YABANCI UNSURLU FİKRÎ MÜLKİYET UYUŞMAZLIKLARINDA “KORUMA ÜLKESİ HUKUKU” (LEX LOCI PROTECTIONIS) KAVRAMININ BELİRSİZLİĞİ
Öz
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 23/1 hükmüne göre fikrî mülkiyete ilişkin haklar, koruma ülkesi hukukuna (lex loci protectionis) tâbidir. Ancak bu noktadaki esas sorun, lex loci protectionis terimiyle kastedilen hukukun, hangi ülke hukuku olduğudur. Lex loci protectionis’in davaya bakan mahkemenin hukuku (lex fori) olabileceğini ifade edenler olduğu gibi, ihlâl yeri hukuku (lex loci delicti) veya fikrî mülkiyet hakkının menşe yeri (lex originis) olduğunu kabul eden yazarlar da vardır. Türk öğretisindeki yaklaşım lex loci protectionis’in davacıya tek taraflı bir hukuk seçimi imkânı verdiği yönündedir. Buna göre birden fazla devlette korunan fikrî hak, bu devletlerde aynı kişi tarafından ihlâl edilmişse davacı, koruma ülkesi hukuklarından birisinin uygulanmasını seçebilir. Kanaatimizce bu yöndeki bir yaklaşım fikrî mülkiyet haklarının mülkîliği ilkesine uygun düşmemektedir. Çalışmamızda, karşılaştırmalı hukuktaki görüşler ve mahkeme kararlarından hareketle lex loci protectionis’in özellikle lex loci delicti, lex originis ve lex fori ile farkı açıklanacak ve lex loci protectionis’in ülkesellik ilkesi ile uyumlu anlamı ortaya konulmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Fikri mülkiyete ilişkin haklar, lex loci protectionis, korum ülkesi hukuku, ülkesellik ilkesi, hukuk seçimi
Kaynakça
- Akıncı Z, Milletlerarası Özel Hukuk (1th edn, Vedat 2020).
- Ancel M, Binctin N, Drexl J and others, International Law Association's Guidelines on Intellectual Property and Private International Law ("Kyoto Guidelines"): Applicable Law,
- Aybay R and Dardağan E, Uluslararası Düzeyde Yasaların Çatışması (Kanunlar İhtilafı) (2th edn, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 2008).
- Ayhan İzmirli L, Avrupa Birliği ve Türk Hukuklarına Göre İnternet Ortamında Fikrî Mülkiyet Haklarının İhlâli ve Korunması (1th edn, Seçkin 2012).
- Bennett A, Granata S, World Intellectual Property Organization (WIPO) and Hague Conference on Private International Law (HCCH), When Private International Law Meets Intellectual Property Law A Guide for Judges
- Bulayenko O, Frosio G, Lawrynowicz-Drewek A, Mangal N and European Parliament, Cross Border Enforcement of Intellectual Property Rights in EU, 2021
- Çelikel A and Erdem B, Milletlerarası Özel Hukuk (17th edn, Beta 2021).
- Dardağan Kibar E, “Fikrî Haklar Alanında Uygulanacak Hukuk Sorunu” in Tiryakioğlu Bilgin, Aygün Mesut, Önal Ali, Altıparmak Kübra and Kaya Cansu (eds) Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Konular Sempozyumu (1th edn, Yetkin 2016) 439-454.
- Dardağan E, Fikir ve Sanat Eserleri Üzerindeki Haklardan Doğan Kanunlar İhtilâfı (1th edn, Betik 2000).
- Doğan V, Yılmaz AÇ and Ayhan İzmirli L, Milletlerarası Özel Hukuk (9th edn, Savaş 2023).