FİKRİ HAK, TELİF HAKKI VE FİKRİ MÜLKİYET KAVRAMLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Türk hukukunda fikri ürünler üzerindeki hakları ifade etmek için birden çok kavram kullanılmaktadır. Bu kavramlar arasında özellikle “fikri hak”, “telif hakkı” ve “fikri mülkiyet” kavramları ön plana çıkmaktadır. “Fikri hak” kavramı, doktrinde genellikle geniş ve dar olmak üzere iki farklı anlamda kullanılmaktadır. Geniş anlamda fikri hak kavramı ile hem fikir ve sanat eserleri üzerindeki haklar hem de sınai haklar kastedilirken; dar anlamda fikri hak kavramı ile yalnızca fikir ve sanat eserleri üzerindeki haklar kastedilmektedir. “Telif hakkı” kavramı da fikir ve sanat eserleri üzerindeki hakları ifade etmek için yaygın olarak kullanılan kavramlardan biridir. “Fikri mülkiyet” kavramı ise hem fikir ve sanat eserleri üzerindeki hakları hem de sınai hakları kapsayan bir çatı kavram olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte aynı olguları ifade etmek üzere farklı kavramların kullanılıyor olması, gerek mevzuatta gerekse öğreti ve uygulamada kavram birliğinin sağlanamamasına yol açmaktadır. Bu çalışmada fikri hak, telif hakkı ve fikri mülkiyet kavramları üzerine terminolojik bir inceleme yapılmış ve kavram sorununa dikkat çekilmeye çalışılmıştır.

In Turkish law, several concepts are used to express the rights on intellectual products. Among these concepts, the concepts of “fikri hak” (intellectual right), “telif hakkı” (copyright) and “fikri mülkiyet” (intellectual property) come to the fore. The concept of “intellectual right” is generally used in two different senses in the doctrine, namely broad and narrow. In the broad sense, the concept of intellectual rights refers to both the rights on intellectual and artistic works and industrial rights, while in the narrow sense, the concept of intellectual rights refers only to the rights on intellectual and artistic works. The concept of “copyright” is also one of the concepts commonly used to express the rights on intellectual and artistic works. The concept of “intellectual property” is used as an umbrella concept covering both the rights on intellectual and artistic works and industrial rights. However, the fact that different concepts are used to express the same facts leads to a lack of conceptual unity in both legislation, doctrine and practice. In this study, a terminological examination has been made on the concepts of intellectual right, copyright and intellectual property and an attempt has been made to draw attention to the concept problem.