Siber Saldırgan ve Ceza Hassasiyeti Yüksek Öğrenciler Okul Tükenmişliği Riski Altında Mı?
Öz
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin siber saldırganlık ve ceza hassasiyetinin okul tükenmişliğinin anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığını incelemektir. Araştırmanın ikinci amacı ise Siber Saldırganlık Tipolojisi Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanmasıdır. Araştırma, nicel araştırma deseni çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışma kapsamında, Siber Saldırganlık Tipolojisi Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanmasına yönelik Doğrulayıcı Faktör Analizi gerçekleştirilmiş ve analiz 227 katılımcının verileri üzerinden yapılmıştır. İlgili değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla farklı bir örneklem grubundan elde edilen 167 katılımcının verileri kullanılmıştır. Araştırma yaşları 10-14 aralığında olan ortaokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Siber Saldırganlık Tipolojisi Ölçeği, İlköğretim II. Kademe Öğrencileri için Okul Tükenmişliği Ölçeği ve Ortaokul Öğrencileri için Akademik Bağlamda Ceza Hassasiyeti Ölçeği aracılığıyla toplanan veriler, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Siber saldırganlığın kontrol-iştahlı alt boyutu ile ceza hassasiyetinin ise cezadan ötürü ketlenme ve ceza bağlamlarına karşı olumsuz tutum alt boyutlarının okul tükenmişliğini pozitif yönde anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Bulgular alanyazın doğrultusunda tartışılmış ve bazı öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Anyaegbunam, M. C., Anazonwu, C. O., Obi-Nwosu, H. O., Nwafor, C. E., & Obidigbo, G. C. E. (2024). Religiosity and ethnocentrism as predictors of cyber-aggression among undergraduates in Southeast Nigeria. Nigerian Journal of Social Psychology, 7(2), 336-351.
- Antipina, S. S. & Miklyaeva, A. V. (2021). Relationship among the tendency to cyber-aggression, aggressiveness, and empathy in adolescence. Social Psychology, 18(2), 94-108. https://doi.org/10.21702/rpj.2021.2.6
- Aparisi, D., Delgado, B., Bo, R. M., & Martínez-Monteagudo, M. C. (2021). Relationship between cyberbullying, motivation and learning strategies, academic performance, and the ability to adapt to university. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(20), 10646. https://doi.org/10.3390/ijerph182010646
- Aprillia, M. D. (2024). Adaptasi cyber-aggression typology questionnaire (CATQ) ke dalam bahasa Indonesia. Acta Psychologia, 6(1), 14-26. https://doi.org/10.21831/ap.v6i1.72160
- Aypay, A. (2011). İlköğretim II. kademe öğrencileri için okul tükenmişliği ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(2), 511-527.
- Aypay, A. (2015a). Sensitivity to punishment in the academic context: It’s relationship with locus of control, gender and grade level. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 11(4), 1475-1495.
- Aypay, A. (2015b). Ceza hassasiyeti okul tükenmişliğine götürürken, okul sevgisi ceza hassasiyetini artırır mı? 2. Uluslararası Avrasya Eğitim Araştırmaları Kongresi’nde sunulmuş bildiri, Haziran, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
- Aypay, A. (2017). Lisede okul tükenmişliğinin akademik bağlamda ödül bağımlılığı ile yordanması. Sakarya University Journal of Education, 7(1), 8-19.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Okul Psikolojik Danışmanlığı, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
4 Nisan 2026
Yayımlanma Tarihi
29 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
11 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
6 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 1
