MERT ARIK’IN ÇOCUK KİTAPLARININ 21. YÜZYIL BECERİLERİ AÇISINDAN İNCELENMESİ

Öz

Yaşadığımız yüzyılda gerekli olan becerilerin kazandırılması oldukça önemlidir. Bu doğrultuda 21. yy. becerilerini kazandırmaya ya da bu becerilere yönelik farkındalık oluşturmaya erken yaşlarda başlanmalıdır. Bu açıdan araştırmanın amacı ilkokul öğrencilerinin en çok okudukları eserler arasında yer alan Mert Arık’ın hikâye itaplarını 21. yy. becerileri açısından incelemektir. Araştırma doküman analizi tekniğinde tasarlanmıştır. Hikâye kitaplarında bulunan 21. yy. becerilerine ait ifadeleri analiz etmek için betimsel analiz kullanılmıştır. Kitaplar incelendiğinde farklı fikirleri değerlendirme, hayal ve gerçekliği yorumlama, hayal kurma, ekiple çalışarak müze açılması gibi etkinliklerle öğrenme ve yenilik becerilerinin yansıtıldığı belirlenmiştir. Kahramanların kitaplardan, ansiklopedilerden bilgi araştırması, medya ürünleri oluşturmaları, kodlama yapmaları belirtilerek medya ve teknoloji becerilerinin geçtiği tespit edilmiştir. Yaşam ve kariyer becerilerinin ise kahramanların kurgu dünyasına adapte olmaları, olumlu eleştiride bulunmaları, müze açmaları, farklı kültürde insanlarla birlikte çalışmaları, yapboz oyunları tasarlamaları, projeleri yönetmeleri gibi etkinliklerle ifade edildiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk kitabı
• Mert Arık
• 21. yy. becerileri

ANALYSING MERT ARIK’S CHILDREN’S BOOKS IN TERMS 21ST CENTURY SKILLS

Öz

There are skills that come to the fore in line with the needs of each century. In this respect, acquiring 21st century skills or creating awareness about these skills should be started at an early age. In this respect, the purpose of the research was to examine Mert Arık's story books, which are among the most read works by primary school students, in terms of 21st century skills. The research was designed using document analysis techniques. Descriptive analysis was used to analyze statements related to 21st-century skills found in storybooks. When the books were analysed, it was determined that learning and innovation skills were reflected through activities such as evaluating different ideas, interpreting imagination and reality, dreaming, opening a museum by working with a team. It was determined that media and technology skills were mentioned through the heroes' researching information from books and encyclopaedias, creating media products and coding. It was observed that life and career skills were expressed through activities such as the heroes adapting to the world of fiction, making positive criticism, opening a museum, working with people from different cultures, designing puzzle games, and managing projects.

Anahtar Kelimeler

• Children’s book
• Mert Arık
• 21st century skills

Kaynakça

1. Ahat, O. (2023). 21. yüzyıl becerilerinin çocuk kitaplarındaki varlığı üzerine bir araştırma: “Uzaya Giden Tren” kitap örneği. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (37), 177-195. https://doi.org/10.29000/rumelide.1406048
2. Akyol, N. A. ve Aşkar, N. (2022). Erken çocukluk döneminde 21. yüzyıl becerileri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42(3), 2597-2629. https://doi.org/10.17152/gefad.1081472
3. Apple. (2008). Apple -ACOT2- understanding of 21st century skills and outcomes. Web. 30 Mar. 2011. https://www.apple.com/ca/education/docs/Apple-ACOT2Whitepaper.pdf
4. Aydın, S., ve Özmüş, G. S. (2024). 7. Sınıf fen bilimleri ders kitabındaki deneysel içeriklerin 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi: Işığın madde ile etkileşimi ünitesi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 10(1), 1-23. https://doi.org/10.47714/uebt.1299491
5. Bahşi, N. ve Gençer, G. (2024). Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin 21. yüzyıl becerileri bağlamında incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 394-413. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1433238
6. Bal, M. (2018). Türkçe dersinin 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Turkish Studies, 13(4), 49-64. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.
7. Ball, A., Joyce, H. D. ve Anderson-Butcher, D. (2016). Exploring 21st century skills and learning environments for middle school youth. International Journal of School Social Work, 1(1), 1-15. https://doi.org/10.4148/2161-4148.1012
8. Beers, S. (2011). 21st century skills: Preparing students for their future. Retrieved from https://www.yinghuaacademy.org/wpcontent/uploads/2014/10/21st_century_skills.pdf

9. Demircan, C. (2006). TÜBİTAK çocuk kitaplığı dizisindeki kitapların dış yapısal ve iç yapısal olarak incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 12-27. https://doi.org/10.17860/efd.85381
10. Dilekçi, A. ve Karatay, H. (2021). Türkçe dersi öğretim programında 21. yüzyıl becerileri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 10(4), 1430-1444. https://izlik.org/JA29ZC92FS
11. Ecevit, T., ve Kaptan, F. (2019). 21. yüzyıl becerilerinin kazandırılmasına yönelik tasarlanan argümantasyon destekli araştırma sorgulamaya dayalı öğretim modelinin betimlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(2), 470-488. https://doi.org/10.16986/HUJE.2019056328
12. Eker, C., ve Elekoğlu, A. A. (2024). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı kazanımlarının 21. Yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. The Journal of International Educational Sciences, (24), 01-19. https://doi.org/10.29228/inesjournal.44584
13. Erdem, H. ve Soysal, T. (2021). 21. yüzyıl becerileri ve Türkçe eğitimi. Nobel Akademik.
14. Geisinger, K. F. (2016). 21st century skills: What are they and how do we assess them? Applied measurement in education, 29(4), 245-249. https://doi.org/10.1080/08957347.2016.1209207
15. Gelen, İ. (2017). P21-Program ve öğretimde 21. yüzyıl beceri çerçeveleri (ABD Uygulamaları). Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 15-29. https://izlik.org/JA82XA57WU
16. Gençer, G. (2023). Okuma becerileri dersine yönelik hazırlanan etkinliklerle yapılan öğretimin 5. sınıf öğrencilerinin okuduklarını anlama, okumaya yönelik tutum ve okuma motivasyonları üzerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Malatya: İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
17. Gönül, D. A. ve Dilidüzgün, S. (2022). Çocuk edebiyatında 4c becerileriyle ilgili yapılan çalışmalara yönelik bir meta sentez çalışması. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 5(2), 1-16. https://izlik.org/JA57LG66BG
18. Gültekin, H. (2019). Türkçe dersi öğrenci çalışma kitaplarının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
19. Güney Manavoğlu, A. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin öğrencilerine kazandırmaya çalıştığı 21. yüzyıl becerileri. Yayımlanmamış Tezsiz Yüksek Lisans Tezi, Denizli: Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
20. Güney, K., Ağlar, C. ve Fidan, R. (2024). Beşinci sınıf Türkçe ve İngilizce ders kitaplarında 21. yüzyıl becerilerine yer verilmesinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 6(10), 263-286. https://izlik.org/JA64UD97BS
21. Güven, Z. Z. ve Bülbül, A. (2023). Uluslararası öğrenciler için hazırlanmış ders kitaplarının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi: İstanbul kitap seti. Journal of Higher Education ve Science / Yüksekögretim ve Bilim Dergisi, 13(1), 105-115. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1241320
22. İnce Samur, A. Ö. ve Arıkan, Y. (2018). Behiç Ak’ın çocuk kitaplarındaki çatışmaların mizah ögesi bakımından incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 165-182. https://izlik.org/JA35LY26WN
23. İşler, N. ve Akyol, N. A. (2023). Erken çocukluk eğitiminde 365 gün öykü kitaplarının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. In The Sixteenth International Congress of Educational Research, 18-21 Mayıs, Sivas, p. 136. https://avesis.ankara.edu.tr/yayin/557f6221-1ee4-4b69-8ae2-28c9ff4cd2fd/erken-cocukluk-egitiminde-365-gun-resimli-oyku-kitaplarinin -21-yy-becerileri-acisindan-incelenmesi
24. Kayhan, E., Altun, S. ve Gürol, M. (2019). Sekizinci sınıf Türkçe öğretim programının (2018) 21. yüzyıl becerileri açısından değerlendirilmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 20-35. http://dergi.adu.edu.tr/egitimbilimleri/
25. Kennedy, T. J. ve Sundberg, C. W. (2020). 21st century skills. Science education in theory and practice: An introductory guide to learning theory, 479-496. https://doi.org/10.1007/978-3-030-43620-9_32
26. Kitapyurdu. (2025). https://www.kitapyurdu.com/index.php?route=product/best_sellers&page =1&list_ id=22
27. Kotluk, N., Öğretim, A. B. D., Kocakaya, S. ve ABD, E. F. O. F. E. (2015). 21. Yüzyıl becerilerinin gelişiminde dijital öykülemeler: Ortaöğretim öğrencilerinin görüşlerinin incelenmesi. In 6th International Congress on New Trends in Education-ICONTE, 4(2), 354-363. https://www.researchgate.net/publication/321197140_21_yuzyil_becerilerinin_gelisiminde_dijital_oykulemeler_Ortaogretim_ogrencilerinin_goruslerinin_incelenmesi
28. Kurt Gökçeli, F. ve Özer, M. (2023). Çevre farkındalığı kazandırmada, beceri ve değerleri aktarmada kitapların rolü: Doğadaki son çocuk örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 938-958. https://doi.org/10.17679/inuefd.1198428
29. Kurum, C. (2022). 21.yüzyıl becerileri açısından hayat bilgisi dersi öğretim programının değerlendirilmesi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(46), 1211-1221. http://dx.doi.org/10.31576/smryj.908
30. Lai, E. R. ve Viering, M. (2012). Assessing 21st century skills: integrating research findings. Pearson.
31. Mutohhari, F., Sutiman, S., Nurtanto, M., Kholifah, N. ve Samsudin, A. (2021). Difficulties in implementing 21st century skills competence in vocational education learning. International Journal of Evaluation and Research in Education, 10(4), 1229-1236. http://doi.org/10.11591/ijere.v10i4.22028
32. National Research Council. (2011). Assessing 21st century skills: Summary of a workshop. National Academies.
33. Rotherham, A. J. ve Willingham, D. T. (2010). 21st-century” skills. American educator, 17(1), 17-20. https://www.aft.org/sites/default/files/RotherhamWillingham.pdf
34. Şimşek, C. L. ve Soysal, M. T. (2022). Deprem temalı mühendislik tasarım temelli STEM etkinliklerinin akademik başarı, motivasyon, STEM’e yönelik tutum ve 21. yüzyıl becerilerine etkisi. Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 6(4), 133-157. https://izlik.org/JA84CS98GL
35. Temizyürek, F. ve Çevik, A. (2014). Mustafa Ruhi Şirin’in çocuk edebiyatı sahasındaki eserlerinin dil ve kavram bağlamında incelenmesi. Bartın University Journal of Faculty of Education, 3(1), 155-175. https://izlik.org/JA36MT65SX
36. Tuğluk, M. N. ve Özkan, B. (2019). MEB 2013 okul öncesi eğitim programının 21. yüzyıl becerileri açısından analizi. Temel Eğitim, 1(4), 29-38. https://izlik.org/JA46RB53XP
37. Turiman, P., Omar, J., Daud, A. M. ve Osman, K. (2012). Fostering the 21st century skills through scientific literacy and science process skills. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 59, 110-116. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.253
38. Van Laar, E., Van Deursen, A. J., Van Dijk, J. A. ve De Haan, J. (2017). The relation between 21st-century skills and digital skills: A systematic literature review. Computers in human behavior, 72, 577-588. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.03.010
39. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
40. Yurtçu, G. ve Aktan, O. (2024). Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretim programı ders kazanımlarının 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi. Turkish Jour1.nal of Religious Education Studies / Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, (17), 13-50. https://doi.org/10.53112/tudear.1414407
41. Yusupova, A. ve Ünlü, Z. K. (2025). Sınıf öğretmen adaylarının hazırlamış oldukları dijital hikâyelerin 21. yüzyıl becerilerine etkisinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 154-172. https://doi.org/10.17679/inuefd.1524773
42. Yüksel, R., Yılmaz, M. ve Kurt, M. (2024). İlkokul fen bilimleri 2013 ve 2018 öğretim programı kazanımlarının öğrenme ve yenilenme becerileri açısından incelenmesi. Temel Eğitim, (21), 28-41. https://izlik.org/JA79PJ79LZ
43. İncelenen Kitaplar
44. Arık, M. (2023a). Ayvayı yedik müzesi. Timaş Çocuk.
45. Arık, M. (2023b). Benim zürafam uçabilir. Timaş Çocuk.
46. Arık, M. (2023c). Çantamdan fil çıktı. Timaş Çocuk.
47. Arık, M. 2023d). Dinazorumun saklandığı yer. Timaş Çocuk.
48. Arık, M. (2024a). Bu kadar tantana yeter. Timaş Çocuk.
49. Arık, M. (2024b). Naneyi yedik lokantası. Timaş Çocuk.
50. Arık, M. (2024c). Robonlar. Timaş Çocuk.
51. Arık, M. (2022). Uzaya giden tren. Timaş Çocuk.