Derleme

OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER

Cilt: 24 Sayı: 47 30 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER

Öz

Glikanlar, insan vücudunda salgılanan çok sayıda proteine bağlanarak bu proteinlerin yapısal ve işlevsel özelliklerinde önemli değişikliklere yol açan kompleks şeker molekülleridir. Glikozilasyon olarak bilinen bu süreçteki anormallikler, kanser, kardiyovasküler hastalıklar, otoimmün bozukluklar ve kronik inflamatuvar hastalıklar gibi birçok patolojik durumla yakından ilişkilidir. Özellikle otoimmün hastalıklarda, glikan yapılarındaki değişiklikler, hastalığın başlangıcı, ilerlemesi ve tedavi sürecinde kritik bir rol oynar. Günümüzde, glikan yapılarındaki değişikliklerin analizi için yaygın olarak kullanılan kütle spektrometresi gibi ileri analitik teknikler, glikan profillerinin yüksek hassasiyetle belirlenmesine ve hastalıkla ilişkili spesifik glikan modifikasyonlarının tespit edilmesine olanak tanır. Erken dönemde yapılan bu analizler, hastalığın tanısı, tedavi stratejilerinin belirlenmesi ve tedaviye yanıtın izlenmesi açısından klinik karar verme süreçlerine önemli katkılar sağlayabilir. Bu çalışmada, otoimmün hastalıklar başta olmak üzere çeşitli patolojik durumlarda glikan yapılarındaki değişikliklerin rolü ele alınmakta ve bu değişikliklerin potansiyel biyobelirteçler olarak kullanımına yönelik güncel bilgiler sunulmaktadır. Ayrıca, glikan biyobelirteçlerin klinik uygulamalarda kullanımını kolaylaştıracak yeni teknolojik yaklaşımlar ve gelecek perspektifleri de değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ai, J., Leonhardt, J. M., & Heymann, W. R. (2003). Autoimmune thyroid diseases: etiology, pathogenesis, and dermatologic manifestations. Journal of the American Academy of Dermatology, 48(5), 641–662.
  2. Alkuhlani, A., Gad, W., Roushdy, M., & Salem, A. B. M. (2021). Intelligent Techniques Analysis for Glycosylation Site Prediction. Current Bioinformatics, 16(6), 774–788.
  3. Almaani, S., Meara, A., & Rovin, B. H. (2017). Update on lupus nephritis. Clinical Journal of the American Society of Nephrology, 12(5), 825–835.
  4. Alvarez-Manilla, G., Atwood, J., Guo, Y., Warren, N. L., Orlando, R., & Pierce, M. (2006). Tools for glycoproteomic analysis: Size exclusion chromatography facilitates identification of tryptic glycopeptides with N-linked glycosylation sites. Journal of Proteome Research, 5(3), 701–708.
  5. Alves, I., Santos-Pereira, B., Dalebout, H., Santos, S., Vicente, M. M., Campar, A., Thepaut, M., Fieschi, F., Strahl, S., Boyaval, F., Vizcaíno, R., Silva, R., Holst-Bernal, S., Vasconcelos, C., Santos, L., Wuhrer, M., Marinho, A., Heijs, B., & Pinho, S. S. (2021). Protein Mannosylation as a Diagnostic and Prognostic Biomarker of Lupus Nephritis: An Unusual Glycan Neoepitope in Systemic Lupus Erythematosus. Arthritis and Rheumatology, 73(11), 2069–2077.
  6. Bermingham, M. L., Colombo, M., McGurnaghan, S. J., Blackbourn, L. A. K., Vučković, F., Pučić Baković, M., Trbojević-Akmačić, I., Lauc, G., Agakov, F., Agakova, A. S., Hayward, C., Klarić, L., Palmer, C. N. A., Petrie, J. R., Chalmers, J., Collier, A., Green, F., Lindsay, R. S., Macrury, S., … Colhoun, H. M. (2018). N-Glycan Profile and Kidney Disease in Type 1 Diabetes. Diabetes Care, 41(1), 79–87.
  7. Bojar, D., & Lisacek, F. (2022). Glycoinformatics in the Artificial Intelligence Era. Chemical Reviews, 122(20), 15971–15988.
  8. Bolon, B. (2012). Cellular and Molecular Mechanisms of Autoimmune Disease. Toxicologic Pathology, 40(2), 216–229.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Biyoanaliz, Enstrümantal Yöntemler

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

14 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

18 Mart 2025

Kabul Tarihi

5 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 24 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Çağlı, M., Gurbanov, R., & Poyraz, İ. (2025). OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 24(47), 349-379. https://doi.org/10.55071/ticaretfbd.1660449
AMA
1.Çağlı M, Gurbanov R, Poyraz İ. OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;24(47):349-379. doi:10.55071/ticaretfbd.1660449
Chicago
Çağlı, Müşerref, Rafig Gurbanov, ve İsmail Poyraz. 2025. “OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 24 (47): 349-79. https://doi.org/10.55071/ticaretfbd.1660449.
EndNote
Çağlı M, Gurbanov R, Poyraz İ (01 Haziran 2025) OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 24 47 349–379.
IEEE
[1]M. Çağlı, R. Gurbanov, ve İ. Poyraz, “OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 47, ss. 349–379, Haz. 2025, doi: 10.55071/ticaretfbd.1660449.
ISNAD
Çağlı, Müşerref - Gurbanov, Rafig - Poyraz, İsmail. “OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 24/47 (01 Haziran 2025): 349-379. https://doi.org/10.55071/ticaretfbd.1660449.
JAMA
1.Çağlı M, Gurbanov R, Poyraz İ. OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 2025;24:349–379.
MLA
Çağlı, Müşerref, vd. “OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, c. 24, sy 47, Haziran 2025, ss. 349-7, doi:10.55071/ticaretfbd.1660449.
Vancouver
1.Müşerref Çağlı, Rafig Gurbanov, İsmail Poyraz. OTOİMMÜN HASTALIKLARDA GLİKAN BİYOBELİRTEÇLERİN KEŞFİ: TANI VE TEDAVİDE SON GELİŞMELER. İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi. 01 Haziran 2025;24(47):349-7. doi:10.55071/ticaretfbd.1660449