Investigation of the Relationship Between Cognitive Flexibility Levels and Reflective Thinking Skills of Science Teachers

Öz

This study aims to determine the relationship between science teachers’ levels of cognitive flexibility and their reflective thinking skills, and to examine how these characteristics vary according to the variables of gender, age, and professional experience. To this end, a correlational survey model was used in the study. The research was conducted with a total of 510 science teachers working in secondary schools affiliated with the Ministry of National Education. The Cognitive Flexibility Inventory and the Reflective Thinking Tendency Scale were used for data collection. The Cognitive Flexibility Inventory consists of two sub-dimensions: control and alternatives. The Reflective Thinking Tendency Scale consists of seven sub-dimensions: view of the profession, being foresighted and sincere, being ınquisitive, teaching responsibility and scientificity, questioning and effective teaching, continuous and purposeful thinking, and open-mindedness. The results revealed that neither skill showed a significant difference according to the demographic characteristics of the science teachers. However, the analysis performed using Structural Equation Modeling indicated that reflective thinking skill significantly predicted cognitive flexibility. Furthermore, it was found that the reflective thinking’s sub-dimensions continuous and purposeful thinking and being foresighted and sincere were positively and significantly correlated with cognitive flexibility. The findings indicate that science teachers’ flexible thinking and self-evaluation skills support each other in teaching processes and suggest that developing reflective thinking in teacher education may also strengthen cognitive flexibility. The results of the study are expected to provide both theoretical and practical contributions to the field.

Anahtar Kelimeler

• Cognitive flexibility
• Science teachers
• Reflective thinking

Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Bilişsel Esneklik Düzeyleri ile Yansıtıcı Düşünme Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, fen bilimleri öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile yansıtıcı düşünme becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu özelliklerin cinsiyet, yaş ve mesleki kıdem değişkenlerine göre farklılaşma durumunu incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda görev yapan toplam 510 fen bilimleri öğretmeni ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında Bilişsel Esneklik Envanteri ve Yansıtıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği kullanılmıştır. Bilişsel Esneklik Envanteri; kontrol ve alternatifler olmak üzere iki alt boyuttan oluşmaktadır. Yansıtıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği ise mesleğe bakış, öngörülü ve içten olma, araştırmacı olma, öğretim sorumluluğu ve bilimsellik, sorgulayıcı ve etkili öğretim, sürekli ve amaçlı düşünme ile açık fikirlilik olmak üzere yedi alt boyuttan oluşmaktadır. Elde edilen sonuçlar, her iki becerinin de fen bilimleri öğretmenlerinin demografik özelliklerine göre anlamlı farklılık göstermediğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte Yapısal Eşitlik Modellemesi ile gerçekleştirilen analiz sonucunda, yansıtıcı düşünme becerisinin bilişsel esnekliği anlamlı biçimde yordadığı belirlenmiştir. Ayrıca yansıtıcı düşünmenin alt boyutlarından sürekli ve amaçlı düşünme ile öngörülü ve içten olma boyutlarının bilişsel esneklikle pozitif ve anlamlı ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular fen bilimleri öğretmenlerinin öğretim süreçlerinde esnek düşünme ve öz değerlendirme becerilerinin birbirini desteklediğini göstermekte; öğretmen eğitiminde yansıtıcı düşünmenin geliştirilmesinin bilişsel esnekliği de güçlendirebileceğine işaret etmektedir. Çalışma sonuçlarının, alana kuramsal ve uygulamalı katkılar sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bilişsel esneklik
• Fen bilimleri öğretmenleri
• Yansıtıcı düşünme

Kaynakça

1. Akar, D. (2019). Tecrübeli ve göreve yeni başlayan sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri ve karar verme stilleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
2. Aktepe, R. (2019). Lise öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyleri ve mizah tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
3. Alp, S. & Taşkın, Ç. (2012). Yansıtıcı düşünce: Sınıf öğretmenlerinin görüşleri üzerine nitel bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(1), 134-147. https://dergipark.org.tr/tr/pub/deubefd/issue/25117/265220 sayfasından erişilmiştir.
4. Altın, G. (2020). Okul öncesi öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulamalarına yönelik öz değerlendirme ve yansıtıcı düşünme becerilerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
5. Altunkol, F. (2011). Üniversite öğrencilerinin bilişsel esneklikleri ile algılanan stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
6. Aslan, G. (2009). Sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri ile sürekli kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
7. Aşkın-Tekkol, İ. & Bozdemir, H. (2018). Öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme eğilimleri ile eleştirel düşünme becerilerinin incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 26(6), 1897-1907. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2211
8. Atılkan-Tunçer, A. & Sapancı, A. (2021). Ortaokul matematik öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri ile yapılandırmacı öğrenme ortamı oluşturma düzeyleri arasındaki ilişki. Asya Öğretim Dergisi, 9(2), 75-96. https://doi.org/10.47215/aiji.1000051

9. Ayas, A. (1995). Fen bilimlerinde program geliştirme ve uygulama teknikleri üzerine bir çalışma: iki çağdaş yaklaşımın değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (11), 149-155. http://www.efdergi.hacettepe.edu.tr/yonetim/icerik/makaleler/1231-published.pdf sayfasından erişilmiştir.
10. Ayçiçek, B., Yanpar-Yelken, T., & Yokuş, G. (2019). Hizmetiçi öğretmenlerin yansıtıcı düşünme eğilimlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 9(3), 612-626. https://doi.org/10.24315/tred.525741
11. Aydın, M. & Çelik, T. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme becerilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(34), 169-181. https://doi.org/10.9779/PUJE611
12. Aydın, S. (2022). Covid-19 salgını sürecinde öğretmenlerin psikolojik dayanıklıklarının belirsizliğe tahammülsüzlük ve bilişsel esneklik düzeylerine göre incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
13. Aykar, A. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin yansıtıcı düşünmeleri ve öğretim uygulamalarındaki gelişiminin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
14. Baltaş, Z. & Baltaş, A. (2013). Stresle başa çıkma yolları. Remzi.
15. Bedel, A. & Ulubey, E. (2015). Ergenlerde başa çıkma stratejilerini açıklamada bilişsel esnekliğin rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(55), 291-300. https://doi.org/10.17755/esosder.91623
16. Bekirler, A. & Günay-Bilaloğlu, R. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin bilişsel esneklikleri, bilinçli farkındalıkları, öz yeterlilikleri arasındaki ilişkiler. Ege Eğitim Dergisi, 23(3), 301-318. https://doi.org/10.12984/egeefd.1084301
17. Berliner, D. C. (2004). Describing the behavior and documenting the accomplishments of expert teachers. Bulletin of Science, Technology & Society, 24(3), 200-212. https://doi.org/10.1177/0270467604265535
18. Bigin, M. (2009). Developing a Cognitive Flexibility Scale: Validity and reliability studies. Social Behavior and Personality, 37(3), 343-353. https://doi.org/10.2224/sbp.2009.37.3.343
19. Bilbay, A. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Milli Eğitim, 53(243), 1527-1548. https://doi.org/10.37669milliegitim.1249351
20. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akagün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789944919289
21. Büyüktaşkapu-Soydan, S., Akalın, N., & Korkmaz, A. (2023). The effect of preschool teachers' emotion regulation skills and levels of cognitive flexibility on classroom management. Bartın University Journal of Faculty of Education, 13(2), 301-318. https://doi.org/10.14686/buefad.1212588
22. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (3. b.). Routledge.
23. Çelik, B. B. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının yaratıcı ve yansıtıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
24. Çelikkaleli, Ö. (2014). Ergenlerde bilişsel esneklik ile akademik, sosyal ve duygusal yetkinlik inançları arasıdaki ilişki. Eğitim ve Bilim, 39(176), 347-354. https://app.trdizin.gov.tr//makale/TWpNMU56ZzFOUT09 sayfasından erişilmiştir.
25. Çetin-Dalgıç, İ. (2021). Okul yöneticilerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile problem çözme becerileri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
26. Çınar, G. (2016). Öğretmen adaylarının düşünme stilleri ile yansıtıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
27. Çuhadaroğlu, A. (2011). Bilişsel esnekliğin yordayıcıları. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
28. Dalgın, M. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin bilişsel esneklik ve mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
29. Davranmaz, R. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri ile eğitim inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
30. Demir, N. (2022). Bilişsel esneklik düzeyi İle problem çözme becerisi ilişkisi: İstanbul ilinde bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
31. Dennis, J. P. & Vander-Wal, J. S. (2010). The cognitive flexibility inventory: Instrument development and estimates of reliability and validity. Cognitive Therapy and Research, 34, 241-253. https://doi.org/10.1007/s10608-009-9276-4
32. Dewey, J. (1910). How we think. Dover.
33. Dilekli, Y. & Orakçı, Ş. (2019). Öğretmenlerin yansıtıcı düşünme becerilerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 1517-1539. https://doi.org/10.26466/opus.550187
34. Dindar, S. (2018). Okul öncesi öğretmen adaylarının sorgulama becerileri ile yansıtıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
35. Doğan-Dolapçıoğlu, S. (2007). Sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme düzeylerinin değerlendirilmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
36. Duban, N. & Yanpar-Yelken, T. (2010). Öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme eğilimleri ve yansıtıcı öğretmen özellikleriyle ilgili görüşleri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi Dergisi, 19(2), 343-360. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/issue/4384/60205 sayfasından erişilmiştir.
37. Edalat, P. S. (2024). Üniversite öğrencilerinde psikolojik sağlamlığın yordayıcıları olarak bilişsel esneklik, duygu düzenleme ve sosyal duygusal yeterlik. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
38. Elbir, A. (2024). Lise öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile analitik düşünme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
39. Ergüven, S. (2011). Öğretmenlerin yansıtıcı düşünme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
40. Erol, M., Erol, A., Çalışır, S., & Bozan, M. (2019). Öğretmenlerin yansıtıcı düşünme eğilimleri ile yaratıcı düşünme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Temel Eğitim, 1(2), 20-29. https://dergipark.org.tr/tr/pub/temelegitim/issue/44423/549089 sayfasından erişilmiştir.
41. Esen-Aygün, H. (2018). The relationship between pre-service teachers' cognitive flexibility and interpersonal problem solving skills. Euroasian Journal of Educational Research, (77), 105-128. https://doi.org/10.14689/ejer.2018/77.6
42. Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F., & Dereboy, Ç. (2013). Algılanan stres ölçeğinin türkçeye uyarlanması: Güvenirlik ve geçerlik analizi. New Symposium, 51(3), 132-140. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunihem/issue/2632/33865 sayfasından erişilmiştir.
43. Fırat-Durdukoca, Ş. & Demir, M. (2012). İlköğretim öğretmenlerin bazı değişkenlere göre yansıtıcı düşünme düzeyleri ve düşüncelerindeki öğretmen niteliklerinin yansıtıcı öğretmen niteliklerine uygunluğu. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 357-374. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkusbed/issue/19549/208417 sayfasından erişilmiştir.
44. Garip, S. (2023). Sosyal bilimlerde nicel araştırma geleneği üzerine kuramsal bir inceleme. International Journal of Social Science Research, 12(1), 1-19. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijssresearch/issue/77777/1187635 sayfasından erişilmiştir.
45. Gecikli, E. & Ak, E. (2022). The relation between science teachers' classroom management skills and their cognitive flexibility. Educational Studies, 49(3), 1-15. https://doi.org/10.1080/03055698.2022.2150513
46. Gedik, H., Akhan, N. E., & Kılıçoğlu, G. (2014). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme eğilimleri. Mediterranean Journal of Humanities, IV(2), 113-130. https://doi.org/10.13114/MJH.201428432
47. Gelter, H. (2003). Why is reflective thinking uncommon. Reflective Practice, 4(3), 336-344. https://doi.org/10.1080/1462394032000112237
48. George, D. & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple study guide and reference. Pearson.
49. Geyik-Koç, G. (2020). Bilişsel esneklik ve psikolojik dayanıklılık ile stresle başa çıkma arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
50. Göksoy, G. (2021). Beden eğitimi ve oyun dersinde taktiksel oyun yaklaşım modelinin bilişsel esneklik ve akademik (öğrenci) benlik üzerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
51. Gülüm, V. İ. & Dağ, İ. (2012). Tekrarlayıcı düşünme ölçeği ve bilişsel esneklik envanterinin türkçeye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Derneği, 13(3), 216-223. https://www.researchgate.net/publication/282364980 sayfasından erişilmiştir.
52. Gürbüz, N. & Bozan, S. (2018). Fen bilgisi ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme düzeylerinin karşılaştırılması. Journal of International Social Research, 11(60), 723-729. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2018.2827
53. Gürpınar, A. C. (2021). Öğretmen adaylarının bilinçli farkındalık bilişsel esneklik ve ruhsal belirtilerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
54. Güvenç, Z. (2012). Sınıf öğretmenlerinin duygusal zekaları ile yansıtıcı düşünme becerileri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
55. Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2019). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (2. b.). Sage.
56. Hohl, K. & Dolcos, S. (2024). Measuring cognitive flexibility: A brief review. Frontiers in Human Neuroscience, 18, 1-7. https://doi.org/10.3389/fnhum.2024.1331960
57. Hurtubise, J. L. & Howland, J. G. (2017). Effects of stress on behavioral flexibility in rodents. Neuroscience, 345, 176-192. https://doi.org/10.1016/j.neuroscience.2016.04.007 Ionescu, T. (2024). Is cognitive flexibility equivalent to shifting? Investigating conceptualizations of cognitive flexibility. Journal of Cognition, 7(1), 1-21. https://doi.org/10.5334/joc.403
58. Kaf-Hasırcı, Ö. & Sadık, F. (2011). Sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(2), 195-210. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/issue/4387/60285 sayfasından erişilmiştir.
59. Kaptanbaş G., E. (2017). Pedagojik formasyon programı öğrencilerinin bilişsel esneklik ve öz yeterlilik düzeyleri. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir. Karakaş, S. & Karakaş, M. (2000). Yönetici işlevlerin ayrıştırılmasında multidisipliner yaklaşım: bilişsel psikolojiden nöroradyolojiye. Turkish Journal of Clinical Psychiatry, 3(4), 215-227. https://klinikpsikiyatri.org/tr/jvi.aspx?pdir=kpd&plng=tur&un=KPD-25826&look4= sayfasından erişilmiştir.
60. Karakelle, S. (2005). Öğretmenlerin etkili öğretmen tanımlarının etkili öğretmenlik boyutlarına göre incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 30(135), 1-10. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/39936 sayfasından erişilmiştir.
61. Karakuş, İ. (2024). University students’ cognitive flexibility and critical thinking dispositions. Frontiers in Psychology, 15, 1-12. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1420272
62. Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemi (33. b.). Nobel.
63. Kember, D., Leung, D. Y. P., Jones, A., Loke, A. Y., McKay, J., Sinclair, K., …, & Yeung, E. (2000). Development of a questionnaire to measure the level of reflective thinking. Assessment & Evaluation in Higher Education, 25(4), 381–395. https://doi.org/10.1080/713611442
64. Kılıç, F. & Demir, Ö. (2012). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin bilişsel koçluk ve bilişsel esnekliğe dayalı öğretim ortamlarının oluşturulmasına ilişkin görüşleri. Elementary Education Online, 11(3), 578-595. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ilkonline/issue/8588/106713 sayfasından erişilmiştir.
65. Kline, R. B. (2016). Principles and practice of structural equation modeling (4. b.). Guilford.
66. Kuşdemir, S. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin sosyobilimsel konulara yönelik tutumları ile bilişsel esneklik düzeyleri ve eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
67. Kuzu, S. (2011). Fen bilgisi öğretmenlerinin yansıtıcı düşünmeye ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi (Şırnak ili örneği). (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
68. Küçüködük, C. (2015). 3-5 yaş arasında ve anaokuluna giden çocuk annelerinin ayrılma kaygısı ve bağlanma biçimleri ile çocuğun davranışları ve ayrılma kaygısı arasındaki ilişki: Bilişsel esnekliğin aracı rolü. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
69. Martin, M. M. & Anderson, C. M. (1998). The cognitive flexibility scale: Three validity studies. Communication Reports, 11(1), 1-9. https://psycnet.apa.org/record/1998-03154-001 sayfasından erişilmiştir.
70. Martin, M. M. & Rubin, R. B. (1995). A new measure of cognitive flexibility. Psycholigal Reports, 76, 623-626. https://doi.org/10.2466/pr0.1995.76.2.623
71. MEB. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Fen Bilgisi Öğretim Programı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programfen345678Onayli.pdf sayfasından erişilmiştir.
72. Mewborn, D. S. (1999). Reflective thinking among preservice elemantary mathematics teachers. National Council of Teachers of Mathematics, 3(30), 316-341.
73. Mezirow, J. (1997). Transformative learning: Theory to practice. New Directions for Adult and Continuing Education, 74, 5-12. https://doi.org/10.1002/ace.7401
74. Nabavi, R. T. (2012). Bandura’s social learning theory & social cognitive learning theory. Journal of Personality and Social Psychology, 1, 1-24. https://www.scirp.org/reference/referencespapers? referenceid=3029693 sayfasından erişilmiştir.
75. Neisser, U. (1967). Cognitive psychology. Appleton-Century-Crofts.
76. Orakcı, Ş. (2021). Exploring the relationships between cognitive flexibility, learner autonomy, and reflective thinking. Thinking Skills and Creativity, 41, 100838. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2021.100838
77. Orakcı, Ş. & Khalil, T. (2024). The impact of cognitive flexibility on prospective EFL teachers’ critical thinking disposition: The mediating role of self-efficacy. Cognitive Processing, 26(4), 59-73. https://doi.org/10.1007/s10339-024-01227-8
78. Öz, E. (2023). Üst düzey düşünme becerileri ile ilgili araştırmaların bibliyometrik analizi: Türkiye perspektifi. Milli Eğitim, 52(1), 107-136. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1308837
79. Sapmaz, F. & Doğan, T. (2013). İyimserliğin mutluluk ve yaşam doyumuna etkisinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 63-69. https://doi.org/10.17860/efd.56268
80. Sarıkan, S. (2023). Üniversite öğrencilerinin duygusal zeka, bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
81. Savaş, R. (2024). Fen bilimleri öğretmenlerinin çevrimiçi mesleki gelişim programlarına ilişkin görüşleri ve beklentilerinin araştırılması. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
82. Schön, D. (1992). The reflective practitioner. Routledge.
83. Seçer, İ. (2013). SPSS ve AMOS ile pratik veri analizi: Analiz ve raporlaştırma. Anı.
84. Semerci, Ç. (2007). Öğretmen ve öğretmen adayları için yansıtıcı düşünme eğilimi (YANDE) ölçeğinin geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 7(3), 1351-1377. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/50607 sayfasından erişilmiştir.
85. Semerci, Ç. & Yeşilyurt, E. (2011). Uygulama öğretmenlerinin öğretmenlik uygulaması sürecinde karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Akademik Bakış Dergisi, 27(10), 2014-2020. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1069691 sayfasından erişilmiştir.
86. Senemoğlu, N. (2018). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya (25. b.). Anı.
87. Sevig, D. (2022). İlkokul öğrencilerinin bilişsel esnekliklerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
88. Sönmez, V. (2007). Öğretim ilke ve yöntemleri. Anı.
89. Spiro, R. J. & Jehng, J. C. (1990). Cognitive flexibility and hypertext: Theory and technology for the nonlinear and multidimensional traversal of complex subject matter. D. Nix & R. J. Spiro (Ed.), Cognition, education, and multimedia: Exploring ideas in high technology içinde (s. 163-205). Lawrence Erlbaum Associates.
90. Spiro, R. J., Vispoel, W. P., Schmitz, J. G., Samarapungavan, A. & Boerger, A. E. (1987). Knowledge acquisition for application: Cognitive flexibility and transfer in complex content domains. B. C. Britton & S. M. Glynn (Ed.), Executive control processes in reading içinde (s. 177–199). Lawrence Erlbaum Associates. https://psycnet.apa.org/record/1987-97907-007 sayfasından erişilmiştir.
91. Stevens, A. D. (2009). Social problem solving and cognitive flexibility: relations to social skills and problem behaviour of at-risk young children. (Doktora Tezi). https://www.proquest.com/pqdtglobal/docview/305138555/fulltextPDF/C038BE94A40B4407PQ/1?accountid=11054&sourcetype=Dissertations%20&%20Theses sayfasından erişilmiştir.
92. Şahin-Taşkın, Ç. & Esen-Aygün, H. (2022). Öğretmen adaylarının düşünme becerileri: Yanal düşünme ve bilişsel esneklik arasındaki ilişki. Yaşadıkça Eğitim, 36(1), 1-15. https://doi.org/10.33308/26674874.2022361326
93. Şener, A. & Yoldaş, C. (2020). Sınıf öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri ve çevre bilinci arasındaki ilişki. Uluslararası Afro-Avrasya Araştırmaları Dergisi, 5(10), 125-139.
94. Şengören-Küçükballı, S. (2022). Okul yöneticilerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri düzeyleri ile okul dna profili arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
95. Şimşek, Ö. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamalari. Ekinoks.
96. Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6. b.). Pearson.
97. Taggart, G. L. & Wilson, A. P. (2005). Promoting reflective thinking in teachers. Sage.
98. Temel, M. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin bilişsel kontrol ve esneklik ile yansıtıcı düşünme becerilerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
99. Tok, Ş. (2008). The impact of reflective thinking activities on student teachers’ attitudes toward teaching profession, performance and reflections. Education and Science, 33(149), 104–117. https://doi.org/10.15390/ES.2008.778
100. Tuncer, M. & Tanaş, R. (2021). Bilişsel esneklik ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 467-479. https://doi.org/10.32709/akusosbil.903722
101. Tunç, Y. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin yansıtıcı düşünme eğilimleri ile öz yeterlik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
102. Tümkaya, S. & Hurioğlu, L. (2013). Öğretim elemanlarının yansıtıcı düşünme eğilimi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(1), 243-256. https://www.academia.edu/99561971/%C3%96%C4%9Fretim_Elemanlar%C4%B1n%C4%B1n_Yans%C4%B1t%C4%B1c%C4%B1_D%C3%BC%C5%9F%C3%BCnme_E%C4%9Filimleri sayfasından erişilmiştir.
103. Uluçınar-Sağır, Ş. & Bertiz, H. (2016). Fen bilimleri öğretmenliği öğrencileri ve pedagojik formasyon fen grubu öğrencilerinin yansıtıcı düşünme becerilerinin karşılaştırılması. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 385-404. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i2.5000154678
104. Üzümcü, B. & Müezzin, E. E. (2018). Öğretmenlerin bilişsel esneklik ve mesleki doyum düzeyinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 8(1), 8-25. https://doi.org/10.19126/suje.325679
105. Ünver, G. (2003). Yansıtıcı düşünme. Pegem Akademi.
106. West, S. G., Finch, J. F., & Curran, P. J. (1995). Structural equation models with nonnormal variables: Problems and remedies. R. H. Hoyle (Ed.), Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications içinde (s. 56–75). Sage. https://www.scirp.org/reference/referencespapers? referenceid=1638726 sayfasından erişilmiştir.
107. Yazgan, A. D. (2021). Öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ile kültürel zekâ düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 212-231. https://doi.org/10.31592/aeusbed.803469
108. Yılmaz, V. & Çelik, H. E. (2013). LISREL 9.1 ile yapısal eşitlik modellemesi: Temel kavramlar, uygulamalar ve programlama (2. b.). Anı.