TOPLUMSAL CİNSİYET ROLLERİNİN BARTIN MÂNİLERİNE YANSIMALARI

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1, 143 - 162, 15.03.2026

Seval Kocaer

https://doi.org/10.7884/teke.1727225

https://izlik.org/JA27FU36RB

Öz

Anonim halk şiirinin eski nazım türlerinden biri olan mâni, özellikle Anadolu coğrafyasında sözlü kültürün temel unsurlarından biri olarak varlığını sürdürmektedir. Çoğunlukla anonim bir yapıya sahip olan ve nesiller boyunca aktarılan bu edebî tür, bireylerin duygu ve düşüncelerini kısa, öz ve etkili bir biçimde ifade etmelerine olanak tanımaktadır. Mâni, yalnızca bireysel duyguların dışavurumu ile sınırlı kalmayıp, aynı zamanda toplumsal normların, değerlerin ve kimliklerin inşasında da önemli bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda, Bartın yöresinden derlenmiş mâni örnekleri, toplumsal cinsiyet rollerinin inşası, yeniden üretilmesi ve aktarılması süreçlerini incelemek açısından önemli bir kaynak teşkil etmektedir. Çalışmanın temel amacı, mânilerde toplumsal cinsiyetin nasıl yapılandırıldığını anlamak ve bu yapıların halk kültürü içindeki sürekliliğini ve dönüşümünü tartışmaktır.

Anahtar Kelimeler

Anonim halk şiiri , Bartın , mâni , toplumsal cinsiyet rolleri

REFLECTIONS OF GENDERS ROLES BARTIN MANIS

https://izlik.org/JA27FU36RB

Öz

One of the ancient verse forms of anonymous folk poetry, the mani, continues to exist as a fundamental element of oral culture, particularly in the geography of Anatolia. This literary genre, which is mostly anonymous in structure and has been passed down through generations, allows individuals to express their feelings and thoughts in a concise, succinct and effective manner. The mani does not merely express individual feelings; it also plays an important role in the construction of social norms, values, and identities. In this context, examples of mani collected from the Bartın region constitute an important source for examining the processes of constructing, reproducing, and transmitting gender roles. This study aims to understand gender roles in folk songs and examine how these roles have changed or remained the same in folk culture.

Anahtar Kelimeler

Anonymous oral folk poetry , Bartın , mani , gender roles

Kaynakça

• Acar-Savran, G. (2019). Beden emek tarih: Diyalektik bir feminizm. Dipnot.
• Arslan, Ş. (2000). Ders kitaplarında cinsiyetçilik. Başbakanlık Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü.
• Butler, J. (2018). Cinsiyet belası. (Çev. Başak Ertür). (6. baskı). Metis.
• Ceryan, B. (2024). Bartın manileri üzerine bir inceleme. Çeşm-i Cihan: Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi E-Dergisi, 11(1), 122-138. https://doi.org/10.30804/cesmicihan.1494971
• Dökmen, Z. (2016). Toplumsal cinsiyet (7. baskı). Remzi.
• Varışoğlu, E. (2020). Karagöz metinlerinin toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi. (Tez No. 64186) [Yüksek Lisans Tezi, Hacı Bayram Veli Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Kaynak Kişiler
• KK. 1: Ömür Aydemir, 60, ilkokul mezunu, ev hanımı, görüşme tarihi ve yeri: 14 Ağustos 2024 / Bartın.
• KK. 2: Emine Özkan, 78, ilkokul mezunu, ev hanımı, görüşme tarihi ve yeri: 21 Temmuz 2024 / Bartın.
• KK. 3: Mehmet Erbil, 79, ilkokul mezunu, marangoz, görüşme tarihi ve yeri: 21 Temmuz 2024 / Bartın.