SİNEMADA HAK SAHİPLİĞİYLE İLGİLİ FSEK HÜKÜMLERİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE BUNLARIN TATBİKATINA DAİR İÇTİHATLAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Sinema eseri birden fazla iletişim formunun terkibinden oluşur ve bu ürün birden fazla kişinin bütünlük arzeden ortak çalışmalarıyla meydana getirilebilir. Sinematografik ürün üzerinde, onun vücut bulmasını sağlayan öznelerden kimlere hangi sıfatla ne türden haklar tanınacağı aslında bir tercih ve hukuk politikası meselesidir. FSEK başlangıçta, sinema eseri üzerinde telif hukukundan doğan bütün hakları kendisine “eser sahibi” sıfatı verilen yapımcıya inhisar ettirmiştir. Ancak 1995 yılında durum değişmiş ve yapımcının eser sahipliği sıfatı kaldırılarak sinema eserinin yönetmeni, özgün müzik bestecisi ve senaristi eserin birlikte sahibi sayılmışlar ve aynı değişiklikle sinema filminde oyuncu olarak rol alan kişilere de “icracı sanatçı” sıfatı verilmiştir. Bunların hakları “eser sahibinin haklarına komşu haklar” adı altında 80. maddede gösterilmiştir. 4110 sayılı Kanunla FSEK’e ilave edilen bir ek madde (Ek Madde 2) ile, yapımcının yerine eser sahibi olarak ikame olunan kimselerin mezkûr Kanunun yürürlüğe girdiği 12.06.1995 tarihinden evvel yapılmış veya yapımına başlanmış sinema eserleri üzerinde yapımcının eser sahipliği korunduğu halde, yönetmen, besteci ve senariste sözkonusu eserler üzerinde telif hukukundan doğan herhangi bir hak sahipliği tanınmamıştır. Mezkûr maddede 2001 yılında 4630 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle aynı kural muhafaza edilmişse de, komşu hak sahipliği bahşedilen icracı sanatçıların haklarının geçmişe yürütülmesi hususunda bir sınırlama getirilmemiştir. Sinema üzerinde hak sahipliğiyle ilgili düzenlemelerin yeteri kadar açık olmaması ve yargısal tatbikatı, eser üzerinde hak sahipleri için mağduriyetlere yol açmıştır. Bu bildiride sinemada hak sahipliğiyle ilgili 1995 ve sonrasında yapılan kanun değişiklikleri ve bunların yargı tarafından yorumu ve tatbikine ilişkin bazı kararların tahlili ve tenkidi yapılmaktadır.

The cinematic work consists of more than one communication unit and can only emerge through the collaborative efforts of more than one person. It is actually a matter of choice and legal policy to grant what kind of rights and with what qualities to the subjects whose bodies are present on the cinematographic products. Turkish Copyright Code (TCC) initially assigned all rights arising from copyright on the cinematic work to the producer, who was given the title of "author of work". However, in 1995, the situation was changed and the producer's title of authorship of the work was abolished, and the director, original music critics and screenwriter of the cinema work were deemed to be joint owners of the work. By the way, within the scope of the same change, people who acted as movie actors were also given the title of "performing artist". Their rights are included in Article 80 under the name "rights related to the rights of the authors". With an additional article (Additional Article 2) added to the TCC by Law No. 4110, although it is protected that the producer's works are included in the cinema works that have already been produced or started to be produced on 12.06.1995, when the person who replaced the producer as the owner of the work entered the palace, the director, the authors and screenwriters are not granted any rights arising from copyright law on the works in question. Although the same rule has been preserved in the said article with the amendment made by Law No. 4630 in 2001, there is no restriction on the retroactivity of the rights of the granted performing artists who have neighboring rights. The lack of clarity in the regulations regarding cinema rights and their judicial application have led to injuries for some rights holders on important cinema works. In this paper, some decisions regarding the legal amendments made in 1995 and later regarding rights in cinema in Turkey and their interpretation and implementation by the judiciary are analyzed and criticized.