Araştırma Makalesi

İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme

Cilt: 5 Sayı: 9 23 Ağustos 2022
PDF İndir
TR EN

İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme

Öz

Algoritma temelli sistemler çoğunlukla etik kaygılara neden olmakla birlikte insandan kalıtımsal olarak geçen ön yargı motifleri nedeniyle ayrımcılık yasağı ihlali, veri gözetimi biçiminde izleme nedeniyle de mahremiyet hakkı ihlali doğurmaktadır. İçinde bulunduğumuz dönemde belirtileri hissedilmekte olan insan haklarındaki paradigma değişimini anlamamız ise sürekli gelişim halinde olan bu teknolojilerin yol açtığı sorunları çözüme kavuşturmamıza yardımcı olacaktır. Bu düzlemde bütüncül bir yaklaşımla oluşturulmuş olan bu çalışmada, algoritma temelli sistemlerin insan haklarının korunması ve geliştirilmesi ödevini zorlaştırdığı kabulü ile birlikte bu sistemlerden kaynaklı etik kaygıların giderilmesinin ve hak ihlallerinin önlenmesinin mümkün olduğu öne sürülecektir. İnsan ön yargısı ile karşılaştırıldığında algoritma ön yargısının tespit edilmesi ve başlangıçta matematiksel sonuçları itibariyle sosyolojik olan bu sistemlerden ayıklanması daha zahmetsiz olacaktır. Bu nedenle, katıksız bir pesimizm içinde olunmaması gerekmekte, bu sistemlerin dinamik yapılarıyla uyumlu yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi için çok sesli ve kapsamlı müzakere süreçleri takip edilmelidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Allhutter, D., Cech, F., Fischer, F., Grill, G., & Mager, A. (2020). Algorithmic Profiling of Job Seekers in Austria: How Austerity Politics Are Made Effective. Frontiers in Big Data, 3(5), 1-17.
  2. Andrew, J., & Baker, M. (2021). The General Data Protection Regulation in the Age of Surveillance Capitalism. Journal of Business Ethics, 168(3), 576.
  3. Angwin, J., Larson, J., Mattu, S., & Kirchner, L. (2016). Machine Bias. In Ethics of Data and Analytics, 254- 264.
  4. Arendt, H. (1959). Reflections on Little Rock. Dissent, 6(1), 51.
  5. United Nations General Assembly (UNGA) (2013). The Right to Privacy in the Digital Age.
  6. Büchi, M., Fosch-Villaronga, E., Lutz, C., Tamò-Larrieux, A., & Velidi, S. (2021). Making Sense of Algorithmic Profiling: User Perceptions on Facebook. Information, Communication & Society, 1-17.
  7. Büchi, M., Fosch-Villaronga,, E., Lutz, C., Tamò-Larrieux, A., Velidi, S., & Viljoen, S. (2020). The Chilling Effects of Algorithmic Profiling: Mapping the Issues. Computer Law & Security Review, 36, 2.
  8. Baciu, C., Opre, D., & Riley, S. (2016). A New Way of Thinking in the Era of Virtual Reality and Artificial Intelligence. Educatia Journal,, 21(14), 43-48.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

23 Ağustos 2022

Gönderilme Tarihi

3 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

1 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 9

Kaynak Göster

APA
Özgül, N. (2022). İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, 5(9), 83-115. https://izlik.org/JA35DJ37FL
AMA
1.Özgül N. İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme. TİHEK Akademik Dergisi. 2022;5(9):83-115. https://izlik.org/JA35DJ37FL
Chicago
Özgül, Nurullah. 2022. “İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 5 (9): 83-115. https://izlik.org/JA35DJ37FL.
EndNote
Özgül N (01 Ağustos 2022) İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 5 9 83–115.
IEEE
[1]N. Özgül, “İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme”, TİHEK Akademik Dergisi, c. 5, sy 9, ss. 83–115, Ağu. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35DJ37FL
ISNAD
Özgül, Nurullah. “İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 5/9 (01 Ağustos 2022): 83-115. https://izlik.org/JA35DJ37FL.
JAMA
1.Özgül N. İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme. TİHEK Akademik Dergisi. 2022;5:83–115.
MLA
Özgül, Nurullah. “İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, c. 5, sy 9, Ağustos 2022, ss. 83-115, https://izlik.org/JA35DJ37FL.
Vancouver
1.Nurullah Özgül. İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesinde Yeni Bir Sorun Alanı: Algoritmik Profilleme. TİHEK Akademik Dergisi [Internet]. 01 Ağustos 2022;5(9):83-115. Erişim adresi: https://izlik.org/JA35DJ37FL