AN EVALUATION OF THE LISTENABILITY OF THE NEW ISTANBUL TURKISH TEXTBOOKS FOR INTERNATIONAL STUDENTS

Öz

Textbooks constitute instructional materials in teaching Turkish as a foreign language, and examining their content is crucial for improving instructional quality. Among the four language skills, listening is one of the most challenging areas for learners; therefore, research focusing on listening should be prioritized. Although listening texts are designed according to proficiency levels, learners may experience difficulties in comprehending and interpreting them, particularly when texts exceed the intended level. Similar to reading materials, features such as word count and sentence length influence the comprehensibility of listening texts. This study aims to determine the listenability levels of A2 and B1 listening texts, identify variables affecting listenability, and examine the relationship between listening texts and accompanying activities. Findings reveal that although texts differ in difficulty across levels, activities accompanying more challenging texts often fail to promote cognitive engagement. The study is expected to contribute to listenability research and improving textbook quality.

Anahtar Kelimeler

• Turkish as a foreign language
• textbooks
• listenability
• listening texts

YENİ İSTANBUL ULUSLARARASI ÖĞRENCİLER İÇİN TÜRKÇE DERS KİTAPLARININ DİNLENEBİLİRLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ders kitapları en temel araçtır. Bu kitapların özellikle içerik bakımından incelenmesi, niteliklerinin artırılmasına katkı sağlamaktadır. Dil becerileri arasında dinleme, öğrenicilerin öğretim sürecinde sorun yaşadığı bir etkinlik alanıdır. Bu nedenle dinleme çalışmalarına öncelik verilmesi gerekmektedir. Ders kitaplarındaki dinleme metinlerinin farklı düzeylere uygun hazırlandığı varsayılmaktadır. Buna karşın öğrenenlerin metinleri anlamada ve anlamlandırmada zorluk çektiği, metinlerin düzey üstü olması nedeniyle sorulan sorulara yanıt vermekte geciktiği veya hiç yanıt veremediği görülmektedir. Tıpkı okuma metinlerinde olduğu gibi dinleme metinlerinde de sözcük sayısı, tümce uzunlukları metinleri anlamlandırmada rol oynamaktadır. Bu çalışmada, A2 ve B1 düzeyindeki dinleme metinlerinin dinlenebilirlik düzeylerini belirlemek, etkili değişkenleri incelemek ve metin-etkinlik ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bulgular, her iki düzeyde de kolay, orta ve zor metinlerin bulunduğunu ancak zor metinlerle sunulan etkinliklerin beklenen bilişsel derinliği çoğunlukla sağlamadığını göstermektedir. Araştırmanın, dinlenebilirlik çalışmalarına ve ders kitabı niteliğinin geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yabancı dil olarak Türkçe
• ders kitapları
• dinlenebilirlik
• dinleme metinleri

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul gerektirmeyen bir araştırmadır.

Kaynakça

1. Alptekin, C. ve Erçetin, G. (2010). The role of L1 and L2 working memory in literal and inferential comprehension in L2 reading. Journal of Research in Reading, 33(2), 206-219. https://doi.org/10.1111/j.1467-9817.2009.01412.x
2. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (Eds.). (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s taxonomy of educational objectives. Longman.
3. Bayona, M. G. A., Hines, A., & Uí Dhonnchadha, E. (2024, 18-20 June). Listenability assessment for language learning through the quality of experience lens. Proceedings of the 16th International Conference on Quality of Multimedia Experience (QoMEX), IEEE, Sweden.
4. Blau, E. K. (1990). The effect of syntax, speed, and pauses on listening comprehension. TESOL Quarterly, 24(4), 746-753. https://doi.org/10.2307/3587129
5. Buck, G. (2001). Assessinglistening. Cambridge University.
6. Council of Europe. (2020). Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment, companion volume. https://rm.coe.int/common- european-framework-of-reference-forlanguages-learning-teaching/
7. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Researchdesign: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). SAGE.
8. Çangal, Ö. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dinleme becerisi. Pegem Akademi.

9. Demirel, Ö. (2012). Yabancı dil öğretimi: İlkeler, yöntemler, teknikler (17. baskı). Pegem Akademi.
10. Field, J. (2008). Listening in the language classroom. Cambridge University.
11. Griffiths, R. (1992). Speech rate and listening comprehension: Further evidence of the relationship. TESOL Quarterly, 26(2), 385-390. https://doi.org/10.2307/3587015
12. Gün, M., ve Yalçın, Ç. (2019). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan C1 seviye ders kitaplarında yer alan dinleme etkinliklerinin üst bilişsel stratejiler açısından incelenmesi. Resercher: Social Science Studies, 7(1), 211-224. https://dergipark.org.tr/tr/pub/researcher/article/1042595
13. Güneş, F. (2014). Türkçe öğretimi: Yaklaşımlar ve uygulamalar. Nobel.
14. İlçioğlu, H. (2024). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenler için dinlenebilirlik ölçütlerinin belirlenmesi: Temel düzey için bir öneri (Tez No: 918906). [Doktora Tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi-Bolu]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
15. Korkmaz, C. B. (2019). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde kullanılan dinleme metinlerinin metin işleme süreleri. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 7(1), 121-146 https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijlet/article/1427924
16. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Çeviri Komisyonu. (2021). Diller için Avrupa ortak başvuru metni: Öğrenme-öğretme-değerlendirme. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
17. Messerklinger, J. (2006). Listenability. Center for English Education Journal, 14, 56-70.
18. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2025). Nitel veri analizi. (Çev. S. A. Altun & A. Ersoy). (2. baskı). Pegem Akademi.
19. Nation, I. S. P., & Newton, J. (2009). Teaching ESL / EFL listening and speaking. Routledge.
20. Özaltun, H. ve Erdem, İ. (2020). Türkçe öğrenen yabancılar için sesli metinlerin dinlenebilirliğini etkileyen faktörler. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 9(3), 1193-1208. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1305576
21. Özdemir, S. ve Keleş, İ. (2021, 18-19 Eylül). Yedi iklim ve Gazi yabancılar için Türkçe B1 düzeyi ders kitaplarındaki dinleme metinlerinin nitelikleri [Sözlü bildiri]. ISPEC 7th International conferance on social sciences & humanities, Muş.
22. Rost, M. (2011). Teaching and researching listening (2nd ed.). Longman.
23. Rubin, D. L. (2012). Listenability as a tool for advancing health literacy. Journal of Health Comminication, 17(3),176-190. https://doi.org/10.1080/10810730.2012.712622
24. Tabak, G. ve Göçer, A. (2017). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde A1-C1 düzey dinleme etkinliklerinin incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 6(3), 400-411. http://cije.cumhuriyet.edu.tr/en/pub/article/335459
25. Vandergrift, L., & Goh, C. C. M. (2012). Teaching and learning second language listening: Metacognition in action. Routledge.
26. Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Ders Kitabı A2. (2020). Kültür Sanat.
27. Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe Ders Kitabı B1. (2020). Kültür Sanat.