Gilles Deleuze Açısından Friedrich Nietzsche Felsefesi: Deleuze’ün Nietzsche Okuması Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Deleuze, Nietzsche’nin ebedi dönüş düşüncesini Antik Yunanlardan aldığına yönelik düşünceyi düzeltmeye çalışmıştır. Antik Yunanlardaki döngü niteliklerin ve şeylerin ay altı dünyadan geri dönüşünü belirleyen gök cisimlerinin hareketine dayanmaktadır. Bu döngü fizik ve astronomiye dayanan bir yorum içermektedir. Ancak Nietzsche, yapılan bu açıklamayı sert bir biçimde eleştirmiştir. Deleuze’e göre, ebedi dönüş farkın virtüel bir biçimde açığa çıkmasını sağlamaktadır. Ebedi dönüşte uzamsal nicelik, yerel hareket ve fiziksel nitelik söz konusu değildir. Zira ebedi dönüş farkın tekrarından oluşmaktadır. Bu sebepledir ki, ebedi dönüş bir döngü olmamakla beraber benzer olanların geri dönüşü değildir. Bununla birlikte güç istenci, bir güç arzusu anlamına gelmemektedir. Güç istenci olumlamanın temelini oluşturmaktadır. Zira güç uzanıp elde edilebilecek bir obje anlamına gelmemektedir. Güç, kuvvetlerin mücadelesine dayanmaktadır. Bu mücadele bedeni oluşturmuştur. Bu sebeple bedeni bir kuvvetler alanı olarak, kuvvetler çoğulluğunun uğrana mücadele verdiği bir beslenme ortamı olarak tanımlamıştır. Çünkü ortam yoktur. Kuvvet veya mücadele alanı bulunmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada Nietzsche’nin Deleuze felsefesine olan etkisi ve Deleuze’ün Nietzsche kavramlarını nasıl dönüştürdüğü ortaya koyulmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Nietzsche
• Deleuze
• Ebedi Dönüş
• Güç İstenci
• Beden

Nietzsche’s Philosophy From The Perspective of Gilles Deleuze: An Assessment on Deleuze's Reading of Nietzsche

Abstract

Deleuze tried to correct the idea that Nietzsche borrowed the idea of eternal return from the Ancient Greeks. The cycle of the ancient Greeks was based on the motion of the heavenly bodies, which determined the return of qualities and things from the sublunar world. This cycle contains an interpretation based on physics and astronomy. However, Nietzsche severely criticized this explanation. According to Deleuze, the eternal return allows difference to emerge virtually. There is no spatial quantity, local movement and physical quality in the eternal return. Because the eternal return consists of the repetition of difference. For this reason, the eternal return is not a cycle, nor is it the return of what is similar. The will to power, however, does not mean a desire for power. The will to power is the basis of affirmation. For power does not mean an object that can be reached out and obtained. Power is based on the struggle of forces. This struggle has created the body. For this reason, he defined the body as a field of forces, as a medium of nourishment for which a plurality of forces struggle. Because there is no medium. There is a field of force or struggle. Therefore, this study will try to discuss how Deleuze transforms Nietzsche's concepts. It will also try to reveal the influence of Nietzsche on Deleuze's philosophy.

Keywords

• Nietzsche
• Deleuze
• Eternal Return
• Will to Power
• Body

Kaynakça

1. Aras, Kudret. Gilles Deleuze Felsefesinde Özne-Oluşun Ontolojik Tasarımı. İstanbul: Çıra Akademi Yayınları, 2023.
2. Blanchot, Maurice. “Deneyimin Sınırları: Nihilizm” Nietzsche Paris’te içinde, Editör: Sadık Erol Er, 67-76. İstanbul: Otonom Yayınları, 2013.
3. Bogue, Ronald. “Deleuze’ün Nietzsche’si: Düşünce, Güç İstenci ve Ebedi Dönüş,” Çeviren: Dillek Hattatoğlu, Toplum Bilim Dergisi sayı: 5 (Kasım 1996): 97-106.
4. Bogue, Ronald. Deleuze ve Guattari. Çevirenler: İsmail Öğretir ve Ali Utku, İstanbul: Otonom Yayınları, 2013.
5. Bounds, Constantian V. (Ed), The Deleuze Reader. New York: Columbia University Press, 1993.
6. Deleuze, Gilles ve Félix Guattari. Bin Yayla. Çeviren: Emre Sünter, İstanbul: Norgunk Yayınları, 2023.
7. Deleuze, Gilles. Fark ve Tekrar. Çevirenler: Burcu Yalım ve Emre Koyuncu, İstanbul: Norgunk Yayıncılık, 2017.
8. Deleuze, Gilles. Issız Ada ve Diğer Metinleri. Çevirenler: Ferhat Taylan ve Hakan Yücefer, İstanbul: Bağlam Yayıncılık, 2009.

9. Deleuze, Gilles. Nietzsche ve Felsefe. Çeviren: Ferhat Taylan, İstanbul: Norgunk Yayınları, 2010.
10. Deleuze, Gilles. Nietzsche. Çeviren: İlke Karadağ, İstanbul: Alfa Yayınları, 2021.
11. Deleuze, Gilles. Nietzsche. Çeviren: İlke Karadağ, İstanbul: Alfa Yayınları, 2021.
12. Deleuze, Gilles. Spinoza ve İfade Problemi. Çeviren: Alber Nahum, İstanbul: Norgunk Yayınları, 2021.
13. Er, Sadık Erol. Gilles Deleuze’ün Fark Felsefesi. Konya: Çizgi Yayınları, 2012.
14. Hard, Michea. Gilles Deleuze Felsefede Bir Çıraklık. Çevirenler: İsmail Öğretir ve Ali Utku, İstanbul: Otonom Yayınları, 2012.
15. Işık, İ. Emre. “Toplumsal Teoride Beden: Beden Tekniklerinden Şizo-analize,” Toplum Bilim Dergisi sayı 5 (Kasım 1996): 31-42.
16. Nietzsche, Friedrich. Güç İstenci. Çeviren: Nilüfer Epçeli, İstanbul: Say Yayınları, 2010.
17. Perry, Petra. “Deleuze’ün Nietzsche’si” Nietzsche Paris’te içinde, Editörler: Sadık Erol Er ve Gültekin Silindir. İstanbul: Otonom Yayınları, 2013.
18. Sasso, Robert ve Arnaud Villani. Gilles Deleuze Sözlüğü “Organsız Beden”. Çeviren: İrem Güven, İstanbul: Otonom Yayınları, 2023.
19. Smith, Daniel W. “The Concept of the Simulacrum: Deleuze and the Overturning of Platonizm,” Continental Philosophy Review 38, (April 2006): 89-123.
20. Turanlı, Gül. Gilles Deleuze’ün Sanatçı Filozofu. Konya: Çizgi Yayınları, İstanbul 2021.
21. Yıldız, Fatih. Kant ve Nietzsche Arasında Bir Yol. İstanbul: Çizgi Yayınları, 2023.
22. Zourabichvili, François. Deleuze Sözlüğü. Çeviren: Aziz Ufuk Kılıç, İstanbul: Say Yayınları, 2011.