METAPHORICAL PERCEPTIONS OF SECONDARY SCHOOL 8TH GRADE STUDENTS TOWARDS STANDARD LANGUAGE

Öz

As a multifaceted concept, metaphor is the product of consciousness, perception, and thought. Unlike existing studies, this study's starting point is to determine the associations evoked in students' minds by a dialect prominent in education, official correspondence, and mass communication in terms of its language manifestations. Therefore, the aim of this study is to collect metaphors related to the concept of standard Turkish (Istanbul Turkish) created by students learning Turkish as their native language and to reveal the perceptions of middle school students by classifying the collected metaphors under various categories. The research was designed according to phenomenology, a qualitative design. The study group consisted of (157) eighth-grade middle school students. Content analysis was used to analyze the collected data, and artificial intelligence tools were utilized in this analysis. The findings were grouped under nine different themes. The metaphors obtained in the study can be interpreted as reflecting the students’ love for Turkish and how richly they perceive the language in its different aspects.

Anahtar Kelimeler

• Metaphor
• Istanbul Turkish
• phenomenology.

ORTAOKUL 8. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖLÇÜNLÜ DİLE YÖNELİK METAFORİK ALGILARI

Öz

Çok yönlü bir kavram olarak metafor bilincin, algılayışın ve düşüncenin ürünüdür. Mevcut çalışmalardan farklı olarak bu çalışmanın çıkış noktasını dilin görünümleri bakımından eğitimde, resmî yazışmalarda ve kitle iletişimde ön plana çıkan bir ağzın öğrencilerin zihninde hangi çağrışımları uyandırdığının belirlenmesi oluşturmaktadır. Bu bakımdan çalışmanın amacı da ana dili olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin ölçünlü Türkçe (İstanbul Türkçesi) kavramına ilişkin oluşturdukları metaforları toplamak ve toplanan metaforları çeşitli kategoriler altında sınıflandırarak ortaokul öğrencilerinin algılama biçimlerini ortaya koymaktır. Araştırma nitel desenlerden fenomenolojiye göre desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu ortaokulda öğrenim gören (157) 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Toplanan verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmış ve içerik analizinde yapay zekâ araçlarından yararlanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular dokuz farklı temada toplanmıştır. Çalışmada elde edilen metaforlar, öğrencilerin hem Türkçeye olan sevgilerini yansıtması hem de dili farklı yönleriyle ne kadar zengin bir şekilde algıladıkları biçiminde yorumlanabilir.

Anahtar Kelimeler

• Metafor
• İstanbul Türkçesi
• fenomenoloji

Kaynakça

1. Akkaya, A. (2011). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin konuşmaya ilişkin algıları. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(7), 1-9. https://doi.org/10.14520/adyusbd.168
2. Aksan, D. (2006). Dil, şu büyülü düzen. Ankara: Bilgi.
3. Aksan, D. (2009). Her yönüyle dil. Ankara: Türk Dil Kurumu.
4. Akşehirli, S. (2005). Çağdaş metafor teorisi. Ege Edebi̇yat. https://www.ege-edebiyat.org/docs/257.doc (Erişim tarihi:14.01.2025).
5. Ariogul, S. ve Uzun, T. (2011). Metaphorical conceptualizations of Arab learners of Turkish. Procedia Social and Behavioral Sciences, 15(1), 2088-2091. Doi: 10.1016/j.sbspro.2011.04.0 59
6. Arslan, M. M. ve Bayrakcı, M. (2006). Metaforik düşünme ve öğrenme yaklaşımının eğitim / öğretim açısından incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, (171), 100-108. https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/milli_egitim_dergisi/171/171/8.pdf
7. Aydın, İ. S. (2011). Türkçe kavramının metaforik algılanma biçimleri. Folklor / Edebiyat, 17(66), 173-187. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/255340
8. Aydın, İ. S. ve Pehlivan, A. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının “öğretmen” ve “öğrenci” kavramlarına ilişkin kullandıkları metaforlar. Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 5(3), 818-842. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/118009

9. Barnacle, R. (2004). Reflection on lived experience in educational research. Educational Philosophy and Theory, 36(1), 57-67. https://eric.ed.gov/?id=EJ980317 Doi: 10.1111/j.1469-5812.2004.00048.x
10. Boylu, E. ve Işık, Ö. F. (2017). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin Türkçeye yönelik algılarının metaforlar aracılığı ile belirlenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(3), 450-471. Doi: 10.16916/aded.331251
11. Bozpolat, E. (2015).Türkçe öğretmen adaylarının dört temel dil becerisine ilişkin metaforik algıları. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(11), 313-340. Doi: 10.7827/TurkishStudies.8552
12. Bussmann, H. (1996). Routledge dictionary of language and linguistics. Routledge.
13. Cruse, A. (2006). A Glossary of semantics and pragmatics. Edinburgh University Press Ltd.
14. Crystal, D. (2008). A Dictionary of linguistics and phonetics. Blackwell.
15. Çelikten, M. (2006). Kültür ve öğretmen metaforları. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 269-283. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/219352
16. Demir, C. ve Karakaş Yıldırım, Ö. (2019). Türkçede metaforlar ve metaforik anlatımlar. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(4), 1085-1096. Doi: 10.32709/akusosbil.599335
17. Derman, S. (2017). The metaphorical perceptions of prospective Turkish teachers’ related to the concept of “Language”. Journal of Education and Training Studies, 5(10), 231-237. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1156207.pdf
18. Develi̇, H. (2015). İstanbul Türkçesi. C. Yılmaz ve H. Aynur (ed.), Antik çağdan XXI. yüzyıla İstanbul tarihi. C 7 içinde (s. 108-117). İsam.
19. Dumanlı Kadızade, E. (2014). Aktif öğrenmede bir teknik; metafor uygulaması “Türkçe öğretmen adaylarının Türkçe dersi algıları üzerine”. International Journal of Language Academy, 2(4), 68-85. Doi: 10.18033/ijla.173
20. Eker, S. (2010) Çağdaş Türk dili. Ankara: Grafiker.
21. Erdoğan, T. ve Erdoğan, Ö. (2013). A metaphor analysis of the fifth grade. Asia-Pacific Edu Res, 22(4), 347-355. Doi: 10.1007/s40299-012-0014-4
22. Göçen, G. (2019) Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin “Türkçenin dil bilgisi”ne yönelik metaforik algısı. Başkent Unıversıty Journal Of Educatıon, 6(1), 28-45. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/321510/
23. Güler, B. (2019). Ortaokul öğrencilerinin Türkçeye yönelik kavramsal yapıları, duygusal semantik tutumları ve metaforik algılarının belirlenmesi Şırnak ili örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. https://acikbilim.yok.gov.tr/handle/20.500.12812/294553
24. Güleroğlu, S. (2024). Dilin anlam dünyası: alegori, metafor, mecaz ve benzetme. Turkish Academic Research Review, 9(2), 164-187. Doi: 10.30622/tarr.1444572
25. Gümüşkılıç, M. (2012) Tarihten günümüze İstanbul Türkçesi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (28), 49-62. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sefad/issue/16466/171815
26. Gün, M. (2015). Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin “Türkçe Sözlük” kavramına ilişkin metaforik algıları. Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(7), 447-466. https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/254796/
27. Güngör, H. ve Özalan, U. (2021). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen Finlandiyalı öğrencilerin Türkiye ve Türkçe algısı. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (25), 336-346. Doi: 10.29000/rumelide.1036554
28. İmer, K., Kocaman, A. ve Özsoy, A. S. (2011). Dilbilim sözlüğü. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi.
29. Kara Özkan, N. ve Korkmaz, B.C. (2021). Almanya’da yaşayan Türklerin Türkçeye ilişkin metaforik algılarının incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 50(1), 951-967. Doi: 10.37669/milliegitim.935453
30. Karakuş, N. ve Kozçetin, K. (2016). Türkçe öğretmeni adaylarının okuma kavramına yönelik metaforik algılarının incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (40), 387-404. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/264200
31. Karatay, H. ve Kartallığoğlu N. (2019). Moğol öğrencilerin Türkiye ve Türkçe algıları. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 1016-1028. Doi: 10.17240/aibuefd.2019.19.49440-554935
32. Kolaç, E. ve Aynal, S. (2015). İsveç’te yaşayan Türklerin “Türkçeye” yönelik metaforik algıları. Akademik Araştırmalar Dergisi, 17(65), 71-94. https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/178270/isvecte-yasayan-turklerin-turkceye-yonelik-metaforik-algilari
33. Köksal, Ç., Erginer, E. ve Baloğlu, M. (2016). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin okuma ve yazmaya yükledikleri anlamlar: Bir metafor analizi çalışması. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1), 133-156. Doi: 10.19129/sbad.46
34. Kuvaç, M. ve Nerimanoğlu, K. V. (2020). Türkçe öğretmen adaylarının yabancı dil olarak Türkçeye yönelik metaforik algıları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 655-667. Doi: 10.17679/inuefd.597162
35. Lüle Mert, E. (2013). Türkçe öğretmen adaylarının dört temel dil becerisine yönelik algılarının metaforlar aracılığıyla analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(27), 357-372. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/analysis-of-perception-of-prospective-turkish-teacher-about-four-basic-language-skills-through-metaphors.pdf
36. Özenç, E. G. ve Özenç, M. (2018). Classroom teacher candidates’ metaphoric perceptions regarding t he concepts of reading and writing: A comparative analysis. International Education Studies, 11(1), 100-110. Doi: 10.5539/ies.v11n1p100
37. Malmkjær, K. (1991).The Linguistics encyclopedia. Routledge.
38. Mete, F. ve Bağcı Ayrancı, B. (2016). Dil ve edebiyata ilişkin algıların metaforlar yoluyla incelenmesi. Dede Korkut, (11), 53-64. https://dedekorkutdergisi.com/Makaleler/548309765_F%C4%B0L%C4%B0Z,%20METE%20.pdf
39. Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). An expanded sourcebook qualitative data analysis. (Second Edition). California: Sage Pablications, Inc.
40. Oğuz, B. (2020). Üstün yetenekli öğrencilerin Türkçe öğretmeni ve Türkçe dersine yönelik metaforik algıları. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 3(2), 80-91. Doi: 10.47477/ubed.777973
41. Oruç, Ş.(2016). Ana dili, ikinci dil, iki dillilik, yabancı dil. The Journal of Academic Social Science Studies, (45), 279-290. Doi: 10.9761/JASSS3411
42. Qutoshi, S. B. (2018). Phenomenology: a philosophy and method of ınquiry. Journal of Education and Educational Development, 5(1), 215-222. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1180603.pdf
43. Pilav, S. ve Elkatmış, M. (2013). Öğretmen adaylarının Türkçe kavramına ilişkin metaforları. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(4), 1207-1220. Doi: 10.7827/TurkishStudies.4635
44. Sevim, O., Veyis, F. ve Kınay, N. (2012). Öğretmen adaylarının Türkçeyle ilgili algılarının metaforlar yoluyla belirlenmesi: Atatürk Üniversitesi örneği. Uluslararası Cumhuriyet Eğitim Dergisi, 1(1), 38-47. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/48592
45. Simon, M. K. ve Goes, J. (2011). What is phenomenological research. (Erişim tarihi: 1/09/2021) http://www.dissertationrecipes.com
46. Strazny, P. (2005) Encyclopedia of linguistics. Taylor & Francis Books, Inc.
47. Susar-Kırmızı, F. ve Çelik, D. (2015). İlkokul öğrencilerinin ilkokuma yazma öğrenme sürecine ilişkin metafor algıları. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(10), 793-816. Doi: 10.7827/TurkishStudies.8471
48. Taşgın, A., İleritürk, D. ve Köse, E. (2018). Ortaokul öğrencilerinin “Türkçe dersi” ve “Türkçe öğretmeni”ne ilişkin metaforları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(1), 397-410. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/443377
49. Tiryaki, E. N. ve Demir, A. (2016). Türkçe öğretmeni adaylarının yazma becerisine yönelik metaforik algıları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(33), 18-27. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkusbed/issue/19579/209121
50. Topçuoğlu-Ünal, F. ve Tekin, T. (2013). Eleştirel yazmaya ilişkin Türkçe öğretmeni adaylarının metaforik algıları. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(13), 1595-1606. Doi: 10.7827/TurkishStudies.5989
51. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2024, 30 Mayıs). Ulusal eğitim istatistikleri, 2023. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Ulusal-Egitim-Istatistikleri-2023-53444 (Erişim tarihi: 27.03.2025).
52. Yemenici, A. İ. (2013). Türkçe öğretmeni adaylarının ve Türkçe öğretmenlerinin “Türkçeye” ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla belirlenmesi ve karşılaştırılması. VI. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu Bildirileri, Uludağ Üniversitesi, 4-7 Aralık 2013, Bursa, s. 171-181.
53. Yıldırım, H. Ç. (2021). Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçe öğretimine yönelik metaforik algıları. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 10(30), 625-643. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egitimvetoplum/issue/68196/1059578