Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Yenilenen Öğretim Programlarına Uyum Düzeylerinin Ölçülmesi

Öz

Bu çalışmada din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin yenilenen öğretim programlarına uyum düzeyleri ve bu süreçte karşılaştıkları bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, nicel araştırma modellerinden betimsel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmada çalışma grubunu farklı yaş, kıdem, ünvan, eğitim düzeyi ve görev yeri özelliklerine sahip Samsun il ve ilçelerinde görev yapan 416 din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu ile Öğretim Programlarındaki Değişime Uyum Ölçeği kullanılmıştır. İş birliği, değişimi yönetme, değişimin etkisi, değişim endişesi, bilgi edinme, geribildirim, değişim farkındalığı boyutlarıyla öğretmenlerin program değişikliklerine yönelik tutumları, endişeleri, farkındalık düzeyleri ve uygulama eğilimleri ölçülmüştür. Ölçek sonuçlarının değerlendirilmesi SPSS 21 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırma bulguları, din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin öğretim programlarındaki değişime uyum düzeylerinin yüksek olduğunu göstermektedir. Çalışmada cinsiyet, görev yaptıkları okul türü, mezun oldukları fakülte türü, eğitim durumu, öğretim programlarına bağlılık düzeyi değişkenlerinin katılımcı din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin yenilenen programlara uyum düzeyleri üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kıdem yılı düşük olan öğretmenlerin daha kıdemli meslektaşlarına oranla iş birliğine daha açık oldukları ve daha düşük düzeyde değişim endişesi taşıdıkları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenleri
• Öğretim programı
• Değişime uyum
• Yenilik
• Program değerlendirme

Measuring the Adaptation Levels of Religious Culture and Ethics Teachers to the Renewed Curricula

Öz

This study aims to examine the adaptation levels of Religious Culture and Ethics teachers to renewed curricula, alongside the cognitive, affective, and behavioral tendencies they experience during this process. The research was conducted using the descriptive survey design, a quantitative research design. The study group consists of 416 Religious Culture and Ethics teachers serving in the province and districts of Samsun, Türkiye, representing diverse profiles in terms of age, seniority, professional title, educational background, and place of duty. Data were collected using a Sociodemographic Information Form and the Adaptation to Curricular Change Scale. The scale measured teachers’ attitudes, concerns, awareness levels, and tendencies toward implementation regarding curricular shifts across seven dimensions: collaboration, managing change, impact of change, change anxiety, information seeking, feedback, and change awareness. Data analysis was performed using SPSS 21. The findings reveal that Religious Culture and Ethics teachers possess a high level of adaptation to changes in the curricula. Furthermore, the study concluded that variables such as gender, school type, faculty type, educational level, and level of curriculum fidelity did not yield statistically significant differences in adaptation levels. Notably, it was found that teachers with lower seniority were more open to collaboration and exhibited lower levels of change anxiety than their more experienced colleagues.

Anahtar Kelimeler

• Religious culture and ethics teachers
• Curriculum
• Adaptation to change
• İnnovation
• Curriculum evaluation

Kaynakça

1. Abbak, Y. & Erdamar, G. (2023). Öğretmenlerin bireysel yenilikçilik düzeyleri ile yenilikçi okul algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 60, 226-252. https://doi.org/10.9779/pauefd.1108835
2. Akın, C. & Balay, R. (2025). Okullarda Değişime Açıklık Ölçeğinin (ODAÖ) geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(3), 813-832. https://doi.org/10.29299/kefad.1626627
3. Akpınar, B. & Aydın, K. (2007). Eğitimde değişim ve öğretmenlerin değişim algıları. Education and Science, 32(144), 71-80. https://educationandscience.ted.org.tr/article/view/735 sayfasından erişilmiştir.
4. Akyüz, H. (1991). Eğitim sosyolojisinin temel kavram ve alanları üzerine bir araştırma. Millî Eğitim Bakanlığı.
5. Alahiotis, S. & Karatzia-Stavlioti, E. (2007). Evaluation of a cross-thematic curricular innovation. The International Journal of Learning: Annual Review, 13, 267-276. https://doi.org/10.18848/1447-9494/CGP/v14i03/45269
6. Aslan, M. & Erden, R. Z. (2020). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 175-199. https://doi.org/10.33711/yyuefd.691525
7. Aşçı, M. & Yıldırım, R. (2020). Öğretmen failliği ile öğretim programına bağlılık arasındaki ilişki: Yunus Emre ilçesi örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 16[Eğitim ve Toplum Özel Sayısı], 6126–6149.
8. Atalay-Altaş, M. (2021). İngilizce öğretmenlerinin eleştirel düşünme eğilimleri ile bireysel yenilikçilik düzeylerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.

9. Atılgan, D. & Tükel, Y. (2025). Antrenör ve beden eğitimi öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik algıları. EKEV Akademi Dergisi, 86, 171-190. https://doi.org/10.17753/Ekev1869
10. Aykul, M. A. & Ozan, C. (2025). Öğretmenlerin öğretim programı farkındalıkları ile öğretim programlarındaki değişime uyumları arasındaki ilişki. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(2), 2232-2253. https://doi.org/10.51460/baebd.1673940
11. Balyer, A. & Kural, S. (2018). Öğretmenlerin eğitim sürecinde yaşanan değişimlerdeki rolleri ve bu değişimlere uyumları. Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 37(1), 63-80.
12. Bayrakdar-Çiftçi, Z., Akgün, L., & Deniz, D. (2013). Dokuzuncu sınıf matematik öğretim programı ile ilgili uygulamada karşılaşılan sorunlara yönelik öğretmen görüşleri ve çözüm önerileri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 3(1), 1-21.
13. Bıçak, N. & Alver, M. (2018). 2018 Türkçe dersi öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(4), 2480-2501.
14. Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research. Guilford.
15. Brown, T. A. & Moore, M. T. (2012). Confirmatory factor analysis. Handbook of Structural Equation Modeling, 361, 379.
16. Burul, C. (2018). Öğretmenlerin eğitim programı tasarım yaklaşımı tercihlerinin öğretim programına bağlılıklarıyla olan ilişkisinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
17. Bülbül, T. (2012). Okul yöneticilerinin yenilik yönetimine ilişkin yeterlik inançları. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 45-68.
18. Bümen, N. T., Çakar, E., & Yıldız, D. G. (2014). Türkiye’de öğretim programına bağlılık ve bağlılığı etkileyen etkenler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(1), 203-228.
19. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Demirel, F., & Karadeniz, Ş. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. b). Pegem Akademi.
20. Ceylan, T. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli DKAB öğretim programlarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, 63, 55-70. https://doi.org/10.29288/ilted.1598481
21. Cheng, Y. C. (1994). Effectiveness of curriculum change in school: An organizational perspective. The International Journal of Educational Management, 8(3), 26-34.
22. Cross, M., Mungadi, R., & Rouhani, S. (2002). From policy to practice: Curriculum reform in South African education. Comparative Education, 38(2), 171-187. https://doi.org/10.1080/03050060220140566
23. Çiçek, H. B. (2019). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
24. Çöğmen, S. & Yılmaz-Özelçi, S. (2024). The teacher as an implementer: A systematic review of curriculum literacy. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(2), 1538-1569.
25. Davis, H. (2009). Curriculum improvement: The teacher perspective on change in the classroom. (Yüksek Lisans Tezi). https://scholarworks.umt.edu/etd/286 sayfasından erişilmiştir.
26. Demir-Başaran, S. & Keleş, S. (2015). Yenilikçi kimdir? Öğretmenlerin yenilikçilik düzeylerinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(4), 106-118.
27. Di Fabio, A. & Gori, A. (2016). Developing a new instrument for assessing acceptance of change. Frontiers in Psychology, 7, Article 802. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.00802
28. Doll, R. C. (1996). Curriculum improvement: Decision making and process (7. b). Allyn & Bacon. https://cir.nii.ac.jp/crid/1130282269105357440 sayfasından erişilmiştir.
29. Durdukoca, Ş. F., Aras, S., & Tatlı, K. (2023). Sınıf öğretmenlerinin öğretim programlarındaki değişime uyumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(2), 1108-1130. https://doi.org/10.51460/baebd.1358462
30. Duyul, S., Duyul, Y., Kesman, M., & Kesman, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli konusunda öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(3), 20262-20262.
31. Eagly, A. H. & Johannesen‐Schmidt, M. C. (2001). The leadership styles of women and men. Journal of Social Issues, 57(4), 781-797. https://doi.org/10.1111/0022-4537.00241
32. EBSAM. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Yeni Müfredat Taslağı Anketi Değerlendirilmesi: Tespit ve Önerileri (II. Cilt).
33. Egan, K. (1978). What Is curriculum? Curriculum Inquiry, 8(1), 65-72. https://doi.org/10.1080/03626784.1978.11075558
34. Er, E. (2013). İlköğretim okulu öğretmenlerinin algılarına göre okulun değişime açıklığı ile değişim kapasitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
35. Erden, M. (1995). Eğitimde program değerlendirme. Arkadaş.
36. Erman, M. (2016). Öğretmenlerin öğretim programlarına ilişkin farkındalıklarının ve programlardan yararlanma durumlarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
37. Eserpek, A. (1978). Eğitim ve sosyal değişme. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 11(1), 123-141. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000551
38. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8. b.). McGraw-Hill.
39. Fullan, M. (1983). Evaluating program implementation: What can be learned from follow through. Curriculum Inquiry, 13(2), 215-227. https://doi.org/10.1080/03626784.1983.11075881
40. Fullan, M. (2007). The new meaning of educational change. Teachers College.
41. Fuller, F. F. (1969). Concerns of teachers: A developmental conceptualization. American Educational Research Journal, 6(2), 207-226. https://doi.org/10.3102/00028312006002207
42. Genç, M. M. (2016). Anadolu lisesi öğretmenlerinin eğitimdeki değişime uyumu ve öğretmen eğitiminin rolü: İnsan kaynakları yönetimi açısından bir değerlendirme. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
43. George, A. A., Hall, G. E., & Stiegelbauer, S. M. (2006). Measuring implementation in schools: The stages of concern questionnaire. Southwest Educational Development Laboratory.
44. Gılıç, F. (2015). Öğretmenlerin karar verme sürecine katılma düzeyleri, okul kültürü ve öğretmenlerin değişime hazır olma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
45. Green, B. (2018). Understanding curriculum? Notes towards a conceptual basis for curriculum inquiry. Curriculum Perspectives, 38(1), 81-84. https://doi.org/10.1007/s41297-017-0038-2
46. Guskey, T. R. (2002). Professional development and teacher change. Teachers and Teaching, 8(3), 381-391. https://doi.org/10.1080/135406002100000512
47. Gündüz, Ş. (2021). Examining the relationship between individual innovativeness and digital nativeness levels of teachers. Education and Science, 46(205), 261-277. https://doi.org/10.15390/EB.2020.9006
48. Gündüz, M. (2010). Osmanlı mirası cumhuriyetin inşası -modernleşme, eğitim, kültür ve aydınlar-. Lotus. Gürbüz, Ş. (2021). Öğretmenlerin öğretim programı okuryazarlık düzeyleri ve öğretim programına bağlılık durumları. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
49. Gürsoy, E. & Eken, E. (2018). English teachers’ understanding of the new English language teaching program and their classroom implementations. Journal of Language and Linguistic Studies, 14(2), 18-33.
50. Hall, G. E. & Hord, S. M. (1987). Change in schools: Facilitating the process. Suny.
51. Harris, R. & Graham, S. (2019). Engaging with curriculum reform: Insights from English history teachers’ willingness to support curriculum change. Journal of Curriculum Studies, 51(1), 43-61. https://doi.org/10.1080/00220272.2018.1513570
52. Hidayah, R., Wangid, M. N., & Wuryandani, W. (2022). Elementary school teacher perception of curriculum changes in Indonesia. Pegem Journal of Education and Instruction, 12(2), 77-88.
53. Janik, T., Janko, T., Peskova, K., Knecht, P., & Spurna, M. (2018). Czech teachers’ attitudes towards curriculum reform implementation. Human Affairs, 28(1), 54-70. https://doi.org/10.1515/humaff-2018-0006
54. Karaca, E. & Pesen, A. (2023). Beden eğitimi öğretmenlerinin öğretim programı farkındalıkları ile 21. yüzyıl öğreten becerileri arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 1787-1808.
55. Karagöz, N. & Doğan, A. (2016). Eleştirel düşünme bağlamında DKAB dersi programlarının temel eğitim yaklaşımı yapılandırmacılığın uygulanmasının değerlendirilmesi. Dinî Araştırmalar, 19(48), 77-102.
56. Karakuyu, A. (2025). Öğretmenlerin öğretim programlarındaki değişime uyumları ile program özerklikleri arasındaki ilişkinin kanonik korelasyon analiziyle incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 15(3), 1045-1064.
57. Karakuyu, A. & Oğuz, A. (2021). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin öğretim programlarına bağlılıkları. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(16), 85-103.
58. Karsantık, Y. & Yağcı, E. (2022). Öğretim Programlarındaki Değişime Uyum Ölçeği’nin geliştirilmesi. Ege Eğitim Dergisi, 23(3), 245-262.
59. Karsantık, Y. (2021). İngilizce öğretmenlerinin öğretim programlarındaki değişime uyum süreci. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
60. Kavan, N. & Suna, Z. Y. (2023). Türkçe öğretmenlerinin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’na yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(3), 781-797.
61. Kayasandık, A. E. (2024). Öğretmenlerin bireysel yenilikçilik ve değişime hazır olmalarının algılanan örgütsel destek ile ilişkisi̇: Samsun’da bir çalışma. The Journal of Academic Social Science, 54(54), 511-527. https://doi.org/10.16992/ASOS.12792
62. Kılıç, H. & Ayvaz-Tuncel, Z. (2015). İlköğretim branş öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik düzeyleri ve yaşam boyu öğrenme eğilimleri. International Journal of Curriculum and Instructional Studies, 4(7), 25-37. https://pdfs.semanticscholar.org/debc/7e83e89690166f56a8c44bda8bb211043d60.pdf sayfasından erişilmiştir.
63. Kilpatrick, J. (2009). The mathematics teacher and curriculum change. https://digibug.ugr.es/handle/10481/3511 sayfasından erişilmiştir.
64. Kubat, U. (2018). Fen bilimleri öğretim programına yönelik öğretmenlere verilen hizmet içi eğitimin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 1-8.
65. Kuloğlu, A. (2022). Eğitim programları ve öğretim (EPÖ) alanında lisansüstü öğrenim gören öğretmenlerin farkındalıkları. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 532-544.
66. Lee, J. C. K. (2019). Teacher receptivity to curriculum change in the implementation stage: The case of environmental education in Hong Kong. A. Reid (Ed.) Curriculum and environmental education içinde (s. 350-370). Routledge.
67. Lee, J. C. K. & Yin, H. B. (2011). Teachers’ emotions and professional identity in curriculum reform: A Chinese perspective. Journal of Educational Change, 12(1), 25-46. https://doi.org/10.1007/s10833-010-9149-3
68. Levent, F. (2016). Öğretmenlerin değişime hazır olma durumlarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 43(43), 117-134.
69. Macdonald, D. (2003). Curriculum change and the post-modern world: Is the school curriculum-reform movement an anachronism? Journal of Curriculum Studies, 35(2), 139-149. https://doi.org/10.1080/00220270210157605
70. Manbaki, D. (2023). Öğretmenlerin bireysel yenilikçilik düzeyleri ile yaşam boyu öğrenme eğilimlerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
71. McNeil, J. D. (2009). Contemporary curriculum: In thought and action. John Wiley & Sons.
72. MEB. (2025). Öğretim Programları Arşivi. https://dogm.meb.gov.tr/www/ogretim-programlari-arsivi/icerik/2064 sayfasından erişilmiştir.
73. Mellegard, I. & Pettersen, K. D. (2016). Teachers’ response to curriculum change: Balancing external and internal change forces. Teacher Development, 20(2), 181-196. https://doi.org/10.1080/13664530.2016.1143871
74. Mondal, N. & Das, A. C. (2021). Overview of curriculum change: A Brief. EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR), 7(3), 260-265.
75. Ni, L. & Guzdial, M. (2008). What makes teachers change? Factors that influence post-secondary teachers’ adoption of new computing curricula. Georgia Institute of Technology. https://www.academia.edu/download/80290212/GT-IC-08-02.pdf sayfasından erişilmiştir.
76. Ohlhausen, M. M., Meyerson, M. J., & Sexton, T. (1992). Viewing innovations through the efficacy-based change model: A whole language application. Journal of Reading, 35(7), 536-541.
77. Okur, M. (2005). Millî Mücadele ve Cumhuriyetin ilk yıllarında millî̇ ve modern bir eğitim sistemi̇ oluşturma çabaları. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(1), 199-217.
78. Oreg, S. (2003). Resistance to change: Developing an individual differences measure. Journal of Applied Psychology, 88(4), 680-693.
79. Ostovar-Namaghi, S. A. (2017). Language teachers’ evaluation of curriculum change: A qualitative study. Qualitative Report, 22(2), 391-409. https://core.ac.uk/download/pdf/80036108.pdf sayfasından erişilmiştir.
80. O’Sullivan, K. A., Carroll, K., & Cavanagh, M. (2008). Changing teachers: Syllabuses, subjects and selves. Issues in Educational Research, 18(2), 167-182. http://iier.org.au/iier18/osullivan.pdf sayfasından erişilmiştir.
81. Özdemir, S. M. (2011). Toplumsal değişme ve küreselleşme bağlamında eğitim ve eğitim programları: Kavramsal bir çözümleme. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 85-110.
82. Özturk, F., Akıncı, M., & Beldağ, A. (2025). Program okuryazarlığı perspektifinden Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Farklı öğretim kademelerinden öğretmen değerlendirmeleri. Millî Eğitim Dergisi, 54(1), 341-384.
83. Öztürk-Akar, E. (2005). Lise biyoloji dersi öğretim programının uygulanmasında okul düzeyinde görülen farklılıklar. Journal of Educational Sciences & Practices, 4(7), 51-67.
84. Özüdoğru, F. (2021). Teachers’ perception of 2018 Turkish national curriculum change. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 458-475. https://doi.org/10.17556/erziefd.801060
85. Paechter, C. (2003). Power/knowledge, gender and curriculum change. Journal of Educational Change, 4(2), 129-148. https://doi.org/10.1023/A:1024713128522
86. Pektaş, Ö. (2021). Öğretmenlerin öğretim programlarına ilişkin farkındalıklarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
87. Peskova, K., Spurna, M., & Knecht, P. (2019). Teachers’ acceptance of curriculum reform in the Czech Republic: One decade later. CEPS Journal, 9(2), 73-97. https://doi.org/10.26529/cepsj.560
88. Remillard, J. T. & Geist, P. K. (2002). Supporting teachers’ professional learning by navigating openings in the curriculum. Journal of Mathematics Teacher Education, 5(1), 7-34. https://doi.org/10.1023/A:1013862918442
89. Rogan, J. M. & Grayson, D. J. (2003). Towards a theory of curriculum implementation with particular reference to science education in developing countries. International Journal of Science Education, 25(10), 1171-1204. https://doi.org/10.1080/09500690210145819
90. Rogers, E. M. (1983). Diffusion of innovations. Free.
91. Sadıç, T. (2019). Lise öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik algıları, eğitim araştırmalarına yönelik tutumları ve araştırma yeterlilikleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
92. Sakallıoğlu, G. & Özüdoğru, F. (2022). Öğretmenlerin öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 41, 70-107. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1112046
93. Saral, N. S. (2019). Exploring curriculum literacy level of English language teachers in Turkey. (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
94. Saylan, N. (1995). Eğitimde program tasarısı temeller-prensipler-kriterler. İnce.
95. Solikhah, I. (2020). Teacher beliefs about the 2013 curriculum reform in English lesson for secondary school in Indonesia. Asian ESP Journal, 16(1-2), 184-206.
96. Söylev, Ö. F. (2016). Din hizmetlerinde inovasyon ve din görevlilerinin bireysel yenilikçilik özellikleri. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi[Özel Sayı], 115-147. https://doi.org/10.21054/deuifd.284611
97. Stabback, P. (2016). What makes a quality curriculum? In-progress reflection no. 2 on “current and critical ıssues in curriculum and learning”. UNESCO International Bureau of Education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000243975 sayfasından erişilmiştir.
98. Şahin-Taşkın, Ç. & Esen-Aygün, H. (2022). Öğretmen adaylarının düşünme becerileri: Yanal düşünme ile bilişsel esneklik arasındaki ilişki. Yaşadıkça Eğitim, 36(1), 1-15. https://doi.org/10.33308/26674874.2022361326
99. Şişman, M. (2006). Eğitim bilimlerine giriş. Pegem Akademi.
100. Tuncer, M. & Berkant, H. G. (2012). İlköğretim ve ortaöğretim programlarının öğretmen görüşleri açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(42), 22-39.
101. Turan, Ş. & Nazıroğlu, B. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin din öğretimi yaklaşımında birey ve toplumun ideolojik tahayyülü. Rize İlahiyat Dergisi, 27, 15-33. https://doi.org/10.32950/rid.1507279
102. Turan-Özpolat, E. & Bay, E. (2015). Program uyumluluğu ve program uyumluluğunu etkileyen faktörlere yönelik literatür taraması. Route Educational and Social Science Journal, 2(4), 200-227. https://doi.org/10.17121/ressjournal.444
103. Tuysuz, F. G. (2017). Resmi ortaokul öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik düzeyleri ile örgütsel yaratıcılık algı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Manisa ili Salihli ilçesi örneği). (Yüksek Lisans Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
104. Uras, M. (2000). Lise öğretmenlerinin örgüt sağlığının moral, yenilikçilik, özerklik, uyum ve problem çözme yeterliği̇ boyutlarına ilişkin algıları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(7), 124-131.
105. Voogt, J. & Pelgrum, H. (2005). ICT and curriculum change. Human Technology, 1(2), 157-175. https://doi.org/10.17011/ht/urn.2005356
106. Wang, W. (2014). Teachers’ stages of concern and levels of use of a curriculum innovation in China: A case study. International Journal of English Language Teaching, 1(1), 22-31. http://dx.doi.org/10.5430/ijelt.v1n1p22
107. Waugh, R. F. & Punch, K. F. (1987). Teacher receptivity to systemwide change in the implementation stage. Review of Educational Research, 57(3), 237-254. https://doi.org/10.3102/00346543057003237
108. Xia, Y. & Yang, Y. (2019). RMSEA, CFI, and TLI in structural equation modeling with ordered categorical data: The story they tell depends on the estimation methods. Behavior Research Methods, 51(1), 409-428. https://doi.org/10.3758/s13428-018-1055-2
109. Yazgan, A. D. (2021). Öğretmen adaylarının bilişsel esneklik düzeyleri ile kültürel zekâ düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 212-231. https://doi.org/10.31592/aeusbed.803469
110. Yeğin, H. İ. (2017). İlahiyat fakültesi öğrencilerinin bireysel yenilikçilik düzeyleri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(4), 239-262. https://doi.org/10.11616/basbed.vi.459398
111. Yılar, M. & Yurt, E. (2025). Critical thinking dispositions as predictors of teachers’ curriculum awareness. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 372-391. https://doi.org/10.19171/uefad.1572453
112. Yılmaz, H. & Oğul, R. (2018). Güncellenen ortaöğretim müzik dersi öğretim programının öğretmenlerin görüşlerine göre değerlendirilmesi. 6. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi’nde (ICCI–EPOK), sunulmuş bildiri, Ekim, Kars.
113. Yorulmaz, A., Çokçalışkan, H., & Önal, H. (2017). Determination of classroom pre-service teachers’ state of personal innovativeness. Journal of Education and Training Studies, 5(1), 28-34.
114. Zengin, M. (2010). Yapılandırmacılık ve din eğitimi̇ ilköğretim DKAB öğretim programlarının değerlendirilmesi̇ ve öğretmen görüşleri açısından etkililiği. (Doktora Tezi). https://tez.yok.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.