Batı Solu Filistin'i Niçin Destekliyor? İngiliz İşçi Partisi Örneğinde Seküler Dayanışma, Temsil Krizi ve Oryantalist Paradoks
Öz
Bu makale, politik aklını büyük ölçüde seküler kodlar üzerine inşa eden Batı solunun, merkezinde dinî kimlik ve referansların yer aldığı Filistin davasıyla kurduğu karmaşık ve çelişkili ilişkiyi din sosyolojisi perspektifinden sorunsallaştırmaktadır. Çalışma, vaka analizi olarak İngiliz İşçi Partisi’ni (Labour Party) ele almakta ve metodolojik çerçevesini Foucaultcu soykütük geleneğine dayalı eleştirel bir tarihsel analiz yaklaşımı üzerine kurmaktadır. Bu metodoloji, Batı solunun Filistin’le ilişkisini kaçınılmaz bir dayanışma olarak sunan yerleşik anlatıyı yapıbozuma uğratarak bu anlatının ardındaki seküler-dini gerilimleri, iktidar ilişkilerini ve ideolojik paradoksları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın bulguları, solun Siyonizm’e ilk desteğinden 1967 sonrası radikal bir Filistin yanlısı tutuma nasıl evrildiğini ve bu süreçte ne gibi iç gerilimler yaşadığını gözler önüne sermektedir. Özellikle 7 Ekim 2023 sonrası derinleşen iç bölünmeler ve jeopolitik yeniden konumlanma arayışları bağlamında, Eylül 2025'te Filistin'i devlet olarak tanıma kararı da basit bir dayanışma eyleminden ziyade, hem iç meşruiyeti yönetmeyi hem de küresel siyasette yeni bir rol üstlenmeyi hedefleyen çok katmanlı bir siyasî hamle olarak okunmaktadır. Makale, Batı solunun anti-emperyalist söylemiyle sömürgeci mirası arasındaki temel çelişkinin, seküler aklın kamusal dini anlama kapasitesindeki yetersizlikten beslenen derin bir temsil krizine yol açtığı sonucuna varmaktadır. Batı solu, Filistinliler adına konuşurken, desteklediği öznenin kendi kaderini tayin hakkını sıklıkla göz ardı etmekte; "Protestan seküler" bir mantık çerçevesinde, dinî referansları ya ekonomik indirgemeciliğe tabi tutmakta ya da bir tehdit olarak algılamaktadır. Bu vesayetçi tavır, solun dayanışma pratiğinin, eleştirdiğini iddia ettiği Oryantalist güç dinamiklerini yeniden üreten bir paradoks içinde sıkışıp kaldığını göstermektedir. Bu analiz, seküler bir siyasî aklın, dinî referanslarla yüklü bir mücadeleyi anlama ve temsil etme çabasındaki yapısal açmazları ortaya koyarak din sosyolojisi literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, ilkesel ve tutarlı bir dayanışmanın ancak solun sömürgecilik mirasıyla hesaplaşması, temsil ilişkilerini yeniden kurgulaması ve dinî‑politik ifadelerin meşruiyetini hak temelli bir çerçevede değerlendirmesiyle mümkün olacağını savunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ackerman, Gary A. - Bale, Jeffrey M. “The Potential for Collaboration between Islamists and Western Left-Wing Extremists: A Theoretical and Empirical Introduction”. Dynamics of Asymmetric Conflict 5/3 (2012), 151-171. https://doi.org/10.1080/17467586.2012.745197
- Adu, Aletha. “British Muslims Losing Trust in Labour over Its Handling of Israel-Gaza War”. The Guardian (2024). https://www.theguardian.com/politics/2024/feb/05/british-muslims-losing-trust-in-labour-over-its-handling-of-israel-gaza-war
- Adu, Aletha - Stacey, Kiran. “Dozens of Labour MPs Defy Keir Starmer to Vote for Ceasefire in Gaza”. The Guardian (2023). https://www.theguardian.com/politics/2023/nov/15/commons-gaza-vote-labour-defy-starmer-ceasefire-israel
- Ağçoban, Sıddık. “Avrupa Sosyolojisi ile İslâm Teolojisi Arasında: Avrupa’da İslâm”. Erciyes Akademi 35/3 (2021), 1075-1094. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.969293
- Ajl, Max. “Palestine and the Ends of Theory”. Middle East Critique 33/4 (Ekim 2024), 611-634. https://doi.org/10.1080/19436149.2024.2404338
- Albayrak, H. Şule. “ABD’de Hıristiyan Siyonizmi: Kökeni, İnanç Esasları ve Günümüz Amerikan Siyasetine Etkisi”. Darulfunun İlahiyat 30/1 (2019), 141-169. https://doi.org/10.26650/di.2019.30.1.0011
- Amnesty International UK. “UK: Disappointing High Court Arms to Israel Judgment ‘does Not Change the Facts’ of Gaza Genocide”. 2025. Erişim 10 Ağustos 2025. https://www.amnesty.org.uk/press-releases/uk-disappointing-high-court-arms-israel-judgment-does-not-change-facts-gaza-genocide
- Anidjar, Gil. The Jew, the Arab: A History of the Enemy. Stanford University Press, 2003.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Din Sosyolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
23 Ekim 2025
Kabul Tarihi
18 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 9