Araştırma Makalesi

Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri

Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc. 1 Temmuz 2025
PDF İndir
TR EN

Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri

Öz

Bu çalışmada, çift nötron yıldızlarının birleşme simülasyonlarından elde edilen veri setleri kullanılarak kilonova ışık eğrileri incelenmiştir. Simülasyonlar, başlangıç toplam baryonik kütlesi 3.2M$_{\odot}$ olan ve kütle oranları $q=$[1.0:2.0] arasında değişen sistemler için gerçekleştirilmiştir. Nötron yıldızlarının birleşmesi sonucu sistemden atılan dinamik madde ve disk rüzgarlarının özellikleri, kilonova ışık eğrilerinin farklı hız ($v=$0.10c, 0.20c, 0.30c) varsayımlarına göre modellenmesinde temel alınmıştır. Elde edilen sonuçlar, kütle oranının artmasıyla atılan madde miktarının ve maksimum parlaklığa ulaşma süresinin arttığını, buna karşın maksimum parlaklığın özellikle kızılötesi bölgede daha yüksek değerlere ulaştığını göstermektedir. Ayrıca, mavi bölgede kısa süreli, kırmızı bölgede ise uzun süreli baskın ışınımlar yapılan simülasyonların sonucunda görülmüştür. Bu durum, nötron yıldızlarından atılan maddenin fiziksel özellikleri, opaklık ve nükleosentez süreçleri ile ilişkilendirilmiştir. Çalışma, kilonova gözlemlerinin kompakt çift sistemlerin fiziksel parametrelerini anlamada nasıl kullanılabileceğini ve nötron yıldızlarının durum denklemi gibi bilinmeyen özelliklere ışık tutabileceğini vurgulamaktadır. Gelecekteki çoklu haberci gözlemleri ve artan dedektör hassasiyeti ile bu sistemlerin fiziksel parametrelerinin daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesi mümkün olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Teşekkür

Bu çalışma KAÇ’ın doktora çalışmasının bir kısmından üretilmiştir. Bu çalışma TÜBİTAK 119F077 nolu projeler tarafından desteklenmektedir. KAÇ, 2211/A, 2211/C ve 2214/A programları tarafından burs desteği sağlanmasından dolayı TÜBİTAK’a teşekkür eder. Bu araştırmada yer alan nümerik hesaplamaların bir kısmı TÜBİTAK ULAKBİM, Yüksek Başarım ve Grid Hesaplama Merkezi’nde (TRUBA kaynaklarında) gerçekleştirilmiştir.

Kaynakça

  1. Abbott B. P., ve diğ., 2017a, Phys. Rev. Lett., 119
  2. Abbott B. P., ve diğ., 2017b, ApJ, 848, L12
  3. Abbott B. P., ve diğ., 2019, Phys. Rev. Lett., 123, 011102
  4. Baiotti L., Rezzolla L., 2017, Reports on Progress in Physics, 80, 096901
  5. Bozzola G., 2021, The Journal of Open Source Software, 6, 3099
  6. Brandt S. R., ve diğ., 2021, The Einstein Toolkit, Zenodo, doi:10.5281/zenodo.5770803
  7. Fernández R., Metzger B. D., 2016, Annual Review of Nuclear and Particle Science, 66, 23
  8. Kasen D., Metzger B., Barnes J., Quataert E., Ramirez-Ruiz E., 2017, Nature, 551, 80

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karmaşık Fiziksel Sistemler, Yüksek Enerji Astrofiziği ve Kozmik Işınlar, Astronomik Bilimler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

22 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

28 Kasım 2024

Kabul Tarihi

23 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc.

Kaynak Göster

APA
Çokluk, K. A., & Yakut, K. (2025). Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, 6(Special Issue: UAK2024 Proc.), 70-75. https://doi.org/10.55064/tjaa.1592681
AMA
1.Çokluk KA, Yakut K. Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri. TJAA. 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):70-75. doi:10.55064/tjaa.1592681
Chicago
Çokluk, Kutay Arınç, ve Kadri Yakut. 2025. “Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 (Special Issue: UAK2024 Proc.): 70-75. https://doi.org/10.55064/tjaa.1592681.
EndNote
Çokluk KA, Yakut K (01 Temmuz 2025) Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6 Special Issue: UAK2024 Proc. 70–75.
IEEE
[1]K. A. Çokluk ve K. Yakut, “Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri”, TJAA, c. 6, sy Special Issue: UAK2024 Proc., ss. 70–75, Tem. 2025, doi: 10.55064/tjaa.1592681.
ISNAD
Çokluk, Kutay Arınç - Yakut, Kadri. “Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics 6/Special Issue: UAK2024 Proc. (01 Temmuz 2025): 70-75. https://doi.org/10.55064/tjaa.1592681.
JAMA
1.Çokluk KA, Yakut K. Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri. TJAA. 2025;6:70–75.
MLA
Çokluk, Kutay Arınç, ve Kadri Yakut. “Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri”. Turkish Journal of Astronomy and Astrophysics, c. 6, sy Special Issue: UAK2024 Proc., Temmuz 2025, ss. 70-75, doi:10.55064/tjaa.1592681.
Vancouver
1.Kutay Arınç Çokluk, Kadri Yakut. Ani Kara Delik Oluşumu ile Sonuçlanan Çift Nötron Yıldız Birleşmeleri: Elektromanyetik Sinyaller ve Kilonova Işık Eğrisi Modelleri. TJAA. 01 Temmuz 2025;6(Special Issue: UAK2024 Proc.):70-5. doi:10.55064/tjaa.1592681

TJAA, Türk Astronomi Derneğinin (TAD) bir yayınıdır.