ANKARA İÇİN TOPLU TAŞIMADA KİRALAMA MODEL ÖNERİSİ

Öz

Ülkemizde toplu taşıma hizmetlerinde yerel yönetimler uygulama, denetim ve hizmet sunumu süreçlerinde sorumluluk almaktadır. Toplu taşıma hizmetlerinin sadece kamu eliyle sunulduğu şehirler mevcut iken kamu ve özel işletmecilerin birlikte çalıştığı toplu taşıma sistemleri de bulunmaktadır. Yerel idarelerden aldıkları yetki doğrultusunda özel toplu taşıma işletmecileri; minibüs, dolmuş, özel halk otobüsü ve özel toplu taşıma araçları ile toplu taşıma hizmeti sunmaya başlamışlardır. Bu çalışmada, toplu taşıma hizmetlerinde kullanılan işletme modelleri incelenerek Ankara ili için alternatif bir kiralama modeli önerisi getirilmiş ve yerel idarelerin kentsel toplu taşıma hizmetlerine ayırdıkları kaynakların daha etkin ve verimli şekilde kullanılmasını sağlamak amaçlanmıştır. EGO Genel Müdürlüğü'nden temin edilen 2023 yılı verileri analiz edilerek, önerilen kiralama modelinin EGO Genel Müdürlüğü bütçesi üzerindeki muhtemel etkilerine nicel analizlerle yer verilmiştir. Önerilen modelde, gelir riski kamu idaresi tarafından üstlenildiğinden özel işletmeciler sundukları hizmetin niteliğini iyileştirebilecektir. Ayrıca farklı hatlarda çalışan özel işletmeciler arasında meydana gelen gelir adaletsizliği de giderilmiş olacaktır. Böylece daha düzenli, sürdürülebilir ve yönetilebilir bir toplu taşıma hizmeti sağlanabilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Toplu Taşıma İşletme Modelleri
• Toplu Taşıma Politikaları
• Toplu Taşıma Sistemleri
• Kent İçi Toplu Taşıma
• Ankara Toplu Taşıma Sistemi.

A LEASING MODEL PROPOSAL FOR PUBLIC TRANSPORTATION IN ANKARA

Öz

In our country, local governments are responsible for the implementation, supervision and service delivery processes in public transportation services. While there are cities where public transportation services are provided solely by the public sector, there are also public transportation systems where public and private operators work together. Private public transportation operators, acting under the authority granted to them by local governments, have begun providing public transportation services using minibuses, shared taxis, private public buses, and other private public transportation vehicles. This study examines the operating models used in public transportation services and proposes an alternative leasing model for the province of Ankara. The aim is to ensure that local authorities use the resources allocated to urban public transportation services more effectively and efficiently. Data obtained from the EGO General Directorate for 2023 was analyzed and quantitative analyses were used to assess the potential impact of the proposed leasing model on the EGO General Directorate budget. In the proposed model, private operators will be able to improve the quality of the services they provide, as the income risk is borne by the public administration. In addition, income inequality among private operators working on different lines will also be eliminated. This will enable a more regular, sustainable and manageable public transportation service to be provided.

Anahtar Kelimeler

• Public Transportation Operating Models
• Public Transportation Policies
• Public Transportation Systems
• Urban Public Transportation
• Ankara Public Transportation System.

Kaynakça

1. Amaral, M., Saussier, S., & Yvrande-Billon, A. (2009). Auction procedures and competition in public services: The case of urban public transport in France And London. Utilities Policy, 17(2), 166–175. https://doi.org/10.1016/j.jup.2008.07.006 Biçen, S. (2025). Toplu Taşıma Ücretlendirme Değişkenleri ve Ücretsiz Toplu Taşıma Sistemlerinin Uygulanabilirliği. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Balıkesir.
2. Ceylan, H., Başkan, Ö., Haldenbilen, S., & Ceylan, H. (2007). Şehir içi toplu taşım sorunları ve çözüm yöntemleri: Denizli örneği. 5. Kentsel Altyapı Ulusal Sempozyumu, 121–131.
3. Commission Of The European Communities. (1995). The Citizens’ Network Fulfilling the potential of public passenger transport in Europe European Commission Green Paper. Brussels, Belgium, 1995. [Çevrimiçi]. Erişim: https://www.ab.gov.tr/files/ardb/evt/1_avrupa_birligi/1_6_raporlar/1_2_green_papers/com1995_green_paper_citizen_s_network.pdf
4. Cora, U., Kişla, R., & Su, Ö. A. (2021). Kentiçi toplu taşıma araçları için performansa dayalı hakediş sistemi: İstanbul örneği modeli. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 31, 232–241. https://doi.org/10.31590/ejosat.893582
5. Duru, A. A. (2022). Türkiye’de kentsel toplu taşıma hizmet arzının düzenlenmesi (1.Baskı). Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları.
6. EGO Genel Müdürlüğü Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı. (2025). 2025 Yılı Mali Bütçesi. https://m.ego.gov.tr/dosya/indir/32956.pdf
7. Güldüler, E. S. (2022). Kent içi toplu ulaşımın operasyon ve bakım uygulamalarında yeni model arayışları. İdealkent Kent Araştırmaları Dergisi, 13(36), 771–796. https://doi.org/10.31198/idealkent.1064323
8. Pedro, M. J. G., & Macario, R. (2016). A review of general practice in contracting public transport services and transfer to BRT systems. Research in Transportation Economics, 59, 94–106. https://doi.org/10.1016/j.retrec.2016.07.010

9. Pucher, J., Kim, M. H., & Song, J. (2005). Public transport reforms in Seoul: Innovations motivated by funding crisis. Journal of Public Transportation, 8(5), 41-62. https://doi.org/10.5038/2375-0901.8.5.3
10. Robert K. Yin. (2018). Case study research and applications design and methods (6.baskı). SAGE Publications.
11. Sheng, D., & Meng, Q. (2020). Public bus service contracting: A critical review and future research opportunities. Research in Transportation Economics, 83. https://doi.org/10.1016/j.retrec.2020.100938
12. Tarım, M. A. (2025). Toplu Taşımacılıkta Kiralama Modeli: Ankara İli Örneği. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Balıkesir.
13. Tekin, S., Ceylan, H., & Sevil Köfteci. (2022). Kentiçi toplu taşıma sistemlerinde performansa dayalı ödeme modelinin geliştirilmesi. Teknik Dergi, 33(6), 12913–12944.
14. Transport For London. (2015). London’s bus contracting and tendering process [Rapor]. https://content.tfl.gov.uk/uploads/forms/lbsl-tendering-and-contracting.pdf
15. TÜİK. (2025). Tüketici Fiyat Endeksi, Mayıs 2025 [Veri seti]. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Tuketici-Fiyat-Endeksi-Mayis-2025-54180
16. Uygun, E. (2012). Yerel Yönetimlerde Toplu Taşımanın Yeri, Edirne Örneği. Bahçeşehir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
17. Walters, J., & Jansson, J. O. (2008). Risk and reward in public transportation contracting. Research in Transportation Economics, 22, 26–30. https://doi.org/10.1016/j.retrec.2008.05.007
18. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8.baskı). Seçkin Yayıncılık.