HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK

Nurşat Biçer

HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK

Öz

Osmanlı Türklerinin beğeniyle okudukları Hâfız-ı Şîrâzî’nin [öl. 1390?] şiirleri arasından özellikle bir beytin günümüzde de ilgiyle karşılandığı görülmektedir. Hâfız Dîvânı’nda ilk sıralarda yer alıp içerdiği “Turk-i Şîrâzî (Şirazlı Türk)” terkibi ve etrafında teşekkül eden menkıbeler dolayısıyla çeşitli yorumlara da mevzubahis olan söz konusu matla beyti, tarihî süreç içerisinde farklı şairler tarafından yazılan cevaplarla güncelliğini daima koruması bakımından herhangi bir Hâfız şiirinden daha fazla ilgi görmüştür denilebilir. Bu itibarla şerh kitaplarında da olabildiğince ayrıntılı yorumlanmıştır. Hâliyle beytin asıl kahramanı olan ilk mısradaki “Turk-i Şîrâzî” terkibi de değişik açılardan değerlendirmelere tabi tutulmuştur. Bu değerlendirmelerde evvela klasik şiirin yerleşik mecazlarına dikkat çekildiği görülmekle birlikte birtakım tarihî ve sosyolojik bilgilere de temas edilmiştir. Keza oldukça dikkat çekici tasavvufî yorumlar da serdedilmiştir. Bu çalışmada, söz konusu beyitte yer eden “Turk-i Şîrâzî” terkibi üzerine Türk ve İranlı şârihlerce yapılan yorumlar ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hâfız-ı Şîrâzî,Şirazlı Türk,şerh metinleri

Kaynakça

Akün, Ö. F. (1994). Divan edebiyatı. Diyanet İslâm Ansiklopedisi (C 9, s. 389-427). İstanbul: İSAM.
Aydın, Ş. (2012). Türk - klasik Fars şiirinde sevgili. Ankara: Anekdot Yayınevi.
Devletşah. (2011). Şair tezkireleri. (çev. N. Lugal). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Ertek Morkoç, Y. (1994). Sûdî-i Bosnevî’nin şerh-i dîvân-ı hâfız’ı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Ganî, K. (1386). Bahs der-âsâr u efkâr u ahvâl-i hâfiz (C 1). Tahran: İntişârât-i Hermes.
Gölpınarlı, A. (1954). Hâfız (hayatı, sanatı, eseri). İstanbul: Varlık Yayınları.
Gölpınarlı, A. (1992). Hafız divanı. İstanbul: MEB.
Hâfız. (1520). Dîvân. Princeton University Library, Islamic Manuscripts, Garrett no. 62G.

Hâlikî, M. R. (1389). Şâh-i Nebât-i Hâfiz. Tahran: İntişârât-i Zuvvâr.
Hamîdiyân, S. (1392). Şerh-i şevk (C 2). Tahran: Neşr-i Katre.
Hurremşâhî, B. (1368). Hâfiznâme. Tahran: Şirket-i İntişârât-i İlmî ve Ferhengî ve İntişârât-i Sadâ ve Sîmâ.
Husrevî, S. (tarih yok). Be Behâne-i Rûz-i Hâfiz-i Şîrâzî.
http://www.irani.at/html/akhbar_farhangi/tawalode_hafez_farsi.php (Erişim: 15.12.2018).
İkbâl, M. (1923). Tulû’-i İslâm. Lahor: Kerîmî Press.
Kanar, M. (2010). Hafız divan’ı üzerinde yeni bir çeviri çalışması Hafız’ın şiirlerinin Farsça öğretimine katkısı üzerine denemeler. Şarkiyat Mecmuası, 17, 133-166.
Kartal, A. (2016). Türk-Fars edebî ilişkileri hakîkate düşen gölge. İstanbul: Doğu Kütüphanesi.
Kehdûyî, M. K. (1383). Nigâhî Be-Hâl-i Hindû-yi Hâfiz. Mecelle-i Dânişkede-i Edebiyyât ve Ulûm-i İnsânî, 170-171, 145-156.
Kırlangıç, H. (2014). Hâfız divânı. İstanbul: Hece Yayınları.
Mazıoğlu, H. (1956). Fuzulî ile Hâfız arasında bir karşılaştırma. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Mehmed Vehbî Konevî. (1872). Şerh-i Dîvân-ı Hâfız (Cilt 1). İstanbul: Matbaa-i Âmire.
Mu’în, M. (1319). Hâfiz-i Şîrîn-Sohen. Tahran: Bungâh-i Bâzirgânî-i Pervîn.
Muşâ’are-i Şâ’irâne. (1393). Feslnâme-i Kânûn-i Cihâdgerân-i Cihâd-i Sâzendegî, 3(12), s. 23.
Özgüdenli, O. (2010). Şîraz. Diyanet İslâm Ansiklopedisi, C 39, s. 182-184). içinde İstanbul: İSAM.
Sa’dî-i Şîrâzî. (1385). Kulliyât-i Sa’dî. (M. Furûğî, Dü.) Tahran: İntişârât-i Hermes.
Sûdî. (1250). Şerh-i Dîvân-ı Hâfız, C 1). İskenderiye.
Surûrî. (tarih yok). Şerh-i Dîvân-ı Hâfız, C 1. Atatürk Kitaplığı, OE_Yz_0582.
Şem’î. (982). Şerh-i Dîvân-ı Hâfız. Atatürk Kitaplığı, Bel_Yz_B_0068.
Vajehyab. (tarih yok). http://www.vajehyab.com/dehkhoda/لولی (Erişim: 29.11.2018)
Yağcı, Ş. (2002). Ortaçağ Türk ve İran edebi metinlerinde Türk kavramı. Türkler, C 5, s. 914-920, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
Yazıcı, T. (1997). Hâfız-ı Şîrâzî. Diyanet İslâm Ansiklopedisi, C 15, s. 103-106, İstanbul: İSAM.
Zunnûr, R. (1362). Der-Cost u Cûy-i Hâfiz, C 1. Tahran: Kitâbfurûşî-i Zuvvâr.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nurşat Biçer
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Mart 2019

Gönderilme Tarihi

1 Nisan 2019

Kabul Tarihi

2 Nisan 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA56EX55WA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Biçer, N. (2019). HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 8(1), 262-274. https://izlik.org/JA56EX55WA

AMA

1.Biçer N. HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK. TEKE. 2019;8(1):262-274. https://izlik.org/JA56EX55WA

Chicago

Biçer, Nurşat. 2019. “HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 8 (1): 262-74. https://izlik.org/JA56EX55WA.

EndNote

Biçer N (01 Mart 2019) HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 8 1 262–274.

IEEE

[1]N. Biçer, “HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK”, TEKE, c. 8, sy 1, ss. 262–274, Mar. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56EX55WA

ISNAD

Biçer, Nurşat. “HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 8/1 (01 Mart 2019): 262-274. https://izlik.org/JA56EX55WA.

JAMA

1.Biçer N. HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK. TEKE. 2019;8:262–274.

MLA

Biçer, Nurşat. “HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, c. 8, sy 1, Mart 2019, ss. 262-74, https://izlik.org/JA56EX55WA.

Vancouver

1.Nurşat Biçer. HÂFIZ ŞÂRİHLERİNE GÖRE ŞİRAZLI TÜRK. TEKE [Internet]. 01 Mart 2019;8(1):262-74. Erişim adresi: https://izlik.org/JA56EX55WA