Araştırma Makalesi

İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI

Cilt: 7 Sayı: 12 29 Şubat 2024
PDF İndir
EN TR

İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI

Öz

Kadim tarihsel izlekte şiddet ilk olarak, benin öteki ben üzerinde çıplak güç gösterimiyle çeşitlenen araçlarla bir ‘beden kıyımı’ olarak tezahür etmiştir. Arkaik referans kodları üzerinden biçimlenen şiddet türleri, tarihsel süreklilik içerisinde mitselleşen ve ritüelleşen bir eyleme dönüşmüştür. Devletin “şiddet tekeli” üzerinden üretmiş olduğu tahakküm gücünün en önemli aracı olarak bedensel tecziye, suçlu bedenin araçsallaştırılmasıyla iktidar aygıtının gücünü tahkim etmektedir. Sözleşmesel temelde mutlak cezalandırma yetkesine sahip olan devlet, bu yetkesini kamusal bir otorite göstergesi olarak ortaya koymaktadır. İşkenceyi önleme, işkence ve kötü muamele risklerini tanımlamayı ve işkence ve kötü muamelenin meydana gelme ihtimalinin daha düşük olduğu bir ortam yaratmayı amaçlayan ‘küresel bir strateji’ olarak karşımıza çıkmaktadır. İşkenceyi önleme doktrini kolektif hukuksal aklın bir ürünü olarak sözleşmesel ve kurumsal üst çerçeveye sahiptir. Birden fazla bildirge, sözleşme ve bunlara ek protokoller, insan hakları yargılamasının içtihatları ve ulusal-anayasal normlar bir bütün olarak işkenceyi önleme doktrinini oluşturmaktadır. Bireylerin bedensel ve ruhsal bütünlüğüne saldırı niteliğindeki işkence ve kötü muamelenin yasaklanmasının, tüm dünyaya gerek normatif gerekse de kurumsal düzlemde uluslararası uzlaşıyla deklare edilmesi önemli bir paradigmatik yaklaşımı temsil etmektedir. Tarihsel süreçte, ‘işkence yasağı’ ekseninde giderek çeşitlenen normatif alanlar ve alt-kurumsal mekanizmalar üretilmiştir. Böylelikle kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldıkları yerlere düzenli ve/ya ad hoc ziyaret yetkisini haiz evrensel, bölgesel ve ulusal kurumsal yapılar inşa edilmiştir. Bu noktada işkenceyi önleme politikalarının yalnızca evrensel düzeyde kalmayıp yerel kurumsal yapıların da inşa edilerek bu politikanın ayrılmaz bir paydaşı haline getirilmesinin kritik önemi haizdir. Nitekim yerel ölçekte hapishanelerin izlenmesi ve denetlenmesi, sorunlu alanlara sızarak etkili bir strateji benimsemenin en önemli yoludur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agamben, Giorgio, Kutsal İnsan: Egemen İktidar ve Çıplak Hayat, (çev. İsmail Türkmen), Ayrıntı Yayınları, 2020. Aizpurua, Eva; Rogan, Mary, “Understanding New Actors in European Arrest Warrant Cases Concerning Detention Conditions: The Role, Powers and Functions of Prison Inspection and Monitoring Bodies”, New Journal of European Criminal Law, Vol. 11, Nu. 2, 2020.
  2. Alston, Philip, The EU and Human Rights, Oxford University Press, 2000. Anayurt, Ömer, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatlarında İşkence Kavramı”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: XII, Sayı: 1-2, 2008. Aoilain, Fionnuala Ni, “The European Convention on Human Rights and Its Prohibition on Torture”, Torture: A Collection, (ed. Sanford Levinson), Oxford University Press, 2004.
  3. APT, “Civil Society and National Preventive Mechanisms under the Optional Protocol to the Convention against Torture”, APT Publication, 2008.
  4. APT, Preventing Torture, Upholding Dignity: From Pledges to Actions Outcome Report, The Global Forum on the OPCAT, 2012.
  5. APT, The Torture Prevention Ambassadors’ Good Practice Report, 2016. Arendt, Hannah, Totalitarizmin Kaynakları 3 /Totalitarizm, (çev. İsmail Serin), İletişim Yayınları, 4. Baskı, 2021.
  6. Austin, John Langshaw, Söylemek ve Yapmak, (çev. R. Levent Aysever), Metis Yayınları, 2017.
  7. Beccaria, Cesare, Suçlar ve Cezalar Hakkında, İmge Kitabevi, 8. Baskı, 2019.
  8. Beck, Ulrich, Risk Toplumu, Başka Bir Modernliğe Doğru, (çev. Kazım Özdoğan, Bülten Doğan), İthaki Yayınları, 2. Baskı, 2016.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yurtiçi İnsan Hakları Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

12 Mart 2024

Yayımlanma Tarihi

29 Şubat 2024

Gönderilme Tarihi

2 Şubat 2024

Kabul Tarihi

9 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 12

Kaynak Göster

APA
Kılıç, M. (2024). İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, 7(12), 15-66. https://doi.org/10.59162/tihek.1430951
AMA
1.Kılıç M. İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI. TİHEK Akademik Dergisi. 2024;7(12):15-66. doi:10.59162/tihek.1430951
Chicago
Kılıç, Muharrem. 2024. “İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 7 (12): 15-66. https://doi.org/10.59162/tihek.1430951.
EndNote
Kılıç M (01 Şubat 2024) İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 7 12 15–66.
IEEE
[1]M. Kılıç, “İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI”, TİHEK Akademik Dergisi, c. 7, sy 12, ss. 15–66, Şub. 2024, doi: 10.59162/tihek.1430951.
ISNAD
Kılıç, Muharrem. “İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi 7/12 (01 Şubat 2024): 15-66. https://doi.org/10.59162/tihek.1430951.
JAMA
1.Kılıç M. İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI. TİHEK Akademik Dergisi. 2024;7:15–66.
MLA
Kılıç, Muharrem. “İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI”. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, c. 7, sy 12, Şubat 2024, ss. 15-66, doi:10.59162/tihek.1430951.
Vancouver
1.Muharrem Kılıç. İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELEYİ ÖNLEME DOKTRİNİNİN KURUMSAL YAPILANMASI: ULUSAL ÖNLEME MEKANİZMASI. TİHEK Akademik Dergisi. 01 Şubat 2024;7(12):15-66. doi:10.59162/tihek.1430951