TELİF HUKUKUNDA MİMARİ PROJE VE MİMARLIK ESERİNDE KORUMANIN FARKI

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda (FSEK) mimari eserler; bilimsel eserler (m. 2) ve güzel sanat eserleri (m. 4) şeklinde iki ayrı maddede düzenlenmiştir. Konunun iki ayrı maddede düzenlenerek farklı şartlara tabi tutulmasının önemli hukuki sonuçları vardır. Bu iki eser kategorisindeki esaslı fark, korunacak nesnenin kendisindedir. Şöyle ki ilkinde çizimde/makette, ikincisinde cisimde somutlaşan eser korunur. 2013 yılında 3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinde yapılan değişiklikle Mimari Estetik Komisyonları öngörülerek FSEK’in sistemine müdahale edilmiştir. İmar mevzuatında benimsenen “özgün fikir” kavramı telif hukukuna yabancı olduğu gibi anılan Komisyonların uygulamaları imar uygulaması yapan idareler nezdinde tıkanıklıklara yol açmaktadır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla imar mevzuatındaki bu değişiklikler içtihat hukukuna pek yansımamıştır. Bu çalışmada mimari eserler için FSEK’te öngörülen bilimsel eser - sanat eseri ayırımı incelenecektir. Ayrıca imar mevzuatında öngörülen değişikliklerin uygulamaya nasıl yansıdığı üzerinde durulacaktır.

In the Law No. 5846 on Intellectual and Artistic Works (Turkish Copyright Code), architectural works are regulated under two separate articles: scientific works (Art. 2) and works of fine art (Art. 4). The fact that the subject matter is regulated in two separate articles and subjected to different conditions has important legal consequences. The essential difference between these two categories of works is in the object to be protected. In the first case, the work embodied in a drawing/model is protected, in the second, the work embodied in a building is protected. With the amendment made in Article 8 of the Zoning Law No. 3194 in 2013, Architectural Aesthetics Commissions were introduced and the system of Turkish Copyright Code was intervened. The concept of “unique idea” adopted in the zoning legislation is unfamiliar to copyright law protection, and the practices of the aforementioned Commissions cause blockages in the administrations implementing zoning applications. As far as we have been able to determine, these changes in the zoning legislation have not been reflected in the case law. In this study, the distinction between scientific work and work of art foreseen in Turkish Copyright Code for architectural works will be analysed. In addition, how the changes envisaged in the zoning legislation are reflected in practice will be emphasized.