18. YÜZYILDAN İSPANYOLCA-TÜRKÇE BİR KAYNAK: JUAN ANTONİO ROMERO’NUN “GRAMÁTİCA TURCA O METHODO BREVE Y FÁCİL PARA APRENDER LA LENGUA TURCA” ADLI ESERİ

Öz

Makale Biblioteca Nacional de España’da Mss/2809 yer numarasıyla kayıtlı “Gramática Turca o Methodo Breve y Fácil Para Aprender la Lengua Turca” (1799) adlı yazmayı tanıtmakta ve metnin sunduğu veriyi görünür kılmayı amaçlamaktadır. Eserin yazarı Juan Antonio Romero'dur. Çalışma “Razón de esta obra” bölümünden hareketle yazılış gerekçesini kısaca özetledikten sonra metnin yedi ana bölümündeki ilerleyişi takip eder. Bu çerçevede yazım ve telaffuzdan başlayarak isimler ile zamirler, fiiller ve diğer sözcük türleri ele alınır, devamında cümle yapısı ve sözdizimi üzerinde durulur. Ardından tematik iki dilli söz varlığıyla birlikte konuşma kalıpları ve diyaloglar değerlendirilir. Özellikle “En Gerekli Konuşma Kalıpları” ile “Diyaloglar” alt başlıkları öne çıkar. Metnin sonunda harflerin kabalistik değerleri ile harekelerin işlevine ayrılan fasıllar yer almaktadır. Son bölümde romanizasyon ve bazı gramer-yazım tutarsızlıkları Simón de Fonseca’nın 1626 tarihli İspanyolca-Türkçe sözlüğüyle ortak örüntüler üzerinden yorumlanmakta ve eserin edebiyat araştırmalarına katkı sağlama imkânı üzerinde durulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gramática Turca o Methodo Breve y Fácil Para Aprender la Lengua Turca
• Juan Antonio Romero
• Simón de Fonseca
• çokdilli sözlükler
• Osmanlı sözlükçülüğü

A SPANISH-TURKISH SOURCE FROM THE EIGHTEENTH CENTURY: JUAN ANTONİO ROMERO’S GRAMÁTİCA TURCA O METHODO BREVE Y FÁCİL PARA APRENDER LA LENGUA TURCA

Öz

The article presents the manuscript Gramática Turca o Methodo Breve y Fácil Para Aprender la Lengua Turca (1799) kept in the Biblioteca Nacional de España under Mss/2809 and makes the data in the text visible. The author is Juan Antonio Romero. Using the section “Reason for This Work” it briefly states why it was written and then follows the seven main sections. It starts with spelling and pronunciation, moves to nouns and pronouns, verbs and other word classes and then considers sentence structure and syntax. It reviews thematic bilingual vocabulary together with speech formulas and dialogues, especially “Most Necessary Speech Formulas” and “Dialogues.” The ending chapters treat the cabalistic values of letters and the function of vowel marks. The final discussion relates romanization, grammatical and orthographic inconsistencies to patterns shared with Simón de Fonseca’s 1626 Spanish-Turkish dictionary and notes its value for literary research.

Anahtar Kelimeler

• Gramática Turca o Methodo Breve y Fácil Para Aprender la Lengua Turca
• Juan Antonio Romero
• Simón de Fonseca
• multilingual dictionaries
• Ottoman lexicography

Kaynakça

1. Biblioteca Nacional de España. (1965). Inventario general de manuscritos de la biblioteca nacional, vol. 8., Dirección General de Archivos y Bibliotecas. https://www.bne.es/es/Micrositios/Guias/Inventario_Manuscritos/resources/docs/invgenmss08x1x.pdf
2. Buçukcu, Z. (2025). 17. yüzyıldan İspanyolca-Türkçe bir sözlük: Simón de Fonseca tarafından kaleme alınan vocabulario de lengua española en turquesca con sus caratteres. İ. H. Aksoyak, M. B. Değer, A. Çamkara Erginer (vd.) (Ed.). Lehçediz söz varlığı armağanı içinde (s. 112-159). Paradigma. https://pure.uva.nl/ws/files/2061959/160069_Romero_Holderman_Homenaje_a_Thomas_Smith_1.pdf
3. Núñez, L. P. (2024). La nomenclatura hispano-turca (1799) de Juan Antonio Romero. A. Fajardo Aguirre, D. Torres Medina & C. Díaz Rodríguez (Ed.), Lexicografía del español: Panhispanismo e internacionalización içinde (s. 149-164). Peter Lang. https://digibug.ugr.es/bitstream/handle/10481/102003/1799_Estudio_LPablo_Nomenclatura_hisp-turca_JuanAnt_Romero.pdf?sequence=1&isAllowed=y
4. Zwartjes, O. (2014). Una comparación entre la gramática turca (1799) de Juan Antonio Romero y la grammaire turque (1730) del jesuita Jean-Baptiste Holdermann. R. Barriga Villanueva, E. Herrera Zendejas (Ed.), Lenguas, estructuras y hablantes: Estudios en homenaje a Thomas C. Smith Stark içinde s. 451-482. El Colegio de México Centro de Estudios Lingüísticos y Literarios.
5. İnternet Kaynakları
6. URL-1: https://b nedigital.bn e.es/bd/es/card ?oid=0000116 633& site=bdh& pag e=5&id=b8 3a55 d7-50f3-448d-a66a-29bccddfc586