TÜRK HUKUKUNDA MARKA REHNİ

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 223 - 240, 31.12.2025

Bahar Öcal Apaydın , Bilge Aytuğar

https://doi.org/10.55027/tfm.1787872

Öz

Bağımsız olarak temlike elverişli ve para ile değerlendirilmesi mümkün olan sınai mülkiyet hakları üzerinde rehin hakkı kazanılabilir. Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m. 148/1 hükmünde hariç tutulan coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı dışında marka, patent, faydalı model ve tasarımlar üzerinde rehin hakkı kurulabilir. Ferdi markaların rehne konu olması bakımından öğreti ve uygulamada fikir birliği bulunmakla birlikte ortak marka ve garanti markasının rehne elverişli olup olmadığı, rehin hakkının kazanılması ve rehnin paraya çevrilmesinde birtakım meselelerin açıklığa kavuşturulması gerekir. Ayrıca marka üzerinde rehin hakkının kazanılması bakımından Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) hak rehnine ilişkin hükümlerinin yanı sıra Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’nun (TİTRK) ilgili hükümleri de inceleme konusu yapılmalıdır. Bu çalışmanın amacı, SMK, TMK ve TİTRK’nin ilgili hükümleri ışığında rehne konu olması bakımından marka hakkı; bu hak üzerinde rehin hakkının kazanılması; marka hakkı sahibi ile rehinli alacaklının durumu ve son olarak marka rehninin sona ermesi konularında ayrıntılı incelemeler yapmaktır.

Anahtar Kelimeler

Marka , Rehin Hakkı , Sınai Mülkiyet Kanunu , Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni , Tescil.

Pledge of Trademarks under Turkish Law

Öz

A pledge right may be acquired over industrial property rights that are capable of independent transfer and can be valued in monetary terms. Except for geographical indications and traditional product names, which are excluded under Article 148/1 of the Industrial Property Law (IPL), a pledge right may be established over trademarks, patents, utility models and designs. Although there is consensus in doctrine and practice regarding the pledgability of individual trademarks, certain issues must be clarified as to whether collective trademarks and certification trademarks are pledgeable, as well as regarding the acquisition of the pledge right and the enforcement of the pledge. In addition, with respect to the acquisition of a pledge right on a trademark, not only the provisions of the Turkish Civil Code (TCC) concerning the pledge of rights but also the relevant provisions of the Law on Pledge of Movables in Commercial Transactions (Law No. 6750) should be examined. The purpose of this study is to conduct a detailed analysis, in light of the relevant provisions of the IPL, TCC and Law No. 6750, of the trademark right as a subject of pledge; the acquisition of a pledge right over this right; the position of the trademark right holder and the pledgee; and finally, the termination of the trademark pledge.

Anahtar Kelimeler

Trademark , Pledge , Industrial Property Law , Movable Pledge in Commercial Transactions , Registration.

Kaynakça

• Aker Y., Marka Tescil Sürecinde Türk Patent ve Marka Kurumu Kararlarına Karşı Başvurulabilecek Hukuki Yollar (Seçkin Yayıncılık 2021).
• Akil C., “Marka (Hakkı) Üzerinde Cebri İcra” Türkiye Noterler Birliği Hukuk Dergisi (2017) 2, 111-156.
• Antalya G. ve Acar F., Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni, (2. Bası, Aristo Yayınları 2017).
• Arkan S., Marka Hukuku C. II, (AÜHF Yayınları 1998).
• Ayhan R., Çağlar H. Ve Özdamar M., Şirketler Hukuku Genel Esaslar, (6. Bası, Yetkin Yayınları 2025).
• Ayhan R., Çağlar H., Yıldız B. ve İmirlioğlu D., Sınaî Mülkiyet Hukuku, (Adalet Yayınevi 2021).
• Aytaç Z., “Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kapsamında Taraflar”, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Sempozyumu Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi, (Yetkin Hukuk Yayınları 2018).
• Aytuğar B., “Ticari İşletmeden Bağımsız Olarak Devredilemeyen Ticaret Unvanının Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu Kapsamında Rehin İşlemine Konu Edilmesi” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2024) 32 (3) 1339-1369.
• Bahtiyar M., Ticari İşletme Hukuku (22. Bası, Beta 2021).
• Çağlar H., Yıldız B. ve İmirlioğlu D., Marka Vekilliği Sınavına Hazırlık (2. Bası, Adalet Yayınevi 2019).
• Ege Ö., 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanununa Göre Marka Hakkına Tecavüz ve Hukuksal Korunma Yolları (3. Baskı, Seçkin 2023).
• Ergüne M. S., “Ticari İşlemlerde Taşınır Rehninin Kuruluşu”, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Sempozyumu Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi, (Yetkin Hukuk Yayınları 2018).
• Fezer K.H. und Becker M., Markenrecht § 29 (5. Bası, C.H. BECK 2023).
• Fezer K. H., Nägele T. und Henn S., Markenrecht § 97 (5. Bası, C.H.BECK 2023).
• Göle C. ve Aydoğan G., ‘Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunun Ticaret Hukuku Açısından Değerlendirilmesi’, BATİDER (2017) 33 (1), 5-51.
• Grüger N. M., BeckOK, Markenrecht § 29 (42. Edition, Stand: 01.07.2025).
• Gürpınar D., “Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu Uyarınca Kurulmuş Olan Rehinli Taşınır Siclinin Tapu Sicili ile Karşılaştırılmalı Olarak İncelenmesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2017) 19 (2), 61-102.
• Kandil Göker, İ. E., Marka Değerlemede Finansal Yaklaşım (Gazi Kitabevi 2020).
• Kara E., “Marka Devrinde Tescilin Hukuki Niteliği ve Sonuçları” Fikri ve Sınai Haklar Dergisi (2014) 10 (39) 73-134.
• Karakuş-Erbaş B., Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni ve Rehin Alacaklısının Korunması (Seçkin Yayıncılık 2018).
• Karasu R., Suluk C. ve Nal T., Fikri Mülkiyet Hukuku, (8. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2024).
• Kılıçoğlu A., Sınai Haklarla Karşılaştırmalı Fikri Haklar (3. Bası, Turhan Yayınevi 2017).
• Korkmaz C., Sınaî Mülkiyet Haklarının Haczi ve Paraya Çevrilmesi, (1. Bası, Adalet Yayınevi 2023).
• Nägele T. und Henn S., Markenrecht Vorbemerkung zu den §§ 106a–106h (5. Bası, C.H.BECK 2023), Nomer H. N. ve Ergüne M. S., Eşya Hukuku (8. Bası, On İki Levha Yayıncılık 2020).
• Oğuzman M. K., Seliçi Ö. ve Oktay-Özdemir S., Eşya Hukuku (25. Bası, Filiz Kitabevi 2023).
• Okutan Nilsson G. “Sınai Haklara İlişkin Hukuki İşlemler ve Sınai Hak Sicili”, Fikri Mülkiyet Hukuku Çalıştayı 16-22 Aralık 2019, Hasan Kadir Yılmaztekin, Banu Fatma Günarslan (ed.), (Türkiye Adalet Akademisi, 202).
• Öcal Apaydın B., “Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu Uyarınca Teminat Yükünün Kapsamı Bakımından Özellik Arz Eden Haller”, Bahçeşehir Hukuk Fakültesi Dergisi (2018) Eylül-Ekim, (169-170), 87-119.
• Özbek F. “Marka Devrinin Sınırlandırılması”, Farklı Yönleriyle Marka Hukuku, Cafer Eminoğlu, (ed.), (Seçkin Yayıncılık 2025).
• Sirmen A. L., Eşya Hukuku (11. Baskı, Legem Yayınevi 2023).
• Sirmen A. L., “Ticari İşlemlerde Taşınır Rehninin Düzenleniş Biçimi, Niteliği ve Rehne Hakim Olan İlkeler”, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Sempozyumu Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Yetkin Hukuk Yayınları 2018).
• Şehirali-Çelik F. H. “Sınai Mülkiyet Hukukunda Sicile Kaydedilmeyen Hukuki İşlemlerden Doğan Hakların İyiniyetli Üçüncü Kişilere Karşı İleri Sürülememesi-SMK m. 148.5 ve Ötesi” Prof. Dr. Sabih Arkan’a Armağan (On İki Levha Yayınları 2019).
• Şenocak K., Kahraman Z., Tuncer Kazancı İ. ve Öcal Apaydın B., Ticarî İşlemlerde Taşınır Rehni (1. Bası, Yetkin Hukuk Yayınları 2019).
• Şit-İmamoğlu B., Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu Üzerine Bir İnceleme, (BATIDER Yayınları 2017). Tekinalp Ü., Fikri Mülkiyet Hukuku (5. Baskı, Vedat Kitapçılık 2012).
• Utku D., Sınai Hakların Rehni (1. Baskı, Yetkin Hukuk Yayınları 2009).
• Uzunallı S., Marka Hukuku (3. Bası, Adalet Yayınevi 2024).
• Ülgen H., Helvacı M., Kaya A. ve Nomer Ertan, N. F., Ticari İşletme Hukuku (6. Bası, Vedat Kitapçılık 2019).
• Ünal M., ‘Marka Tescilinden Doğan Haklarla İlgili Hukuki İşlemler’, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2010) 18 (1), 209-266.
• Yasaman H., Sınai Mülkiyet Kanunu Şerhi, C. III (Seçkin Yayıncılık 2021).
• Yasaman H., Altay S. A., Ayoğlu T., Yusufoğlu F. ve Yüksel S. Marka Hukuku, 556 Sayılı KHK Şerhi, C. II (Vedat Kitapçılık 2004).
• Yıldız B., “Sınaî Mülkiyet Kanunu Açısından Geleneksel Ürün Adları”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2018) 9 (1), 27-60.