Büyükbostancı-Çiçekpınar (Balıkesir, KB Türkiye) Yöresindeki Oligosen-Miyosen Yaşlı Kalk-alkalen Volkanik Kayaçların Mineral Kimyası, Jeokimyası ve Petrolojisi
Öz
Bu çalışmada, Balıkesir ili güneyindeki Büyükbostancı-Çiçekpınar (Balıkesir, KB Türkiye) yöresinde bulunan, Oligosen-Miyosen yaşlı volkanik kayaçların petrografisi, mineral kimyası jeokimyası ve petrolojisi incelenmiştir.
Çalışılan volkanikler andezit, bazaltik andezit, trakiandezit ve piroklastik kayaçlardan oluşmaktadır. Mikrolitik porfirik, porfirik yer yer de fluidal, glomeroporfirik ve sferülitik dokuya sahip olan volkanik kayaçlar, plajiyoklaz, klinopiroksen, amfibol, biyotit ve Fe-Ti oksit ana minerallerden ibarettir. Çalışılan volkanik kayaçlara ait mineral kimyası analiz sonuçlarına göre, plajiyoklazlar andezin (An33-47Ab49-61Or2-6) ve labradorit (An60-62Ab34- 38Or1-4), piroksenler ojit ve klinoenstatit (Wo43En75Fs36-Wo1En38Fs14), biyotitler ise Mg’lu biyotit türündedir. Biyotit mineralinden jeotermobarometre hesaplamalarına göre, 798-843 °C sıcaklık ve 0,67-1,93 kbar basınç elde edilmiştir.
Jeokimyasal olarak, çalışılan volkanik kayaçlar yüksek K’lu kalk-alkalen özelliğe sahiptir. Andezitik volkanik kayaçlarda hornblend, klinopiroksen ve biyotit mineral ayrımlaşmasının hâkim olduğu fraksiyonel kristalleşme ve asimilasyon süreçleri etkili olmuştur. Volkanik kayaçların Normal-Okyanus Ortası Sırtı Bazaltları’na (N-OOSB) göre normalize iz element diyagramında, büyük iyon yarıçaplı litofil elementlerce (BİYE, Rb, U ve Th) zenginleşme izlenirken, yüksek çekim alanlı elementlerce (YÇAE, Nb ve Tb) ise fakirleşme görülmektedir. Kondrite göre normalize nadir toprak element dağılımları, (La/Lu)N 8,29-15,65 ile orta düzeyde zenginleşme göstermekte olup, genel olarak konkav bir dağılım sunmaktadır. Elde edilen veriler ile bölgesel jeolojik veriler birlikte değerlendirildiğinde, incelenen volkanik kayaçların yitim izi taşıyan çarpışma sonrası ürünler olduğu ve ayrıca zenginleşmiş litosferik mantodan türemiş olduğunu işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Teşekkür
Kaynakça
- Akay, E. (2009). Geology and petrology of the Simav Magmatic Complex (NW Anatolia) and its comparison with the Oligo–Miocene granitoids in NW Anatolia: Implications on Tertiary tectonic evolution of the region. International Journal of Earth Sciences, 98, 1655-1675.
- Aldanmaz, E., Pearce, J. A., Thirlwall, M. F. & Mitchell, J. G. (2000). Petrogenetic Evolution of late Cenozoic, Post-collision Volcanism in Western Anatolia, Turkey. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 102, 67-95.
- Altunkaynak, Ş. (2007). Collision-driven slab breakoff magmatism in northwestern Anatolia, Turkey. Journal of Geology, 115, 63-82.
- Altunkaynak, Ş. & Dilek, Y. (2006). Timing and nature of postcollisional volcanism in western Anatolia and geodynamic implications. In: Dilek, Y. & Pavlides, S. (Eds.), Post collisional tectonics and magmatism in the Mediterranean region and Asia. Geological Society of America Special Paper, 409, 321–351.
- Altunkaynak, Ş. & Genç, Ş. C. (2008). Petrogenesis and time-progressive evolution of the Cenozoic continental volcanism in the Biga Peninsula, NW Anatolia (Turkey). Lithos, 102, 316-340.
- Altunkaynak, S., Dilek, Y., Genç, Ş. C., Sunal, G., Gertisser, R., Furnes, H., Foland, K. A. & Yang, J. (2012). Spatial, temporal and geochemical evolution of Oligo–Miocene granitoid magmatism in western Anatolia, Turkey. Gondwana Research, 21, 961-986.
- Aslan, Z., Edrem, D., Temizel, İ. & Arslan, M. (2017). SHRIMP U–Pb zircon ages and whole-rock geochemistry for the Şapçı volcanic rocks, Biga Peninsula, Northwest Turkey: implications for pre-eruption crystallization conditions and source characteristics. International Geology Review, 59(14), 1764-1785.
- Aslan, Z., Demir, H. & Altın, İ. (2020). U–Pb zircon geochronology and petrology of the early Miocene Göloba and Şaroluk plutons in the Biga Peninsula, NW Turkey: Implications for post-collisionalmagmatism and geodynamic evolution. Journal of African Earth Sciences, 172, Article 103998.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mineraloji-Petrografi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ferhat Bozan
Bu kişi benim
0000-0001-9039-520X
Türkiye
Zafer Aslan
*
0000-0002-3418-4368
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Nisan 2022
Gönderilme Tarihi
3 Kasım 2021
Kabul Tarihi
22 Ocak 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2022 Cilt: 65 Sayı: 2