Araştırma Makalesi

İnşa mı Keşif mi? Konstrüktivizm Çerçevesinde Gerçeklik ve Bilgi Tartışmaları - Olgusallık Argümanı-

Sayı: 24 1 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

İnşa mı Keşif mi? Konstrüktivizm Çerçevesinde Gerçeklik ve Bilgi Tartışmaları - Olgusallık Argümanı-

Öz

Bu çalışma, gerçeklik ve bilginin inşa mı yoksa keşif mi olduğu sorusunu konstrüktivist ve realist düşünce çerçevesinde ele almaktadır. İlk bölümde konstrüktivizmin kavramsal temeli sunularak, epistemolojik ve ontolojik boyutları ile sosyal, radikal ve biyolojik konstrüktivizm gibi farklı türleri açıklanmaktadır. Konstrüktivizmin ontoloji, epistemoloji, sosyoloji ve psikoloji gibi disiplinlerdeki etkisi tartışılırken, realizm – anti-realizm eksenindeki konumu vurgulanmaktadır. İkinci bölümde ise Paul Boghossian, Markus Gabriel ve John Searle gibi çağdaş realist filozofların mutlak veya “global” konstrüktivizme yönelttikleri temel bir eleştiri olarak “olgusallık argümanı” incelenmektedir. Bu argümana göre, en radikal konstrüktivist teoriler bile kendi tutarlılıklarını sağlayabilmek için asgari düzeyde bir realist önkabulü zorunlu olarak varsaymak durumundadır. Yani her türlü bilgi ve gerçeklik teorisi, insanın kavramsal ve dilsel çerçevelerinden bağımsız belirli olguların varlığını ön koşul olarak kabul etmeden kendi iddiasını sürdüremez. Boghossian’ın olgu konstrüktivizmine yönelik eleştirisi, Gabriel’in ontolojik realizmi ve Searle’ün harici realizmi üzerinden yapılan açıklamalarda, mutlak olgu inşacılığının kendi kendisiyle çeliştiği gösterilmektedir. Nihai olarak “olgusallık argümanı”, herhangi bir bilgi veya gerçeklik teorisinin kendi anlamlılığını koruyabilmesi için asgari düzeyde realist bir ontolojik zemini varsaymak zorunda olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alan, S. ve J. Bricmont. Fashionable nonsense: Postmodern intellectuals’ abuse of science. Picador Press, 1998.
  2. Asche, A. “Introduction: Beyond pedestals“ in Beyond pedestals. Temple University Press, 1988.
  3. Barnes, B., D. Bloor ve J. Henry. Scientific knowledge: A sociological analysis. University of Chicago Press, 1996.
  4. Bahçi, İ. Çağdaş felsefede yeni realizm tartışmaları: Markus Gabriel’in anlam alanları ontolojisi. Ketebe Yayınları, 2021.
  5. Berger, P. L. ve T. Luckmann. The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Penguin, 1991.
  6. Bloor, D. Knowledge and social imagery. University of Chicago Press, 1991.
  7. Brock, M. (Ed.). Realism and anti-realism. McGill-Queen’s University Press, 2007.
  8. Burr, V. An introduction to social constructivism. Routledge, 2006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

21. Yüzyıl Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

1 Kasım 2025

Kabul Tarihi

22 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 24

Kaynak Göster

Chicago
Bahçi, Ibrahim. 2025. “İnşa mı Keşif mi? Konstrüktivizm Çerçevesinde Gerçeklik ve Bilgi Tartışmaları - Olgusallık Argümanı-”. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, sy 24: 484-501. https://doi.org/10.55256/temasa.1815385.