Araştırma Makalesi

İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları

Cilt: 5 Sayı: 8 7 Mart 2022
PDF İndir
EN TR

İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları

Öz

Küresel ölçekte ulusal insan hakları kurumlarının yaygınlık kazanması, Soğuk Savaş sonrası döneme tekabül etmektedir. Soğuk Savaş döneminde ‘uluslararasılaşan’ insan hakları normları, savaş sonrası dönemde ‘içselleştirilerek’ ulusal koruma mekanizmalarının oluşmasına yol açmıştır. İnsan haklarını korumak ve geliştirmek amacıyla tasarlanmış kamu kurumları olan ulusal insan hakları kurumlarının küresel ölçekte yaygınlık kazanması bu normların içselleştirilmesiyle izah edilmektedir. İnsan haklarını koruma ve geliştirmeye yönelik bu kurumsal çabaların öncelikle ulusal ölçekte gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Nitekim ulusal insan hakları kurumları, uluslararası normlar ve yerel uygulama arasında bir ‘köprü’ işlevi görmektedir. Ulusal insan hakları kurumları, devletlerin uluslararası yasal yükümlülüklerine uyumunu teşvik etmek amacıyla tasarlanmıştır. Ancak özellikle Avrupa ölçeğinde, yeni kurumsal yapıların aşamalı olarak oluşturulması ve bunların birleştirilmelerine yönelik tartışmalar yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Bu tartışmalar, eşitlik kurumları ile insan hakları kurumlarının tek bir kurumsal çatı altında birleştirilmesi üzerinden gerçekleştirilmektedir. Söz konusu tartışmalar, tekli ve çoklu kurumsal yapılanmanın olumlu ve olumsuz yönlerine ilişkin genel bir tablo ortaya koymaktadır. Küresel ölçekte yaygınlaşan ulusal insan hakları kurumlarının ‘faaliyet alanı, görev ve yetkileri, kurumsal yapılanması ve etkililiğine’ yönelik tartışmalar bulunmaktadır. Her ne kadar bu kurumsal yapılanmaya yönelik eleştiriler söz konusu olsa da uluslararası insan hakları hukuku normlarının yerel ölçekte işlerlik kazanabilmesi için ‘insan hakları kurumlarının’ gerekliliği aşikardır. Nitekim ulusal insan hakları kurumlarının hak ihlallerini önleyici ve insan haklarını geliştirici bir kurumsal işlev icra edebilmesi uluslararası insan hakları normlarının kamu kurumlarına yerleştirilmesiyle mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Brodie, Meg, “Uncomfortable Truths: Protecting the Independence of National Human Rights Institutions to Inquire”, University of NSW Law Journal, Vol. Nu. 3, 2015.
  2. Cardenas, Sonia, “Adaptive States: The Proliferation of National Human Rights Institutions”, Carr Center For Human Rights Policy Working Paper T-01-04, 2001.
  3. Cardenas, Sonia, Chains of Justice: The Global Rise of State Institutions for Human Rights, University of Pennsylvania Press, Pennsylvania 2014.
  4. Cardenas, Sonia, “National Human Rights Institutions and State Compliance”, Human Rights, State Compliance, and Social Change: Assessing National Human Rights Institutions, (eds. Ryan Goodman; Thomas Pegram), Cambridge University Press, 2012.
  5. Cardenas, Sonia, “Sovereignty Transformed? The Role of National Human Rights Institutions”, Negotiating Sovereignty and Human Rights, (eds. Noha Shawki and Michaelene Cox), Ashgate Publishing, 2009.
  6. Cardinas, Sonia, “Confronting Racism in the US: Are Civil Rights Enough?”, 2015, https://www.opendemocracy.net/en/openglobalrights-openpage-blog/confronting-racism-in-us-are-civil-rights-enough/
  7. Carver, Richard, “A New Answer to an Old Question: National Human Rights Institutions and the Domestication of International Law”, Human Rights Law Review, Vol. 10, Nu. 1, 2010.
  8. Carver, Richard, “One NHRI or Many? How Many Institutions Does It Take to Protect Human Rights? – Lessons from the European Experience”, Journal of Human Rights Practice, Vol. 3, Nu. 1, 2011.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

7 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

14 Ocak 2022

Kabul Tarihi

17 Ocak 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 8

Kaynak Göster

APA
Kılıç, M. (2022). İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, 5(8), 15-60. https://izlik.org/JA95RH58UB
AMA
1.Kılıç M. İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları. TİHEK Akademik Dergisi. 2022;5(8):15-60. https://izlik.org/JA95RH58UB
Chicago
Kılıç, Muharrem. 2022. “İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 5 (8): 15-60. https://izlik.org/JA95RH58UB.
EndNote
Kılıç M (01 Mart 2022) İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 5 8 15–60.
IEEE
[1]M. Kılıç, “İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları”, TİHEK Akademik Dergisi, c. 5, sy 8, ss. 15–60, Mar. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95RH58UB
ISNAD
Kılıç, Muharrem. “İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 5/8 (01 Mart 2022): 15-60. https://izlik.org/JA95RH58UB.
JAMA
1.Kılıç M. İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları. TİHEK Akademik Dergisi. 2022;5:15–60.
MLA
Kılıç, Muharrem. “İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, c. 5, sy 8, Mart 2022, ss. 15-60, https://izlik.org/JA95RH58UB.
Vancouver
1.Muharrem Kılıç. İnsan Haklarının Kurumsallaşması: Ulusal İnsan Hakları Kurumları. TİHEK Akademik Dergisi [Internet]. 01 Mart 2022;5(8):15-60. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95RH58UB