İNSAN HAKLARI VE SOSYAL HİZMETİN ORTAK DEĞERİ “İNSANLIK”: GAZZE SOYKIRIMI ÖRNEĞİ

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 14-15 , 93 - 122 , 30.12.2025

Semra Bulut , Fethi Güngör

https://doi.org/10.59162/tihek.1681607

https://izlik.org/JA29TC86HR

Öz

Demokrasi ve insan haklarına katkıda bulunup dünya barışını sağlamayı hedefleyen organizasyonlar eşitlik ve adaleti sağlamak maksadıyla sözleşmeler, anlaşmalar ve bildiriler hazırlamıştır. Ne var ki gelişme ve kalkınma yoluyla refahın artmasını bekleyen insanlık, aklın ve vicdanın kabul etmeyeceği ihlal örnekleriyle sarsılmıştır. Bunun yakın zamanda bir örneği 7 Ekim 2023’ten itibaren Gazze’de yaşanmıştır. Savunmasız bütün bir halk organize bir kötülükle karşı karşıya kalmış, bebek, çocuk, kadın, yaşlı, hasta ayrımı yapılmadan tüm sivil insanların temel hakları fütursuzca ihlal edilmiştir. İsrail’in Gazze’deki çok boyutlu soykırım niteliği taşıyan saldırıları, insan haklarını yücelten uluslararası belge ve sözleşmelerin evrensellik iddiaları yanında geçerlik ve güvenilirliklerini de tartışmaya açmıştır. İnsanlık ailesinin insanın onur ve değerini hatırlamaya ivedilikle ihtiyacı bulunmaktadır. Bu bağlamda çalışma, odağına insanı alan sosyal hizmet alanının hak ihlallerine karşı tavrını ve sorumluluklarını Gazze örneğinde incelemiştir. Mevcut literatürün taranması, uluslararası ihlal izleme merkezlerinin raporları ile medya haber metinlerinin incelenmesi yoluyla, Gazze halkının maruz kaldığı çok boyutlu hak ihlalleri, insan hakları sözleşmeleri muvacehesinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Hizmet , İnsan Hakları , Gazze Soykırımı , Çok Boyutlu Hak İhlalleri

THE COMMON VALUE OF HUMAN RIGHTS AND SOCIAL WORK “HUMANITY”: THE CASE OF GAZA GENOCIDE

https://izlik.org/JA29TC86HR

Öz

Organizations aiming to contribute to democracy and human rights and ensure world peace have drafted conventions, agreements and declarations to ensure equality and justice. However, humanity, which expects to increase prosperity through development and progress, has been shaken by examples of violations that cannot be accepted by reason and conscience. A recent example of this has occurred in Gaza since October 7, 2023. An entire defenseless population was confronted with an organized evil, and the basic rights of all civilians, including babies, children, women, the elderly and the sick, were brazenly violated. Israel's multi-dimensional genocidal attacks in Gaza have called into question the validity and reliability of international documents and conventions that glorify human rights, as well as their claims to universality. The human family urgently needs to remember the dignity and value of human beings. In this context, the study examined the attitude and responsibilities of the field of social work, which focuses on human beings, against rights violations in the case of Gaza. Through a review of the existing literature, reports of international violation monitoring centers and media news texts, the multidimensional rights violations that the people of Gaza have been exposed to have been evaluated in the context of human rights conventions.

Anahtar Kelimeler

Social Work , Human Rights , Gaza Genocide , Multidimensional Rights Violations.

Kaynakça

• AA. (23 Ekim 2023). İsrail savaş suçlarını meşrulaştırmak için Filistinlileri “insanlık dışı varlıklar” olarak gösteriyor. Anadolu Ajansı: 15 Ocak 2025 tarihinde https://www.aa.com. tr/tr/dunya/israil-savas-suclarini-mesrulastirmak-icin-filistinlileri-insanlik-disi-varliklar-olarak-gosteriyor/3029683 adresinden alındı.
• AA. (26 Mayıs 2024). Dışişleri bakan yardımcısı Yıldız: İsrail, insan haklarını, uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerden sorumlu tutulmalı. Anadolu Ajansı: 13 Ocak 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/gundem/disisleri-bakan-yardimcisi-yildiz-israil-insan-haklarini-uluslararasi-hukuku-ihlal-eden-eylemlerden-sorumlu-tutulmali/3147754 adresinden alındı.
• Alaca, M. (15 Mayıs 2024). Netanyahu Refah’ta insani felaket yaşanmadığını iddia etti. Anadolo Ajansı: 11 Şubat 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/dunya/netanyahu-refahta-insani-felaket-yasanmadigini-iddia-etti/3220537 adresinden alındı.
• Algan, T., Kutlu, İ. ve Kara, H. Z. (2024). Gaza at the intersection of social work and human rights. Ombudsman Akademik, Özel Sayı 2 (Gazze), 405-430.
• Alp, İ. “Srebrenitsa Soykırımı (Temmuz 1995).” Avrasya Etüdleri 52.2 (2017): 127-171.
• Arslan, İ. M. (28 Ocak 2025). BM raportörüne göre İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Gazze’deki gibi bir yıkım görülmedi. Anadolu Ajansı: 30 Ocak 2025 tarihinde https://www. aa.com.tr/tr/dosya-haber/bm-raportorune-gore-ikinci-dunya-savasindan-bu-yana-gazzedeki-gibi-bir-yikim-gorulmedi/3464211 adresinden alındı.
• Asadova, G. ve Rahimli, F. (2023). Sosyal Arabuluculuk ve Uygulama Alanları. BENGİ Dünya Yörük-Türkmen Araştırmaları Dergisi, 2023(2), 119-130.
• Aydın, M. S. (1987). İkbal’in felsefesinde insan. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 29(1-4), 83-106.
• Aydoğdu, S. (15 Mayıs 2024). BM: Gazze’de günde ortalama 63 kadın öldürülüyor, bunların 37’si ailesini geride bırakan aileler. Anadolu Ajansı: 12 Şubat 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bm-gazzede-gunde-ortalama-63-kadin-olduruluyor-bunlarin-37si-ailesini-geride-birakan-anneler/3158795 adresinden alındı.
• BBC. (20 Ocak 2025). Haritalarla yıkım: Gazze 15 ayda nasıl değişti? 30 Ocak 2025 tarihinde https://www.bbc.com/turkce/articles/crlkk91kwn5o adresinden alındı.
• Change.org. (2024). Gazze İçin Organize İyilik Çağrısı!, 2 Şubat 2025 tarihinde https://chng.it/gqdVXNYCPx adresinden alındı.
• Çeçen, A. (2020). İnsan Hakları. Astana Yayınları.
• Çoban, R. (2017). Sosyal adalet, eşitlik ve sosyal hizmet. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 252-260.
• Çüçen, A. K. (2003). İnsan hakları düşüncesinin gelişimi, 10 Şubat 2025 tarihinde https://acikerisim.uludag.edu.tr/server/api/core/bitstreams/b294c750-c9a9-4fef-966d687ab234d6b7/content adresinden alındı.
• Diyanet İşleri Başkanlığı. (2025). Hadislerle İslam, Cilt 5, Ankara.
• Duman, M. Z. (2011). İslâm’ın köle ve cariye sorununa yaklaşımı. Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 29(1), 1-54.
• Durul, F., Er, K. ve Solmaz, U. (2022). Kuşak hakları bağlamında insan hakları ölçeği. Firat University Journal of Social Sciences, 32(2), 753-768.
• Ergün, F. ve Ergün, D. (2025). Savaş Kaynaklı Çevresel Tahribat: Farklı Silah Sistemlerinin Ekolojik Etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(Özel Sayı), 150-162.
• Euro-Med Monitor, (4 Nisan 2025). Infographic: 546 days of genocide in Gaza. EuroMed Monitor, 6 Mart 2025 tarihinde https://euromedmonitor.org/en/article/6673/Infographic:-546-days-of-genocide-in-Gaza adresinden alındı.
• Euronews. (19 Mart 2024a). 165 Gündür İsrail Saldırıları Altındaki Gazze’de Çocukların Açlıkla İmtihanı. Euronews: 15 Nisan 2025 tarihinde https://tr.euronews. com/2024/03/19/165-gundur-israil-saldirilari-altindaki-gazzede-cocuklarin-aclikla-imtihani adresinden alındı.
• Euronews. (15 Mayıs 2024b). 1948’de Yaşanan Nekbe (Büyük Felaket) Nedir, Filistinliler İçin Ne Anlama Geliyor? Euronews: 13 Mart 2025 tarihinde https://tr.euronews. com/2024/05/15/1948de-yasanan-nekbe-buyuk-felaket-nedir-filistinliler-icin-ne-anlama-geliyor adresinden alındı.
• FAO. (2024). Damage to agricultural infrastructure due to of 31 December 2024, 12 Şubat 2025 tarihinde https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/2208d866-8a58-4c1d-8122-0a8610cfb80a/content adresinden alındı.
• Gedik, M. (2024). Küresel Bağlamda İnsan Hakları ve Sosyal Politikaların Bibliyometrik Analizi ve İsrail-Filistin/Gazze Olaylarının Sosyal Hizmet Perspektifinde Değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(4), 1980-2004.
• Geldi, M., Omar, Q. O. D ve Fırat, E. (15 Mayıs 2024). İşgal Altındaki Filistin Topraklarında 76 Yıldır Devam Eden Büyük Felaket: Nekbe. Anadolu Ajansı: 18 Şubat 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/dunya/isgal-altindaki-filistin-topraklarinda-76-yildir-devam-eden-buyuk-felaket-nekbe/3220025 adresinden alındı.
• Güneş, H. (2016). Sosyoloji Terimleri Sözlüğü. Ankara: Ütopya Yayınevi.
• Güngör. E. (1998). Ahlak Psikolojisi ve Sosyal Ahlak. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
• Güngör, F. (2019). Hakkın Elinden Tutmak: İnsan Haklarını Yeniden Düşünmek. Nobel Akademik Yayıncılık, 1. Basım: Ankara.
• Güriz, A. (2007). Hukuk Felsefesi. Ankara: Siyasal Kitabevi.
• IFSW. (2014). Global Social Work Statement of Ethical Principles, 28 Mayıs 2024 tarihinde https://www.ifsw.org/global-social-work-statement-of-ethical-principles/ adresinden alındı.
• INDEPENDENT. (15 Mayıs 2023). Gazzelilerin çürüyen yaraları sirke ve klor ile tedavi ediliyor, 10 Mart 2025 tarihinde https://www.indyturk.com/node/680676/dünya/gazzelilerin-çürüyen-yaraları-sirke-ve-klor-ile-tedavi-ediliyor adresinden alındı.
• INDEPENDENT. (8 Mayıs 2024). Rakamlarla Gazze’deki Yıkım, 1 Nisan 2025 tarihinde https://www.indyturk.com/node/721126/dünya/rakamlarla-gazze’deki-yıkım adresinden alındı.
• International Criminal Court. (2021). Rome Statute of the International Criminal Court, 15 Mayıs 2025 tarihinde https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/2024-05/Rome-Statute-eng.pdf adresinden alındı.
• Sönmez, G. (2024). Filistin, 11 Nisan 2024 tarihinde https://www.academia. edu/115102443/Filistin?sm=b adresinden alındı.
• İNSAMER. (2022). Doğu Türkistan’daki Hak İhlalleri ve BM’nin Uygur Raporunun Değerlendirilmesi, 10 Nisan 2024 tarihinde https://www.insamer.com/tr/dogu-turkistandaki-hak-ihlalleri-ve-bmnin-uygur-raporunun-degerlendirilmesi.html adresinden alındı.
• İNSAMER. (2023). İsrail İşgalinin Farklı Bir Boyutu: Gıda Güvenliği ve Su Sorunu, 20 Şubat 2025 tarihinde https://www.insamer.com/tr/israil-isgalinin-farkli-bir-boyutu-gida-guvenligi-ve-su-sorunu.html adresinden alındı.
• Herrero, M. I. M. & Charnley, H. (2019). Human rights and social justice in social work education: A critical realist comparative study of England and Spain. European Journal of Social Work, 22(2), 225-237.
• Kahraman, F. Ş. (2023). Uluslararası hukuk açısından İsrail’in Gazze’de uyguladığı abluka. Uluslararası hukukta Filistin meselesi içinde. (Ed. Kayhan, A. K. ve Karaoğlu, A. O.). Ankara: Adalet Yayınevi, s. 177-218.
• Mahmud, R., Nedim, H., Abudoun, M., Biçeroğlu, E. ve Uçar, M. N. (1 Ocak 2025). İsrail geride büyük bir yıkım ve çürümüş cesetler bıraktı. Anadolu Ajansı: 10 Mayıs 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/ayrimcilik/-israil-geride-buyuk-yikim-ve-curumus-cenazeler-birakti/1823373 adresinden alındı.
• Medet, İ. H. (23 Ekim 2023). İsrail savaş suçlarını meşrulaştırmak için Filistinlileri “insanlık dışı varlılar” olarak gösteriyor. Anadolu Ajansı: 24 Şubat 2025 tarihinde https:// www.aa.com.tr/tr/dunya/israil-savas-suclarini-mesrulastirmak-icin-filistinlileri-insanlik-disi-varliklar-olarak-gosteriyor/3029683 adresinden alındı.
• Mughrabi, N. & Issa M. (3 Nisan 2025). Hundreds of thousands flee as Israel seizes Rafah in new Gaza ‘security zone’, 10 Mayıs 2025 tarihinde https://www.reuters.com/ world/middle-east/hundreds-thousands-flee-israel-seizes-rafah-new-gaza-security-zone-2025-04-03/ adresinden alındı.
• Nedim, H. ve Erdem, Ö. (13 Şubat 2025). Gazze’deki Refah Belediyesi: Ateşkesin Uygulanmadığı Kentte 200 Bin Sığınmacı Açıkta Yaşıyor. Anadolu Ajansı: 11 Mart 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/dunya/gazzedeki-refah-belediyesi-ateskesin-uygulanmadigi-kentte-200-bin-siginmaci-acikta-yasiyor/3481355 adresinden alındı.
• Nedim, H. ve Geldi, M. (30 Mart 2025). Gazze’deki Hükümet: İsrail 19 Ocak’tan Beri Ateşkesi En Az 900 Kez İhlal Etti. Anadolu Ajansı: 13 Mart 2025 tarihinde https://www.aa. com.tr/tr/dunya/gazzedeki-hukumet-israil-19-ocaktan-beri-ateskesi-en-az-900-kez-ihlal-etti/3497825 adresinden alındı.
• Nedim, H., Tüfekçi, Z., Uçar, M. N. ve Nour, M. A. A. (2 Nisan 2025). Gazze Şeridi’nde Fırınlar Un ve Yakıt Krizi Nedeniyle İki Gündür Kapalı. Anadolu Ajansı: 18 Mart 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/dunya/gazze-seridinde-firinlar-un-ve-yakit-krizi-nedeniyle-iki-gundur-kapali-/3526033 adresinden alındı.
• NTV. (18 Ocak 2025). Gazze’de can kaybı 46 bin 899’a yükseldi, 10 Nisan 2025 tarihinde https://www.ntv.com.tr/dunya/gazzede-can-kaybi-46-bin-899a-yukseldi,04wLrKSAskOBsy6j_Vxd-Q adresinden alındı.
• OCHA. (2025). The United Nations Office fort he Coordination of Homanitarian Affairs, 5 Ocak 2025 tarihinde https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-31-december-2024 adresinden alındı.
• OCHA. (2025a). Reported impact snapshot: Gaza Strip, 12 Şubat 2025 tarihinde https://www.ochaopt.org/content/reported-impact-snapshot-gaza-strip-4-february-2025 adresinden alındı. Özcan, Ş. (2016). İnsana Verilen Değer Ekseninde Çeşitli Dinlerde İnsan: Dinler Tarihi Açısından Karşılaştırmalı Bir Araştırma. Dinî Araştırmalar, 19(48), 203-224.
• Özmete, E. ve Algan, T. (2021). Sosyal Hizmet Uygulamalarında Bireysel ve Toplumsal Değerlerin İşlevselliğine Kavramsal Bakış. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(1), 357-382.
• Resmî Gazete. (1949). Hakları Evrensel Beyannamesi. 27.05.1949 Tarih ve 7217 Sayılı Resmî Gazete, 10 Şubat 2025 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/7217.pdf adresinden alındı.
• Save the Children International. (2024). War in Gaza: One-Year Impact Report, 1 Ocak 2025 tarihinde https://www.savethechildren.net/search/publications?keyword=gaza adresinden alındı.
• Semra, K. E. (4 Nisan 2025). İsrail saldırıları nedeniyle Gazze Şeridi’nde 39 binden fazla çocuk öksüz kaldı. Anadolu Ajansı: 10 Şubat 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/ tr/dunya/israil-saldirilari-nedeniyle-gazze-seridinde-39-binden-fazla-cocuk-oksuz-kaldi-/3527254 adresinden alındı.
• SETA. (2025). Gazze Soykırımının Öteki Yüzü, 1 Mart 2025 tarihinde https://www. setav.org/assets/uploads/2025/02/r259.pdf adresinden alındı.
• Soysaldı, H. M. (2018). Veda Hutbesinde Evrensel İlkeler. Hikmet Yurdu Düşünce-Yorum. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 11(21), 75-93. Şeko, Y. A. (8 Ekim 2024). Gazze yakın tarihin en büyük ekokırımına sahne oluyor.Anadolu Ajansı: 10 Mart 2025 tarihinde https://www.aa.com.tr/tr/yesilhat/kirlilik/gazze-yakin-tarihin-en-buyuk-ekokirimina-sahne-oluyor/1824382 adresinden alındı.
• TBMM. (2003a). Ekonomik Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı ve Sağlık, Aile Çalışma Ve Sosyal İşler Ve Dışişleri Komisyonları Raporları (1/434), 10 Şubat 2025 tarihinde https:// www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c016/tbmm22016089ss0148.pdf adresinden alındı.
• TBMM. (2003b). Medeni ve siyasi haklara ilişkin uluslararası sözleşmenin onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun tasarısı ve dışişleri komisyonu raporu (1/589), 20 Şubat 2025 tarihinde https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c016/ tbmm22016089ss0150.pdf#page=7.11 adresinden alındı.
• TDK. (2024). Türk Dil Kurumu Sözlükleri, 10.04.2025 tarihinde Türk Dil Kurumu: https://sozluk.gov.tr/ sitesinden alındı.
• Tufan, B., Sayar, Ö. Ö. ve Koçyıldırım, G. (2009). Antalya Uluslararası Sosyal Haklar Sempozyumu bildiri kitabı. İçinde: N. Mütevellioğlu vd. (Eds.) Sosyal Bir Hak Olarak Sosyal Hizmet (ss. 76-86). Ankara: Belediye İş Sendikası Yayını.
• Tuncay, T. ve Tekin, H. H. (2021). Sosyal Hizmet Mesleğinin ABC’si. Ankara. Nika Yayınevi. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK). (2024). Filistin’de İnsan Hakları İhlalleri ve Gazze Soykırımı Raporu, Ankara.TRT Haber. (2024). Gazze’deki insan hakları ihlalleri. 10 Aralık 2024 tarihinde https://www.trthaber.com/videolar/gazzedeki-insan-haklari-ihlalleri-74980.html adresinden alındı.
• Uçar, M. N. (5 Nisan 2025). Gazze’deki çocuklar, İsrail’in katliamı ve açlık kıskacında hayatta kalma mücadelesi veriyor. Anadolu Ajansı: 10 Mayıs 2025 tarihinde https://www. aa.com.tr/tr/dunya/gazzedeki-cocuklar-israilin-katliami-ve-aclik-kiskacinda-hayatta-kalma-mucadelesi-veriyor/3529129 adresinden alındı.
• UHİM. (2011). Somali’deki Açlık Kader mi? Sömürge mi?, 10 Mayıs 2024 tarihinde https://www.uhim.org/Uploads/GenelDosya/somalideki-aclik-kader-mi-somurge-mi-raporu-8578-d.pdf adresinden alındı.
• UIDHR. (1981). Universal Islamic Declaration of Human Rights, 18 Mayıs 2024 tarihinde http://www.alhewar.com/ISLAMDECL.html adresinden alındı.
• UNHRC. (2024). BM İnsan Hakları Uzmanları Savaşın Başlamasının Üzerinden Yüz Gün Geçmesine Rağmen İsrail’in Gazze’nin Gıda Sistemini Yok Ettiğini ve Gıdayı Silah Olarak Kullandığını Söylüyor, 20 Şubat 2025 tarihinde https://www.ohchr.org/en/press-re-122 leases/2024/01/over-one-hundred-days-war-israel-destroying-gazas-food-system-and adresinden alındı.
• UNICEF. (2024). Ragular attacks put Gaza school-turned-shelters on the “frontlines of war”.
• United Nations. (1948). Universal Declaration of Human Rights, 14 Şubat 2025 tarihinde https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/2021/03/udhr.pdf adresinden alındı.
• UNOSAT & UNITAR. (2024). Occupied Palestinian Territory-Gazza Strip Comprehensive Damage Assessment, 14 Şubat 2025 tarihinde https://unosat.org/products/4047 adresinden alındı.
• UNRWA. (2023). Gaza Strip, 12 Temmuz 2025 tarihinde https://www.unrwa.org/ where-we-work/gaza-strip adresinden alındı.
• UNRWA. (2025a). UNRWA Situation Report 159 on the Humanitarian Crisis in the Gaza Strip and the West Bank Including East Jerusalem, 13 Şubat 2025 tarihinde https://www.unrwa.org/resources/reports/unrwa-situation-report-159-situation-gaza-strip-and-west-bank-including-east-jerusalem adresinden alındı.
• UNRWA. (2025b). UNRWA Comissioner-General: As if death, diseasess, destruction and hunger were not enough for the Palestinians in Gaza, 1 Nisan 2025 tarihinde https:// www.unrwa.org/newsroom/official-statements/unrwa-commissioner-general-if-death-diseases-destruction-and-hunger adresinden alındı.
• WHO. (2025). The Ceasefire in Gaza Brings Hope, But Immense Challenges Lie Ahead to Restore The Health System. World Health Organization: 10 Şubat 2025 tarihinde https://www.emro.who.int/opt/news/the-ceasefire-in-gaza-brings-hope-but-immense-challenges-lie-ahead-to-restore-the-health-system.html adresinden alındı.
• Yolcuoğlu, İ. G. (2014). Bireylerle, ailelerle, gruplarla ve toplumla sosyal hizmet. İstanbul: Nar Yayınevi, 150.
• Zengin, O. ve Altındağ, Ö. (2016). Bir insan hakları mesleği olarak sosyal hizmet. Toplum ve Sosyal Hizmet, 27(1), 179-190.