Diğer Zihinler Problemi Bağlamında: Ryle ve Searle Felsefelerinde Davranış ve Zihin İlişkisi Tartışması
Öz
Zihin felsefesinin üzerinde durduğu konulardan biri “diğer zihinler problemi”dir. Bu problem, bizimle aynı veya farklı türden varlıkların bir zihne sahip olup olmadığının nasıl anlaşılacağını içerir. Problemi çözmek amacıyla birtakım yaklaşımlar ortaya koyulmuştur fakat bu yaklaşımlar problemin çözümü için yeterince güçlü bulunmamıştır. Descartes’ın düalist anlayışı, diğer zihinler probleminin ortaya çıkmasındaki ana nedenlerden biri olarak görülmüştür, bu nedenle öncelikli olarak filozoflarımız tarafından bu anlayış eleştiriye tabi tutulmuştur. Ayakları yere basan, sağlam bir yaklaşımın olmaması davranış ve zihin arasındaki ilişkinin sorgulanabileceği bir zemin hazırlamıştır. Çalışmamızda probleme daha yakından değinebilmek amacıyla bir tarafta felsefi davranışçılık yaklaşımını ortaya koyan Gilbert Ryle’ın, zihin ve davranış arasındaki ilişkisinden hareketle diğer zihinler problemi hakkındaki düşüncelerine yer verirken diğer yandan problemin çözümü ve ayakları yere daha sağlam basan bir yaklaşım için davranış ve zihin arasındaki sıkı bağın kırılması gerektiğini düşünen John R. Searle’ün görüşlerine yer verdik. Ryle’ın zihin felsefesinde diğer zihinler probleminin çözümü; anlama, nasılın bilgisi ve öz bilgisi ile beraber işler. İnsan gizemli bir varlık değildir, gözlemlenebilen açık davranışlarından hareketle anlaşılabilen bir varlıktır. Dolayısıyla diğer zihinlerin varlığı da açık davranışlarından hareketle anlaşılabilir bir şeydir. Searle ise davranış ve zihin arasında bu denli sıkı bağlar kurmanın, diğer zihinler probleminin çözümü konusunda bizlere zorluk çıkaracağını düşünmüştür. Bu bağın kırılması amacıyla silikon beyinler ve bilinçli robotlar düşünce deneyimlerini ortaya koymuştur. Searle ortaya koyduğu düşünce deneyimleriyle bu bağın kırılmasında etkili bir adım attığını düşünmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Çelebi, Vedat. “Gilbert Ryle’ın Düalizm Eleştirisi ve Kategori Hatası Saptaması,” Temaşa Felsefe Dergisi sayı: 3 (Temmuz 2015): 138-157.
- Çelebi, Vedat. “Searle ve Nagel’in Bilinç Kuramlarında Fizikalizm Eleştirisi Bağlamında Yapay Zekânın Sınırı Tartışması,” Beytülhikme 9/2, (2019): 351-376.
- Çelik, Sara. “Gilbert Ryle’ın Zihin Kavramı.” Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 1993.
- Çoştu, Feyza Ceyhan. “Descartes ve Ryle’da ‘Zihin-Beden İlişkisi’ ve ‘Öteki Zihinler Sorunu’,” Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi sayı: 30 (2020): 79-96.
- Onur, Ferhat. “John R. Searle ve Çin Odası Argümanı,” Ethos: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar 9/1, (2016): 192-216.
- Descartes, René. “The Passions of the Soul” in The Philosophical Writings of Descartes I, trans. John Cottingham, Robert Stoothoff, Dugold Murdoch and Anthony Kenny, 325-383. Cambridge: Cambridge University Press, 1985. https://dl1.cuni.cz/pluginfile.php/753874/mod_resource/content/1/Descartes%20Rene%20-%20Philosophical%20Writings.%20vol%201.pdf
- Gödelek, Kamuran. Zihin Felsefesi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2013.
- Günday, Şeref. Zihin Felsefesi. Bursa: Asa Kitapevi, 2003.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Felsefe
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
14 Haziran 2023
Gönderilme Tarihi
19 Mayıs 2022
Kabul Tarihi
12 Ekim 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Sayı: 19