Examining the Relationship Between Teachers’ Professional Capital and Professional Resilience

Öz

In today’s rapidly changing social and technological context, sustaining teachers’ professional resilience has become essential. The aim of this study is to investigate the relationship between teachers’ professional capital levels and their professional resilience. The sample consisted of 375 teachers from various educational levels working in both central and peripheral districts of Manisa during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Professional Capital and Professional Resilience Scales, and analysed through descriptive statistics, t-test, ANOVA, Pearson correlation, and multiple regression techniques. Findings indicated a moderate and significant positive relationship between professional capital and professional resilience. Moreover, professional capital significantly predicted professional resilience at a rate of 45%. Within this relationship, decisional capital stood out as a key determinant. This shows that teachers strengthen resilience not only through knowledge and skills but also through professional judgment, autonomy derived from experience, and reflective thinking in decision-making. Additionally, the effect of human capital may not appear directly in resilience but emerges through interaction with other factors. These results offer meaningful insights for the development of holistic policies to enhance teachers’ professional resilience.

Anahtar Kelimeler

• Professional capital
• Human capital
• Social capital
• Decisional capital
• Professional resilience

Öğretmenlerin Profesyonel Sermayeleri ile Mesleki Dayanıklılıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Günümüzde yaşanan hızlı toplumsal ve teknolojik değişimler, öğretmenlerin mesleki dayanıklılıklarını korumalarını zorunlu kılmaktadır. Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin profesyonel sermaye düzeyleri ile mesleki dayanıklılıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Manisa ilinin merkez ilçeleri ve diğer ilçelerinde görev yapan farklı kademelerden 375 öğretmen araştırma örneklemini oluşturmuştur. Veriler, Profesyonel Sermaye ve Mesleki Dayanıklılık Ölçekleri ile toplanmış; analizlerde betimsel istatistikler, t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve çoklu regresyon teknikleri kullanılmıştır. Bulgular, profesyonel sermaye ile mesleki dayanıklılık arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, profesyonel sermayenin mesleki dayanıklılığı %45 oranında anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Özellikle karar sermayesi bu ilişkide belirleyici bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Bu bulgu, öğretmenlerin yalnızca bilgi ve beceri düzeyleriyle değil, karar verme süreçlerindeki profesyonel yargı, deneyimden doğan özerklik ve reflektif düşünme ile meslekte güçlendiklerini göstermektedir. Bunun yanında beşerî sermayenin etkisi, doğrudan mesleki dayanıklılıkta görünmeyebilir ancak diğer faktörlerle etkileşim içinde ortaya çıkabilir. Bu sonuçlar, öğretmenlerin dayanıklılığını artırmaya yönelik bütüncül politikaların geliştirilmesi açısından yol gösterici olabilir.

Anahtar Kelimeler

• Profesyonel sermaye
• Beşerî sermaye
• Sosyal sermaye
• Karar sermayesi
• Mesleki dayanıklılık

Kaynakça

1. Adams, C. A. B. (2016). Teacher professional capital: The relationship between principal practice and teacher job satisfaction. (Doktora Tezi). ProQuest Dissertations & Theses Global. https://www.proquest.com/dissertations-theses/teacher-professional-capital-relationship-between/docview/1823551485/se-2 sayfasından erişilmiştir.
2. Altun, O. (2021). Öğretmenlerin sosyal sermaye düzeyleri ile işe angaje olma düzeyleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
3. Arslan, M. C. (2024). Öğretmenlerde psikolojik dayanıklılık: Psikolojik güçlendirmenin rolü. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
4. Benzies, K. & Mychasiuk, R. (2009). Fostering family resiliency: A review of the key protective factors. Child and Family Social Work, 14(1), 103-114. https://doi.org/10.1111/j.1365-2206.2008.00586.x
5. Berhanu, K. Z. (2025). The school principals' role in developing the professional capital of teachers: Evidence from principals and teachers. Journal of Professional Capital and Community, 10(3), 352–370. https://doi.org/10.1108/JPCC-11-2023-0077
6. Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
8. Can, H. (2015). Sources of teaching efficacy beliefs in pre-service science teachers. Elementary Education Online, 14(1), 333-348. https://doi.org/10.17051/io.2015.44466

9. Can, N. (Ed.). (2018). Kuram ve uygulamada eğitim yönetimi (3. b.). Pegem Akademi.
10. Chen, S., Yin, H., & Cheung, A. C. K. (2025). How professional capital empowers ICT integration: The roles of teachers’ constructivist belief, differentiated instruction and AI literacy. International Journal of Educational Research, 133, 102715. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2025.102715
11. Coşkun, Y. (2018). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin profesyonel kapital düzeyine ilişkin bir inceleme. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
12. Creswell, J. W. (2017). Eğitim araştırmaları: Nicel ve nitel araştırmaların planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (H. Ekşi, Çev. Ed.). EDAM.
13. Çetin, Y. C. (2020). Öğretmenlerin kişisel-mesleki yetkinlik algıları ile mesleki dayanıklılık inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
14. Doğan, Ö. & Bostancı, A. B. (2017). Okulların sosyal sermaye düzeyleri ile öğretmenlerin psikolojik sözleşmeleri arasındaki ilişki. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10[ERTE Özel Sayısı], 313-334. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.752595
15. Durmuşçelebi, M. (2017). Meslek liselerinde yaşanan sorunlar ve öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri ile ilişkisi. Ö. Demirel & S. Dinçer (Ed.), Eğitim bilimlerinde yenilik ve nitelik arayışı içinde (s. 225–240). Pegem Akademi.
16. Er, N. (2018). İlkokul öğretmenlerinde öz yeterliğin yordayıcıları olarak psikolojik dayanıklılık ve proaktif kişilik özellikleri. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
17. Gizir, C. A. (2007). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine bir derleme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(28), 113–128. https://dergipark.org.tr/en/pub/tpdrd/issue/21448/229850 sayfasından erişilmiştir.
18. Hanreddy, A. (2019). Reciprocity and professional capital as measures of success in a professional development school. School-University Partnerships, 12(2), 73-81.
19. Hargreaves, A. & Fullan, M. (2012). Professional capital: Transforming teaching in every school. Teachers College.
20. Hargreaves, A. & Fullan, M. (2013). The power of professional capital. JSD: The Learning Forward Journal, 34(3), 36–39.
21. Hargreaves, A. & Fullan, M. (2017). Professional capital survey: For teachers [PDF]. Michael Fullan Enterprises. https://www.michaelfullan.ca/wp-content/uploads/2016/08/Teacher-PC-Survey.pdf sayfasından erişilmiştir.
22. Henderson, N. (2013). Havens of resilience. Educational Leadership, 71(1), 22-27.
23. Işık, Ş. (2016). Türkiye’de kendini toparlama gücü konusunda yapılmış araştırmaların incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 6(45), 65–76. http://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/215633 sayfasından erişilmiştir.
24. Işıktaş, S. (2017). Eğitimde toplam kalite yönetimi uygulamaları. Hiperlink.
25. İşli, F. (2023). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlikleri ile psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
26. Kinay, İ., Süer, S., & Altındağ-Kumaş, Ö. (2021). Investigating relationship between teachers’ psychological resilience and student related social stress. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(77), 121–133. https://doi.org/10.17755/esosder.729371
27. Limon, İ. (2022). Öğretmenlerin mesleki dayanıklılık kapasitelerinin çeşitli demografik değişkenler bağlamında incelenmesi. Milli Eğitim, 51(236), 3253-3274. https://doi.org/10.37669/milliegitim.953186
28. Liu, X. & Zhang, L. (2024). Exploring the relationship between teachers’ professional capital and technology-enhanced teaching innovation: The mediating role of constructivist belief. Teaching and Teacher Education, 139, 104434. https://doi.org/10.1016/j.tate.2023.104434
29. McCreary, J. (2024). Teacher resilience: Validating an instrument in the US context. (Doktora Tezi). CGU Theses & Dissertations. https://scholarship.claremont.edu/cgu_etd/922 sayfasından erişilmiştir.
30. Näswall, K., Malinen, S., Kuntz, J., & Hodliffe, M. (2019). Employee resilience: Development and validation of a measure. Journal of Managerial Psychology, 34(5), 353–367. https://doi.org/10.1108/JMP-02-2018-0102
31. Neuman, W. L. (2010). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nitel ve nicel yaklaşımlar I (S. Özge, Çev.). Yayınodası.
32. Nolan, A. & Molla, T. (2017). Teacher confidence and professional capital. Teaching and Teacher Education, 62, 10-18. https://doi.org/10.1016/j.tate.2016.11.004
33. Örer, H. (2020). Öğretmenlerin hizmet öncesi eğitim yeterlik algıları, mesleki adanmışlık algıları ve mesleki dayanıklılık inançlarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
34. Özdemir, M. (2018). Eğitim yönetimi: Alanın temelleri ve çağdaş yönelimler. Anı.
35. Özkan, M. & Oğuz, M. M. (2023). Okul yöneticilerinin profesyonel sermaye düzeylerini belirleyecek bir ölçek geliştirme çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 13(3), 1491-1507.
36. Özlük, D. (2023). Öğretmenlerin profesyonel sermaye düzeyleri ile paylaşımcı liderlik davranışları arasındaki ilişki. (Doktora Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
37. Pond, M. J. (2024). Working in the pressure cooker: An interpretative phenomenological analysis of teacher resilience in a high achieving school. (Doktora Tezi). ProQuest Dissertations & Theses Global. (Order No. 31555869).
38. Sezgin, F. (2012). İlköğretim okulu öğretmenlerinin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(2), 489-502.
39. Soyer, B. B. (2023). Öğretim üyelerinin profesyonel sermayeleri ile akademik yaşamları arasındaki ilişki. (Doktora Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
40. Şimşek, V. (2025). Öğretmenlerin iş performanslarının yordayıcıları olarak mesleki stres ve mesleki dayanıklılık. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
41. Tagay, Ö. & Demir, K. (2016). Öğretmen adayları için mesleki dayanıklılık inancı ölçeğinin geliştirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(4), 1603-1620.
42. Terzi, Ş. (2008). Üniversite öğrencilerinin psikolojik dayanıklılıkları ve algıladıkları sosyal destek arasındaki ilişki. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(29), 1-11.
43. Toprak, H. (2014). Ergenlerde mutluluk ve yaşam doyumunun yordayıcısı olarak psikolojik sağlamlık ve psikolojik ihtiyaç doyumu. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
44. Versfeld, J. (2022). A social connectedness intervention as pathway to teacher resilience in primary schools in challenged spaces. (Doktora Tezi). ProQuest Dissertations & Theses Global. (Order No. 30701608).
45. Yalçın-Kaya, E. (2024). Öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık ve örgütsel mutluluk düzeyleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
46. Yazıcı, E. (2016). Öğretmen dayanıklılığı üzerine fenomenolojik bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
47. Yıldız, S. (2021). Ortaokul ve liselerde çalışan öğretmenlerin sosyal sermaye düzeyi ile bilgi paylaşım düzeyi arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
48. Yoldaş, E. (2025). Öğretmen liderliği ile mesleki dayanıklılık arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.