YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETENLERİN DİL BİLGİSİ ÖĞRETİMİNE İLİŞKİN ALGILARI: BİR METAFOR İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırmada, yabancılara Türkçe öğreticilerinin dil bilgisi öğretimi algıları Metafor Teorisi esas alınarak metaforlar aracıyla incelenmiştir. Metaforlarla ulaşılan veri, dil bilgisi öğretimi açısından kaynak durumda olan Üç Boyutlu Dil Bilgisi tabanında yorumlanmıştır. Alanyazında, gerek yabancılara Türkçe öğreticilerinin dil bilgisi algılarını açıklayan gerekse dil bilgisinin boyutlarının sınıflardaki yansımalarını içeren bir çalışma olmaması bu çalışmanın ihtiyaç olduğunu düşündürmüştür. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasıyla kurgulanan araştırmada görüşme, gözlem ve doküman incelemesi kullanılmıştır. Katılımcılarla yapılan ön görüşmenin ertesinde ses kayıt yöntemiyle kayıt altına alınan yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu kayıtlar deşifre edilmiş ve içerik analizi kapsamında metafor analiziyle araştırılmıştır. Son olarak ders gözlemleri, ödev ve çalışma kâğıdı incelemeleri yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda 534 metafor ve 54 kavramlaştırma elde edilmiştir.  Katılımcılar sırasıyla “Dil bilgisi eşyadır.”, “Dil bilgisi bütündür/parçadır.” ve “Dil bilgisi araçtır.” kavramlaştırmalarına olanak sağlayan metaforları kullanmışlardır. Bu sonuç, yabancılara Türkçe öğretiminde dil bilgisinin biçim boyutunun odakta olduğunu göstermekte ve onu bir beceri olmaktan alıkoymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Metafor,metafor teorisi,yabancılara Türkçe öğretimi,üç boyutlu dil bilgisi

Kaynakça

1. Abrams, M. H. (1999). A glossary of literary terms (7. Baskı b.). Boston: Cornell University & Heinle & Heinle.
2. Alpaslan, S. (2015). Metaforların örgüt ve yönetim araştırmalarındaki yeri: Ontolojik, epistemolojik ve metodolojik kabuller ışığında bir değerlendirme. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Fakültesi Dergisi, 45 - 64.
3. Aristoteles. (2004). Poetika. (İ. Tunalı, Çev.) İstanbul: Remzi Kitapevi.
4. Black, M. (1954). Metaphor. Proceedings of the Aristotelian society, 273-294.
5. Bölükbaş, F., Gedik, E. & Vd. (2013). İstanbul yabancılar için Türkçe çalışma kitabı A2. İstanbul: Kültür Sanat Basımevi.
6. Bölükbaş, F., Gedik, E., & Vd. (2013). İstanbul yabancılar için Türkçe ders kitabı A2. (F. Aslan, Dü.) İstanbul: Kültür Sanat Basımevi.
7. Cameron, L. (2003). Metaphor in educational discourse (Cilt I). London: Continuum.
8. Cem Değer, A., Çetin, B., & Oflaz Köleci, E. (2017). Yabancılara Türkçe dilbilgisi öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.

9. Cem, A. (2005). Dilbilgisi öğretiminde biçim-anlam-kullanım üçlüsü: Ders malzemesi hazırlama ve uygulama önerisi . Ankara Üniversitesi Dil Dergisi, 7-27.
10. Çetin, B. (2017). İletişimsel edinç ve yabancı dil olarak Türkçede dilbilgisi öğretimi. Turkish Studies, 179 - 196.
11. Dilaçar, A. (1989). Gramer: Tanımı, adı, kapsamı, türleri, yöntemi, eğitimdeki yeri ve tarihçesi. Ankara.
12. Güncel Türkçe Sözlük. (2019, Ocak 6). TDK: http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts adresinden alınmıştır
13. Güner, G. (2008). Şekil, içerik ve anlam bağlantısı bakımından Türkiye Türkçesi gramerciliği. Erciyes, 15-18.
14. Halliday, M. A. (1985). An introduction to functional grammar. (E. Ernold, Dü.) London.
15. Karadağ, B. F. & Göçer, A. (2018). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde drama yönteminin akıcı konuşma üzerindeki rolü. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi. 7(1) s. 431-446
16. Korkmaz, Z. (1992). Gramer terimleri sözlüğü. Ankara: TDK.
17. Lakoff, G., & Johnson, M. (2015). Metaforlar: Hayat, anlam ve dil (1. Baskı). (G. Y. Demir, Çev.) İstanbul: İthaki Yayınları.
18. Larsen-Freeman, D. (2001). Teaching grammar. M. Celce-Murcia (Dü.) içinde, Teaching English as a second language. Boston: Heinle & Heinle.
19. Larsen-Freeman, D., & Celce-Murcia, M. (1999). The grammar book. Boston: Heinle & Heinle.
20. Paker, T. (2012). Türkiye’de neden yabancı dil (İngilizce) öğretemiyoruz ve neden öğrencilerimiz iletişim kurabilecek düzeyde İngilizce öğrenemiyor? Pamukkale University Journal of Education, 89 - 94.
21. Searle, J. R. (1979). Expression and meaning: Studies in the theory of speech acts. Cambridge: Cambridge University Press.
22. Sebzecioğlu, T. (2017). Dilbilim kavramlarıyla Türkçe dilbilgisi. İstanbul: Kesit Yayınları.
23. Şaf, N. N. (2010). Yabancı dil öğretiminde üç boyutlu dil bilgisi öğretimi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitütüsü Yüksek Lisans Tezi.
24. Şahan, K. (2018) Metaforlar ve Orhan Veli şiiri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi. Sayı: 7/3 2018 s. 1820-1838
25. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (9. Baskı). Ankara. Yin, R. K. (2009). Case study research: design and methods (4. Basım). London: SAGE.