ESKİ TÜRKÇE IMIZĠAN- “UYUKLAMAK” FİİLİ VE TÜRKİYE TÜRKÇESİNDEKİ KALINTILARI
Öz
Türkçe, ilk dönemlerinden bu yana barındırdığı fiiller ve bu fiillerin kullanımlarıyla ön plana çıkan bir dildir. Türkçede herhangi bir kavram alanına ait yüzlerce fiil kullanılabilir. Bununla birlikte Türkçenin tarihî dönemlerinde yazılan kimi eserlerde tespit edilen fiiller, bugün, Türkiye Türkçesinde ya yaşam alanı bulamamış ya da birçok ses değişikliğinin etkisiyle tanınmaz hâle gelmiştir. Bu yazıda ele alacağımız ımızġan- "uyumak, uyuklamak" fiili de bunlardan biridir.
ımızġan- fiili hakkında kaynaklarda çok fazla bilgi bulunmamakla beraber, sözcüğün yapısının çözülmesine yardımcı olacak kayıtlar da yok değildir. Özellikle Tarama Sözlüğü’nde kaydedilen veriler, fiilin yapısal çözümüne yardımcı olmaktadır.
Bu makalede, ımızġan- fiilinin ımız "Uyuşukluğu anlatan yansıma kök" + +GA- "İsimden fiil yapan ek" + -n- "Dönüşlülük çatı eki" gelişimini gösterdiği ve Türkiye Türkçesindeki mızmız / mızıkçı gibi sözcüklerin ımızġan- fiili ile ilgili bağlantıları üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Cin, A. (2012). Süheyl ü Nev-bahār (Kenzü'l-Bedayi), inceleme-metin-dizin. Konya: Eğitim Yayınları.
- Clauson, G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth century Turkish. Oxford: Oxford University Press.
- Çağbayır, Y. (2007). Orhun Yazıtlarından günümüze Türkiye Türkçesinin söz varlığı-Ötüken Türkçe sözlük 1-5). İstanbul: Ötüken Neşriyat.
- Dilçin, C. (1991). Süheyl ü Nev-bahār, inceleme-metin-sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Eckmann, J. (1966). Chagatay manual. Bloomington: Indiana University Publications Uralic and Altaic Series.
- Eckmann, J. (2004). Nehcü'l-Ferādis-uştmahlarnıŋ açuk yolı. Yay. Semih Tezcan-Hamza Zülfikar. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Eker, S. (2013). Çağdaş Türk dili. Ankara: Grafiker Yayınları.
- Eminoğlu, E. (2011). Kitabü'l-Ef'al-Kıpçakça satır arası sözlük. Ankara: Akçağ Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yaşar Tokay
Bu kişi benim
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
19 Haziran 2019
Kabul Tarihi
19 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 8 Sayı: 2