Araştırma Makalesi

İnsanartıcılık: Bir Transidealin Kuruluşu

Sayı: 24 1 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

İnsanartıcılık: Bir Transidealin Kuruluşu

Öz

Nanoteknoloji, Biyoteknoloji, Bilişim teknolojisi ve Bilişsel bilime (NBIC) dayalı olarak insanın bedensel ve bilişsel özelliklerini iyileştirmeyi ve artırmayı amaçlayan insan+ uygulamalar (human enhancement) genetik, nörofarmakolojik, morfolojik ve sibernetik olmak üzere dört temel alanda uygulanmaktadır. Bu uygulamalara karşı çıkan biyokonservatizm ile temel güdülenimini insan+ uygulamalardan alan insanartıcılık (transhumanism) arasında girift bir biyoetik-biyopolitik dikotomi oluşmakta, söz konusu dikotomi bu iki farklı düşünsel pozisyon arasında şiddetli bir çatışmayı süreğen kılmaktadır. Bu çalışmada, belirlenen bu dikotomiden hareketle, bir dünya görüşü ve kozmovizyon olarak insanartıcı pozisyonun özünde bir transidealden hareket ettiği ve bir trans-ontolojiye yöneldiği saptanmakta, oluşturulan bu transidealin temel dayanakları olan; “insan yaşamının uzatılması” atılımı, gelecek kategorisi olarak “insanlıksonrası” (posthumanity) olasılığı ve bir evrensel varoluş kavrayışı olarak “biyokozmizim” bileşenleri çözümlenmek suretiyle insanartıcılığın neliği aydınlatılmaya çalışılmakta ve insanartıcılığın tarihsel biyokonservatif bakış açısı karşısındaki konumunun gerekçelendiriliş biçimi irdelenmektedir. Bu amaçla, ilkin insanartıcı düşünce evreninin bir kartografyası oluşturulmakta, ardından, her biri biyokonservatif aklın eleştirisine dayalı olarak kurulan, insan yaşamının uzatılması, insanlıksonrası ve (özgün bir katkı çabası olarak) biyokozmizim olguları ele alınarak, insanartıcı transidealin ontik, epistemik, mantıksal ve etik dayanakları argümantatif karakteristikleriyle ortaya koyulmakta ve yorumlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bekenstein, Jacob D. Kütleçekim, Kara Delikler ve Bilgi Üzerine. İstanbul: Ginko Bilim, 2019.
  2. Bostrom, Nick. “A History of Transhumanist Thought,” (2005b): Erişim 04 Ağustos 2023. https://www.nickbostrom.com/papers/history.pdf
  3. Bostrom, Nick. “The Future of Humanity,” Geopolitics, History, and International Relations 1(2), (2009): 41-78.
  4. Bostrom, Nick. Die Zukunft der Menscheit. Berlin: Suhrkamp, 2018a.
  5. Bostrom, Nick. Süper Zekâ. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, 2018b.
  6. De Gray, Aubrey ve Michael Rae. Ending Aging. The Rejuvenation Breakthroughs That Could Reverse Human Aging in Our Lifetime. New York: St. Martin’s Press, 2007.
  7. De Gray, Aubrey ve Michael Rae. Yaşlanmayı Durdurabiliriz. Kendi Yaşam Sürecimiz İçinde Yaşlanmayı Tersine Çevirebilecek Gençleşme Devrimleri. Çeviren: Engin Tarhan, Ankara: ODTÜ Yayıncılık, 2010.
  8. Dickel, Sascha. Enhancement-Utopien. Soziologische Analysen zur Konstruktion des Neuen Menschen. Baden-Baden: Nomos, 2011.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Teknoloji Felsefesi , 21. Yüzyıl Felsefesi , Biyoetik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

26 Ekim 2025

Kabul Tarihi

25 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 24

Kaynak Göster

Chicago
Koç, Mustafa. 2025. “İnsanartıcılık: Bir Transidealin Kuruluşu”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, sy 24: 456-75. https://doi.org/10.55256/temasa.1811238.