Derleme

Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme.

Cilt: 4 Sayı: 4 31 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme.

Öz

Popüler bir kavram olan narsisizm, karmaşık doğası gereği çeşitli şekillerde tanımlanmakta ve belli özelliklerine göre büyüklenmeci ve kırılgan narsisizm olarak sınıflandırılmaktadır. Büyüklenmeci narsisizm kişinin benzersiz olduğuna inanarak kendi benliğini öne çıkarması, ilişkilerinde teşhirci ve sömürücü davranışlar sergilemesi olarak ifade edilirken; kırılgan narsisizm kişinin öz-yeterlik algısına yönelik olumsuz inançları ve çekingen davranışlar ile karakterizedir. “Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Ölçütleri El Kitabı”olan DSM-5’te patolojik narsisizm olgusu yalnızca büyüklenmeci narsisizm ile açıklanırken; kırılgan narsistik özellikler ihmal edilmektedir. Son dönemlerde, narsisizmin her iki boyutunu da içeren araştırmalar bu açıdan büyük bir önem kazanmaktadır. Bununla beraber, narsisizmin etiyolojisini konu alan araştırmalarda çevresel faktörler çerçevesinde açıklanan ebeveyn-çocuk ilişkileri, travma yaşantısı ve erken çocukluk deneyimleri öne çıkmaktadır. Son yıllarda narsisizmin biyolojik ve genetik temellerini ortaya çıkaran araştırma sonuçları dikkat çekici düzeyde artmaktadır. Bu gözden geçirme makalesinde, patolojik narsisizmin gelişimsel temellerini incelemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda uluslararası alanyazındaki büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişiminde rol oynayan ebeveyn tutumları, travma geçmişi, bağlanma biçimi, erken dönem uyumsuz şemaları gibi çevresel ve sosyal faktörlerle beraber; biyolojik mizaç ve kalıtımı kapsayan biyolojik faktörleri konu alan çalışmalar incelen- miştir. Son olarak narsisizmin gelişimsel temelleri tartışılarak, ülkemizde bu konuda yapılabilecek olan araştırmalara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ainsworth, M. (1978). The Bowlby-Ainsworth attachment theory. Behavioral and Brain Sciences, 1(3), 436-438. https://doi.org/10.1017/S0140525X00075828
  2. Ainsworth, M. S., & Bowlby, J. (1991). An ethological approach to personality development.
  3. American Psychologist, 46(4), 333-341. https://doi.org/10.1037/0003-066X.46.4.333
  4. Akhtar, S. & Thompson, J. A. (1982). Overview: Narcissistic personality disorder. American Journal of Psychiatry, 139(1), 12-20.
  5. American Psychiatric Association, DSM-3 (1980). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-III (3rd Ed.). Washington DC: American Psychiatric Publishing. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780521315289.dsm-iii
  6. American Psychiatric Association, DSM-5 (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5 (5th Ed.). Washington DC: American Psychiatric Publishing. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
  7. Bachar, E., Canetti, L., Hadar, H., Baruch, J., Dor, Y., & Freedman, S. (2015). The role of narcissistic vulnerability in predicting adult posttraumatic symptoms from childhood sexual abuse. Child Psychiatry & Human Development, 46, 800-809. https://doi.org/10.1007/s10578-014-0521-z
  8. Besser, A., & Priel, B. (2010). Grandiose narcissism versus vulnerable narcissism in threatening situations: Emotional reactions to achievement failure and interpersonal rejection. Journal of Social and Clinical Psychology, 29(8), 874-902. https://doi.org/10.1521/jscp.2010.29.8.874

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

7 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

7 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 4 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Akyol Kol, H. (2023). Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme. Türk Eğitim Değerlendirmeleri Dergisi, 4(4), 6-29. https://izlik.org/JA99BJ32FL
AMA
1.Akyol Kol H. Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme. TEDD. 2023;4(4):6-29. https://izlik.org/JA99BJ32FL
Chicago
Akyol Kol, Havvanur. 2023. “Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme”. Türk Eğitim Değerlendirmeleri Dergisi 4 (4): 6-29. https://izlik.org/JA99BJ32FL.
EndNote
Akyol Kol H (01 Aralık 2023) Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme. Türk Eğitim Değerlendirmeleri Dergisi 4 4 6–29.
IEEE
[1]H. Akyol Kol, “Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme”., TEDD, c. 4, sy 4, ss. 6–29, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99BJ32FL
ISNAD
Akyol Kol, Havvanur. “Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme”. Türk Eğitim Değerlendirmeleri Dergisi 4/4 (01 Aralık 2023): 6-29. https://izlik.org/JA99BJ32FL.
JAMA
1.Akyol Kol H. Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme. TEDD. 2023;4:6–29.
MLA
Akyol Kol, Havvanur. “Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme”. Türk Eğitim Değerlendirmeleri Dergisi, c. 4, sy 4, Aralık 2023, ss. 6-29, https://izlik.org/JA99BJ32FL.
Vancouver
1.Havvanur Akyol Kol. Narsisizmin iki yüzü: Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin gelişimsel temelleri üzerine bir gözden geçirme. TEDD [Internet]. 01 Aralık 2023;4(4):6-29. Erişim adresi: https://izlik.org/JA99BJ32FL