SOKRATİK SORGULAMA YÖNTEMİNE DAYALI GELİŞTİRİLEN MATEMATİK ETKİNLİKLERİNİN UYGULANABİLİRLİĞİNE YÖNELİK ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, Sokratik sorgulama yöntemine dayalı olarak geliştirilen 5, 6, 7 ve 8. sınıf matematik etkinliklerinin uygulanabilirliğine ilişkin öğretmen görüşlerini ortaya koymaktır. Çalışma, deneyimli matematik öğretmenlerinin bu etkinliklerin sınıf içi uygulamaları hakkındaki düşüncelerini ortaya çıkarmayı hedeflediği için araçsal durum çalışması desenine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, 5 matematik öğretmeni ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla veriler toplanmış ve bu veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Öğretmenler, bu yöntemin öğrenci başarısı, bilgilerin kalıcılığı, motivasyon, aktif katılım, iletişim becerileri ve üst düzey düşünme becerilerinin geliştirilmesi açısından da olumlu etkiler sağlayacağını belirtmişlerdir. Öte yandan, öğrenci cevaplarının çeşitliliği, öğretmen yeterlilikleri, sınıf mevcutları ve zaman yönetimi gibi bazı faktörlerin uygulamada zorluklara yol açabileceği vurgulanmıştır. Özellikle soyut matematik konularında yöntemin, basit materyaller, görseller veya somutlaştırıcı etkinliklerle desteklenmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Matematik etkinlikleri
• öğretmen görüşleri
• Sokratik yöntem
• Sorgulama temelli öğretim.

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir kurum, kuruluş veya fon tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

OTURUM TARİHİ 28 KASIM 2025 OTURUM SAYISI 2025-10 KARAR NO: 88: Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü’nden alınan Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı öğretim üyelerinden Prof. Dr. Gül Kaleli Yılmaz’ın danışmanlığında Matematik Eğitimi Bilim Dalı yüksek lisans programı öğrencisi Halit ALTINTAŞ’ın sorumlu olduğu Prof. Dr. Menekşe Seden Tapan Broutin “Sokratik Sorgulama Yöntemine Dayalı Geliştirilen Matematik Etkinliklerinin Uygulanabilirliğine Yönelik Öğretmen Görüşleri” konulu araştırma çalışması kapsamında uygulanacak görüşme sorularının değerlendirilmesine geçildi. Yapılan görüşmeler sonucunda; Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı öğretim üyelerinden Prof. Dr. Gül Kaleli Yılmaz’ın danışmanlığında Matematik Eğitimi Bilim Dalı yüksek lisans programı öğrencisi Halit ALTINTAŞ’ın sorumlu olduğu Prof. Dr. Menekşe Seden Tapan Broutin “Sokratik Sorgulama Yöntemine Dayalı Geliştirilen Matematik Etkinliklerinin Uygulanabilirliğine Yönelik Öğretmen Görüşleri” konulu araştırma çalışması kapsamında uygulanacak görüşme sorularının fikrî, hukuki, cezai ve idari bakımdan metot ve ölçeğine ilişkin sorumluluğu başvurucuya (sorulara verilecek cevaplar ceza kanunları bakımından suç teşkil etmesi durumunda ilgili makamlara bildirme yükümlülüğü ilgili sorumlu araştırmacı, yardımcı, danışman ve diğerleri) ait olmak üzere uygun olduğuna oybirliği ile karar verildi.

Teşekkür

Bu çalışmanın her aşamasında bilgi ve deneyimleriyle yol gösteren değerli danışmanım Prof. Dr. Gül Kaleli Yılmaz’a ve katkılarıyla çalışmaya önemli destek sağlayan Prof. Dr. Menekşe Seden Tapan Broutin’e içten teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca süreç boyunca sabrı, anlayışı ve manevi desteğiyle yanımda olan eşim Tuğçe Saygılı Altıntaş’a teşekkür ederim.

Teachers’ Views on the Applicability of Mathematics Activities Developed Based on the Socratic Questioning Method

Öz

ABSTRACT The aim of this study is to reveal teachers’ views on the applicability of mathematics activities developed for grades 5, 6, 7, and 8 based on the Socratic questioning method. Since the study seeks to explore experienced mathematics teachers’ perspectives on the classroom implementation of these activities, it was conducted in accordance with the instrumental case study design. The research was carried out with five mathematics teachers. Data were collected through a semi-structured interview form and analyzed using the content analysis method. Teachers stated that this method would have positive effects on student achievement, retention of knowledge, motivation, active participation, communication skills, and the development of higher-order thinking skills. On the other hand, it was emphasized that certain factors—such as the diversity of student responses, teachers’ competencies, class size, and time management—may lead to difficulties in implementation. In particular, it was noted that in abstract mathematics topics, the method should be supported with simple materials, visual aids, or activities that facilitate concretization.

Anahtar Kelimeler

• Mathematics activities
• teachers’ views
• Socratic method
• inquiry-based instruction

Destekleyen Kurum

This research was not supported by any institution, organization, or funding body.

Etik Beyan

SESSION DATE 28 NOVEMBER 2025 SESSION NUMBER 2025-10 DECISION NO: 88: Within the scope of the research study titled “Teachers’ Views on the Applicability of Mathematics Activities Developed Based on the Socratic Questioning Method”, conducted under the supervision of Prof. Dr. Gül Kaleli Yılmaz, a faculty member of the Department of Mathematics and Science Education, Institute of Educational Sciences, and carried out by Halit ALTINTAŞ, a graduate student in the Mathematics Education program, for whom Prof. Dr. Menekşe Seden Tapan Broutin is responsible, the evaluation of the interview questions to be implemented was initiated. As a result of the evaluations conducted, it was unanimously decided that the interview questions to be applied within the scope of the research study titled “Teachers’ Views on the Applicability of Mathematics Activities Developed Based on the Socratic Questioning Method”, carried out under the supervision of Prof. Dr. Gül Kaleli Yılmaz, a faculty member of the Department of Mathematics and Science Education, Institute of Educational Sciences, and conducted by Halit ALTINTAŞ, a graduate student in the Mathematics Education program, for whom Prof. Dr. Menekşe Seden Tapan Broutin is responsible, are appropriate. The intellectual, legal, criminal, and administrative responsibility regarding the method and scale of the interview questions rests with the applicant (in cases where responses to the questions constitute a criminal offense under penal laws, the obligation to report to the relevant authorities belongs to the responsible researcher, assistant, advisor, and others concerned).

Teşekkür

The author would like to express sincere gratitude to his supervisor, Prof. Dr. Gül Kaleli Yılmaz, for her guidance and support throughout all stages of this study, and to Prof. Dr. Menekşe Seden Tapan Broutin for her valuable contributions to the research. The author also thanks his wife, Tuğçe Saygılı Altıntaş, for her patience, understanding, and continuous moral support during the research process.

Kaynakça

1. Aktaş, İ., & Bilgin, İ. (2015). The effect of the 4MAT learning model on the achievement and motivation of 7th grade students on the subject of particulate nature of matter and an examination of student opinions on the model. Research in Science & Technological Education, 33(1), 1–21. https://doi.org/10.1080/02635143.2014.968536 (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
2. Aktaş, İ., & Karamustafaoğlu, O. (2021). Sokratik sorgulama yöntemine dayalı geliştirilen fen etkinliklerinin uygulanabilirliğine yönelik öğretmen görüşleri. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Öğretimi Dergisi, 12(2), 45-68. https://doi.org/10.51460/baebd.956813 (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
3. Aydın, M. Z. (2001). Aktif öğretim yöntemlerinden buldurma (Sokrates) yöntemi. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5(1), 55–80. https://izlik.org/JA22KR38BM (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
4. Aydoğan, S., Güneş, B., & Gülçiçek, Ç. (2003). Isı ve sıcaklık konusunda kavram yanılgıları. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 111–124. https://izlik.org/JA47TT46JD (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
5. Bilgin, İ., Aktaş, İ., & Çetin, A. (2014). Öğrenci takımları başarı bölümleri tekniğinin ilköğretim öğrencilerinin zihinsel yapılarına etkisi. İlköğretim Online, 13(4), 1531–1551. https://doi. org/10.17051/io.2014.29266 (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
6. Chang, K., Lin, M., & Chen, S. (1998). Application of the Socratic dialogue on corrective learning of subtraction. Computers & Education, 31, 55–68. https://doi.org/10.1016/S0360- 1315(98)00017-7 (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
7. Coştu, B., Ayas, A., & Ünal, S. (2007). Kavram yanılgıları ve olası nedenleri: Kaynama kavramı. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(1), 123–136. https://izlik.org/JA44AB69XN (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
8. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches, (5. Baskı). SAGE Publications. https://www.ucg.ac.me/skladiste/ blog_609332/objava_105202/fajlovi/Creswell.pdf (Erişim Tarihi: 12.06.2026).

9. Delic, H., & Bećirović, S. (2016). Socratic method as an approach to teaching. European Researcher. Series A, 111(10), 511–517. https://doi.org/10.13187/er.2016.111.511 (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
10. Driver, R., Guesne, E., & Tiberghien, A. (1998). Children’s ideas in science. Open University Press.
11. Ecevit, T., & Özdemir-Şimşek, P. (2017). Öğretmenlerin fen kavram öğretimleri, kavram yanılgılarını saptama ve giderme çalışmalarının değerlendirilmesi. İlköğretim Online, 16(1), 129–150. https://izlik.org/JA69KX34PU (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
12. Johnson, R. B., & Christensen, L. B. (2019). Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches. (7. Baskı). SAGE Publications.
13. Kırbulut, Z. D., & Beeth, M. E. (2013). Representations of fundamental chemistry concepts in relation to the particulate nature of matter. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 1(2), 96–106. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ EJ1057569.pdf (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
14. Kırıkkaya, E. B., & Güllü, D. (2008). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin ısı-sıcaklık ve buharlaşma-kaynama konularındaki kavram yanılgıları. İlköğretim Online, 7(1), 15–27. https://izlik.org/JA68EP66LZ (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
15. Knezic, D., Wubbels, T., Elbers, E., & Hajer, M. (2010). The Socratic dialogue and teacher education. Teaching and Teacher Education, 26(5), 1104–1111. https://doi.org/10.1016/j. tate.2009.11.006 (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
16. Koray, Ö., & Tatar, N. (2003). İlköğretim öğrencilerinin kütle ve ağırlık ile ilgili kavram yanılgıları ve bu yanılgıların 6., 7. ve 8. sınıf düzeylerine göre dağılımı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(13), 187–198. https://izlik.org/JA43TX47XZ (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
17. Lam, F. (2011). The Socratic method as an approach to learning and its benefits. (Yüksek Lisans Tezi). Carnegie Mellon Üniversitesi. https://doi.org/10.1184/R1/6686570.v1 (Erişim Tarihi: 12.06.2026).
18. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2013). PISA 2012 araştırması ulusal nihai rapor. http://pisa. meb.gov.tr/wpcontent/uploads/2013/12/pisa2012-ulusal-on-raporu.pdf (Erişim Tarihi: 13.05.2026).
19. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. SAGE Publications. https://vivauniversity.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/11/ milesandhuberman1994.pdf (Erişim Tarihi: 13.05.2026).
20. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Matematik dersi öğretim programı. MEB Yayınları.
21. Özmen, H. (2011). Turkish primary students’ conceptions about the particulate nature of matter. International Journal of Environmental and Science Education, 6(1), 99–121.
22. Özmen, H., & Karamustafaoğlu, O. (2019). Eğitimde araştırma yöntemleri. Pegem Akademi. Piaget, J. (1977). The Development of Thought. Equilibration of Cognitive Structures. Oxford: Basil Blackwell.
23. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
24. Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü. (2024). Araştırma sorgulama temelli matematik eğitimi atölye çalışması sonuç raporu. MEB Yayınları.
25. Yıldız, A., & Dadı, M. (2019). Buldurma (Sokrates) yönteminin kullanılarak ‘Avagadro sayısı’nın öğretilmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (17), 369–402. https://izlik. org/JA92JT52TP (Erişim Tarihi: 13.05.2026).
26. Yılmazlar, M., Takunyacı, M., & Günaydın, G. (2014). Öğretim programı değişikliği ile birlikte 6. sınıf öğrencilerinin kuvvet ve hareket konusundaki kavram yanılgıları. International Journal of Social Science, (24), 161–181. https://doi.org/10.9761/JASSS2288 (Erişim Tarihi: 13.05.2026).
27. Yin, R. K. (2009). Case study research: Design and methods (4. Baskı). Thousand Oaks, CA: Sage. https://doi.org/10.33524/cjar.v14i1.73 (Erişim Tarihi: 13.05.2026).
28. Zeybek, G. (2019). Sokratik sorgulama yönteminin öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri üzerine etkisi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 5(2), 234-251. https:// izlik.org/JA97WG47GF (Erişim Tarihi: 13.05.2026).