusal istismarın oldukça yaygın olduğu görülmüştür. Sonuçlar, olumsuz çocukluk deneyimlerinin neden olduğu psikolojik zorluklarla başa çıkmada, öz-anlayışın koruyucu bir faktör olarak işlev gördüğünü ve öz-anlayışı geliştirmenin ruh sağlığı üzerindeki potansiyel önemini göstermektedir. Bu bağlamda, üniversitelerin ruh sağlığı merkezlerinde öz-anlayış temelli müdahalelere daha fazla yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Afifi, T. O., MacMillan, H. L., Boyle, M., Taillieu, T., Cheung, K., & Sareen, J. (2014). Child abuse and mental disorders in Canada. Cmaj, 186(9), E324-E332. https://doi.org/10.1503/cmaj.131792
  2. Alkal, A. & Çam, S. (2024). Multidimensional psychological flexibility ınventory short form (MPFISF) for adolescents: Adaptation to Turkish, validity and reliability study. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 14(1), 386-412. https://doi.org/10.18039/ajesi.1301815
  3. Arslan, G. & Allen, K. A. (2022). Exploring the association between coronavirus stress, meaning in life, psychological flexibility, and subjective well-being. Psychology, Health & Medicine, 27(4), 803-814. https://doi.org/10.1080/13548506.2021.1876892
  4. Arslan, G., Özdemir-Bişkin, S., & Kocaayan, F. (2025). Adverse childhood experiences, self-compassion, psychological flexibility, and posttraumatic stress disorder. Children and Youth Services Review, 169, 108109. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2024.108109
  5. Arslan-Işık, N. (2023). Erken dönem olumsuz çocukluk yaşantılarının ayrılma-bireyleşme düzeyi ve yaşam doyumuna etkisi: Üniversite öğrencileri örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 240-249. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1226695
  6. Ateş, B. & Saǧar, M. E. (2022). Öğretmen adaylarında psikolojik esneklik, öz yeterlilik ve iletişim becerilerinin yaşam doyumu üzerindeki yordayıcı rolü. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(1), 219-227. https://doi.org/10.30703/cije.1007362
  7. Bırni, G., Erus, S. M., Satıcı, S. A., & Deniz, M. E. (2025). Psychological flexibility and self-critical rumination: A serial mediation between adverse childhood experiences and mental well-being in adulthood. Personality and Individual Differences, 232, 112861. https://doi.org/10.1016/j.paid.2024.112861
  8. Bottiroli, S., Galli, F., Viana, M., Sances, G., & Tassorelli, C. (2018). Traumatic experiences, stressful events, and alexithymia in chronic migraine with medication overuse. Frontiers in Psychology, 9, 704. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00704

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Psikolojik Danışmanlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

12 Şubat 2025

Kabul Tarihi

21 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 23 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Alkal, A. (2025). Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(2), 1213-1236. https://doi.org/10.37217/tebd.1638537
AMA
1.Alkal A. Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü. TEBD. 2025;23(2):1213-1236. doi:10.37217/tebd.1638537
Chicago
Alkal, Ahmet. 2025. “Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23 (2): 1213-36. https://doi.org/10.37217/tebd.1638537.
EndNote
Alkal A (01 Ağustos 2025) Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23 2 1213–1236.
IEEE
[1]A. Alkal, “Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü”, TEBD, c. 23, sy 2, ss. 1213–1236, Ağu. 2025, doi: 10.37217/tebd.1638537.
ISNAD
Alkal, Ahmet. “Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 23/2 (01 Ağustos 2025): 1213-1236. https://doi.org/10.37217/tebd.1638537.
JAMA
1.Alkal A. Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü. TEBD. 2025;23:1213–1236.
MLA
Alkal, Ahmet. “Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü”. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 23, sy 2, Ağustos 2025, ss. 1213-36, doi:10.37217/tebd.1638537.
Vancouver
1.Ahmet Alkal. Olumsuz Çocukluk Deneyimleri ile Psikolojik Esneklik Arasındaki İlişkide Öz-Anlayışın Düzenleyici Rolü. TEBD. 01 Ağustos 2025;23(2):1213-36. doi:10.37217/tebd.1638537

                                                                                                    Türk Eğitim Bilimleri Dergisi Gazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yayınlanmaktadır.

                                                                                                                                      Creative Commons Lisansı