İnceleme Makalesi

James Webb Uzay Teleskobu’nun Gökada Devrimi

Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc. 1 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

James Webb Uzay Teleskobu’nun Gökada Devrimi

Öz

James Webb Uzay Teleskobu (JWST) yakın ve orta kızılötesi dalga boylarındaki eşsiz hassasiyeti ve çözünürlüğü sayesinde evrenin yapı taşları olan gökadalar için yeni bir dönem başlatmıştır. Özellikle yakın kızılötesindeki fotometrik ve tayfsal gözlemler evrenimizin tarihine dair anlayışımızdaki en önemli boşluklardan biri olan kozmik şafak dönemindeki gökadaları, ve aktif süper kütleli kara delikleri ilk kez gözleme fırsatı sağlamıştır. Bu gözlemler Büyük Patlama'dan birkaç 100 milyon yıl sonra zaten var olan parlak, mavi gökadaları, yüksek kırmızıya kayma değerine sahip Aktif Galaksi Çekirdekleri'nin beklenmedik popülasyonunu ve gökadaların önemli ölçüde aşırı olan yoğunlukları ilk kez ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada JWST'nin ilk iki yılında yapılan gökadalar için bir devrimi ifade eden gözlemlerin şaşırtıcı araştırma sonuçları özetlenecektir. Ayrıca, 5-25 mikron dalga boyları arasındaki orta kızılötesi fotometrik Kozmik Evrim Erken Yayın Bilimi (CEERS) uzay taramasından kırmızıya kayma değeri beşten daha düşük olan farklı gökada sınıfları için elde edilen bulgular özetlenecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adamo A., Atek H., Bagley M. B., Bañados E., Barrow K. S. S., ve diğ., 2024, preprint, (arXiv:2405.21054)
  2. Adams N. J., Conselice C. J., Ferreira L., Austin D., Trussler J. A. A., ve diğ., 2023, MNRAS, 518, 4755
  3. Arrabal Haro P., Dickinson M., Finkelstein S. L., Fujimoto S., Fernández V., Kartaltepe J. S., Jung I., ve diğ., 2023, ApJ, 951, L22
  4. Böker T., Beck T. L., Birkmann S. M., Giardino G., Keyes C., Kumari N., ve diğ., 2023, PASP, 135, 038001
  5. Bouwens R. J., ve diğ., 2023, MNRAS, 523, 1036
  6. Bromm V., Yoshida N., 2011, ARA&A, 49, 373
  7. Chemerynska I., Atek H., Dayal P., Furtak L. J., Feldmann R., Greene J. E., ve diğ., 2024, ApJ, 976, L15
  8. Curti M., Maiolino R., Curtis-Lake E., Chevallard J., Carniani S., D’Eugenio F., Looser T. J., ve diğ., 2024, A&A, 684, A75

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kozmoloji ve Samanyolu Ötesi Astronomi , Astronomik Bilimler (Diğer)

Bölüm

İnceleme Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

22 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

31 Ocak 2025

Kabul Tarihi

4 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: Special Issue: UAK2024 Proc.

Kaynak Göster

TJAA, Türk Astronomi Derneğinin (TAD) bir yayınıdır.