Adaptation of Digital Leisure Perception Scale to Turkish Culture: Validity and Reliability Study

Öz

This study aims to adapt the Digital Leisure Perception Scale to Turkish culture. The scale was developed by Gil-García et al. (2023), and as part of the adaptation process, permission was obtained from the authors, and it was translated into Turkish by experts. The factor structure of the scale's subscales was evaluated using Confirmatory Factor Analysis. In the validity analysis, item-subscale total correlations and relationships between subscales were examined, while Cronbach's alpha coefficient was used for reliability analysis. The t-values of all items were found to be significant, and factor loadings ranged from .43 to .90. The internal consistency coefficients were .906, .809, .786, and .562, respectively. All fit indices of the scale were above acceptable values. Measure invariance by gender was tested hierarchically across stages using multi-group confirmatory factor analysis. The findings indicate that the scale meets the structural, metric, scale, and rigid invariance stages, respectively. Therefore, it was concluded that the scale's factor loadings, variances, error variances, and covariances were equivalent across genders, allowing for meaningful comparisons between groups. In conclusion, the scale contains 17 items and four subscales and is considered a valid and reliable measurement tool for use in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

• Leisure
• Digital leisure
• Leisure perception
• Scale adaptation

Dijital Boş Zaman Algısı Ölçeği'nin Türk Kültürüne Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu araştırmada bireylerin dijital boş zamana ilişkin algılarını ölçmeye yönelik Dijital Boş Zaman Algısı Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması amaçlanmaktadır. Ölçek, Gil-García vd. (2023) tarafından geliştirilmiş olup Türkçeye uyarlama süreci kapsamında yazarlardan gerekli izin alınmış ve uzmanlar tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Ölçeğin alt boyutlarının faktör yapısı Doğrulayıcı Faktör Analizi ile değerlendirilmiştir. Geçerlilik analizinde madde-alt boyut toplam korelasyonları ve alt boyutlar arasındaki ilişkiler incelenirken güvenirlik analizi için Cronbach alfa katsayısı kullanılmıştır. Tüm maddelerin t değerleri anlamlı bulunmuş, faktör yüklerinin .43 ile .90 arasında değiştiği gözlenmiştir. İç tutarlılık katsayıları sırasıyla .906, .809, .786 ve .562’dir. Ölçeğin tüm uyum indeksleri kabul edilebilir değerlerin üstünde bulunmuştur. Cinsiyete göre ölçme değişmezliği ise çok gruplu doğrulayıcı faktör analizi ile aşamalar arasında hiyerarşik olarak test edilmiştir. Bulgular ölçeğin sırasıyla yapısal, metrik, ölçek ve katı değişmezlik aşamalarını karşıladığını göstermektedir. Dolayısıyla ölçeğin cinsiyete göre faktör yükleri, varyansları, hata varyansları ve kovaryansları eşdeğer olup gruplar arasında anlamlı karşılaştırmalar yapılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak ölçek 17 madde ve dört alt boyut içermektedir ve Türkiye’de kullanım açısından geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Boş zaman
• Dijital boş zaman
• Boş zaman algı
• Ölçek uyarlama

Kaynakça

1. Alonso, R. A., Sáenz, M., Valdemoros, M. Á., & Ponce, A. (2022). Digital leisure: An opportunity for intergenerational well-being in times of pandemic? NAER: Journal of New Approaches in Educational Research, 11(1), 31–48. https://doi.org/10.7821/naer.2022.1.806
2. Akgül, B. M. & Türkmen, E. (2023). Teknolojinin rekreasyona etkisi: Sanal rekreasyon. S. Kaya vd. (Ed.), Rekreasyon bilimi 3 içinde (s. 229-250). Gazi.
3. Akgül, B. M. & Gürbüz, B. (2011). Boş Zaman Tutum Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(1), 37-43.
4. Aylan, F. K. & Aylan, S. (2020). Sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik uygulamalarının rekreatif faaliyetlere yansıması: Dijital rekreasyon. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3), 2746-2760.
5. Baumgartner, H. & Homburg, C. (1996). Applications of structural equation modeling in marketing and consumer research: A review. International Journal of Research in Marketing, 13(2), 139-161.
6. Bentler, P. M. (1980). Multivariate analysis with latent variables: Causal modeling. Annual Review of Psychology, 31, 419-456.
7. Brockner, J., Chen, Y. R., & Zhu, G. (2024). The joint effects of perceived motivation and ability on work behaviors and attitudes: Integrating the past and shaping the future. Research in Organizational Behavior, 44, Article 100208.
8. Chen, S. T., Hyun, J., Graefe, A. R., Mowen, A. J., Almeida, D. M., & Sliwinski, M. J. (2022). The influence of leisure engagement on daily emotional well-being. Leisure Sciences, 44(7), 995–1012. https://doi.org/10.1080/01490400.2020.1757537

9. Costello, A. B. & Osborne, J. W. (2005). Best practices inexploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, 10(7), 1-9.
10. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve Lisrel uygulamaları (1. b.). Pegem.
11. Cheung, G. W. & Rensvold, R. B. (2002). Evaluating goodness-of-fit indexes for testing measurement invariance. Structural Equation Modeling, 9(2), 233-255.
12. Davis, L. L. (1992). Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied Nursing Research, 5, 194-197.
13. DeVellis, R. F. (1991). Scale development: Theory and applications. Sage.
14. Gaberli, Ü. (2021). Sanal rekreasyon: Sanal gerçeklik destekli oyunlar açık ve kapalı alan rekreasyon faaliyetlerine alternatif olabilir mi? Ü. Gaberli & Y. Yağmur (Ed.), Açık ve kapalı alan rekreasyonu içinde (s. 265-278). Nobel.
15. Gil-García, E. D. L. D., Alemán-Ramos, P. F., & Martín-Quintana, J. C. (2023). Perceptions of digital leisure among parents with adolescents. Leisure Sciences, 48(1), 1-17.
16. Güncan, Ö. (2021). Elektronik boş zaman uygulamaları “sanal rekreasyon” mudur yoksa “dijital rekreasyon” mu? Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 4(2), 163-181.
17. Iso-Ahola, S. E. & Baumeister, R. F. (2023). Leisure and meaning in life. Frontiers in Psychology, 14, 1074649. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1074649
18. Jöreskog, K. G. & Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. Scientific.
19. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. The Guilford.
20. Marciano, L., Jindal, S., & Viswanath, K. (2024). Digital detox and well-being. Pediatrics, 154(4), 1-8.
21. Milfont, T. L. & Fischer, R. (2010). Testing measurement invariance across groups: Applications in cross-cultural research. International Journal of Psychological Research, 3(1), 111-130.
22. Neulinger, J. (1974). The psychology of leisure: Research approaches to the study of leisure. Springfield.
23. Neulinger, J. (1981). To leisure: An introduction. Allyn and Bacon.
24. Nimrod, G. & Adoni, H. (2012). Conceptualizing e-leisure. Society and Leisure, 35(1), 31-56.
25. Osmanovic, S. & Pecchioni, L. (2016). Beyond entertainment motivations and outcomes of video game playing by older adults and their younger family members. Games and Culture, 11(1-2), 130–149. https://doi.org/10.1177/1555412015602819
26. Ragheb, M. G. & Beard, J. G. (1982). Measuring leisure attitude. Journal of Leisure Research, 14(2), 155–167. https://doi.org/10.1080/00222216.1982.11969512
27. Schultz, C. S. & McKeown, J. K. (2018). Introduction to the special issue: Toward “digital leisure studies”. Leisure Sciences, 40(4), 223–238. https://doi.org/10.1080/01490400.2018.1441768
28. Tezbaşaran, A. A. (1997). Validity issues of a Likert type scale. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13), 41-45.
29. Triandis, H. C. (1967). Attitude and attitude change. John Wiley and Sons.
30. Türkmen, E., Akgül, B. M., & Ayyıldız-Durhan, T. (2024). Dijital okuryazarlığın sanal rekreasyon etkinliklerine katılım sıklığına ve rekreasyon faydaya etkisi. Tourism and Recreation, 6(1), 22-29. https://doi.org/10.53601/tourismandrecreation.1301883
31. Vaquero, E. (2020). Parentalidad digital [Digital parenting]. Studium Educationis-Rivista Semestrale per le Professioni Educative, 3, 203–214.
32. Yiğiter, M. S. (2023). Matematik duyuşsal özellik faktörlerinin cinsiyete göre ölçme değişmezliğinin incelenmesi: TIMSS 2019 Türkiye örneği. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (AUJEF), 7(4), 859-882.