Araştırma Makalesi

Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni

Cilt: 67 Sayı: 4 28 Temmuz 2024
PDF İndir
EN TR

Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni

Öz

Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde 1969 Alaşehir depreminden sonra yüzey kırığı oluşturacak büyüklükte bir deprem olmamasına rağmen, Alaşehir-Sarıgöl arasında ciddi yüzey çatlakları ve çöküntüler meydana gelmektedir. Bölgede yapılan çalışmalarda, bu deformasyonların tektonik etkilerden mi yoksa yeraltı su seviyesi (YAS) değişimlerinden mi kaynaklandığı konusunda henüz bir fikir birliğine varılamamıştır. Bu araştırma, PS-InSAR tekniği kullanılarak elde edilen 2B’lu düşey ve yatay hız oranlarının jeolojik bilgiler ışığında değerlendirilmesini ve deformasyona neden olan tektonik modelin ortaya konmasını hedeflemiştir. Bunun için 2015-2023 yılları arasındaki Sentinel-1 uydu görüntüleri kullanılmıştır. Buna göre Sarıgöl Fayı’nın tavan bloğunda deformasyon hızı -26 mm/yıl, taban bloğunda +3 mm/yıl’dır. Bu da aktif tektonik rejim altında Bozdağ Horstu’nun yükselirken, grabenin sürekli çöktüğünü göstermektedir. Alınan Şerit profiller, graben kenar faylarının havzanın çöküntü geometrisini doğrudan kontrol ettiğini göstermektedir. Bulgularımıza göre 11 mm/yıl (batıya) ile 7 mm/yıl (doğuya) zıt yönlü yatay hareketlerin maksimum düşey deformasyon alanında gözlenmesi, çökmenin yatay düzlemde radyal yayılımla, düşeyde ise senformal geometride gerçekleştiğini gösterir. Yani, yatay hareket bölgedeki KB-GD yönlü sıkışmadan ziyade, havzanın çökme rejimini kontrol eden güney kenar faylarının geometrisi ve türüyle ilişkilidir. Güney kenara doğru artan, havzanın içine doğru azalan düşey deformasyonlar, listrik geometrili ana graben fayının tavan bloğundaki domino tarzı geri dönüşe işaret eder. Deformasyonların Alaşehir’in batısından itibaren gözükmemesi, literatürde bahsedildiği gibi Alaşehir ve Salihli alt havzalarının örtülü yarı düşey bir fayla sınırlanmış olmasından kaynaklanır. Bazı noktalarda düşey hız ve YAS değişimlerine ait tutarsızlıkların gözlenmesi ve bu noktaların Alaşehir depremi ile oluşmuş yüzey kırıklarına yakın olması, deformasyonların önemli bir bölümünün tektonik etkiler altında meydana geldiğini düşündürmektedir. Sonuç olarak deformasyonlar, 1969 Alaşehir depreminin kosismik evresinde gelişen sismik atımlara ek olarak, intersismik dönemde meydana gelen a-sismik kaymalarla oluşmuştur. Bu nedenle mevcut deformasyonları tek başına yeraltı su seviyesi değişimlerine bağlamak hatalı modellemelere neden olabilir. YAS’taki ani değişimler, intersismik dönemde meydana gelecek a-sismik deformasyonun, tektonik kontrol altında gelişen sediman konsolidasyonu hızlandırmasına ve deformasyonların hızlı bir şekilde gerçekleşmesine neden olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Dokuz Eylül Üniversitesi

Proje Numarası

Proje Yok

Teşekkür

Dr. Çiğdem TEPE, Doç. Dr. Ökmen SÜMER ve Dr. Atilla ONGAR

Kaynakça

  1. Abdikan, S., Arıkan, M., Sanli, F. B. & Cakir, Z. (2014). Monitoring of coal mining subsidence in peri-urban area of Zonguldak city (NW Turkey) with persistent scatterer interferometry using ALOS-PALSAR. Environmental Earth Sciences, 71, 4081-4089.
  2. Akoğlu, A. M., Jónsson, S., Wang, T., Çakır, Z., Dogan, U., Ergintav, S., … & Emre, Ö. (2018). Evidence for tear faulting from new constraints of the 23 October 2011 Mw 7.1 Van, Turkey, earthquake based on InSAR, GPS, coastal uplift, and field observations. Bulletin of the Seismological Society of America, 108(4), 1929-1946. https://doi.org/10.1785/0120170314
  3. Ali, M., Shahzad, M. I., Nazeer, M., Mahmood, I. & Zia, I. (2021). Estimation of surface deformation due to Pasni earthquake using RADAR interferometry. Geocarto International, 36(14), 1630-1645.
  4. Ambraseys, N. N. (1988). Engineering Seismology. Earthquake Engineering ve Structural Dynamics, 17, 1-105.
  5. Anderson, E. R., Griffin, R. E. & Irwin, D. E. (2016). Implications of different digital elevation models and preprocessing techniques to delineate debris flow inundation hazard zones in El Salvador. Natural Hazard Uncertainty Assessment: Modeling and Decision Support, 167-177.
  6. Angelier, J., Dumont, J. F., Karamanderesi, H., Poisson, A., Şimşek, Ş. & Uysal, Ş. (1981). Analyses of fault mechanisms and expansion of southwestern Anatolia since the late Miocene. Tectonophysics, 75(3-4), T1-T9.
  7. Arpat, E. ve Bingöl, E. (1969). Ege Bölgesi graben sisteminin gelişimi üzerine düşünceler. Mineral Research and Exploration Institute of Turkey (MTA) Bulletin, 73, 1-8.
  8. ASF (Alaska Satellite Facility), 2019. https://search.asf.alaska.edu/#/ , 10 Mart 2019.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fotogrametri ve Uzaktan Algılama, Doğal Afetler, Yapısal Jeoloji ve Tektonik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

28 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

28 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

14 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

16 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 67 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Eski, S., & Sözbilir, H. (2024). Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni. Türkiye Jeoloji Bülteni, 67(4), 31-62. https://doi.org/10.25288/tjb.1342834
AMA
1.Eski S, Sözbilir H. Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni. Türkiye Jeol. Bült. 2024;67(4):31-62. doi:10.25288/tjb.1342834
Chicago
Eski, Semih, ve Hasan Sözbilir. 2024. “Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni”. Türkiye Jeoloji Bülteni 67 (4): 31-62. https://doi.org/10.25288/tjb.1342834.
EndNote
Eski S, Sözbilir H (01 Temmuz 2024) Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni. Türkiye Jeoloji Bülteni 67 4 31–62.
IEEE
[1]S. Eski ve H. Sözbilir, “Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni”, Türkiye Jeol. Bült., c. 67, sy 4, ss. 31–62, Tem. 2024, doi: 10.25288/tjb.1342834.
ISNAD
Eski, Semih - Sözbilir, Hasan. “Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni”. Türkiye Jeoloji Bülteni 67/4 (01 Temmuz 2024): 31-62. https://doi.org/10.25288/tjb.1342834.
JAMA
1.Eski S, Sözbilir H. Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni. Türkiye Jeol. Bült. 2024;67:31–62.
MLA
Eski, Semih, ve Hasan Sözbilir. “Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 67, sy 4, Temmuz 2024, ss. 31-62, doi:10.25288/tjb.1342834.
Vancouver
1.Semih Eski, Hasan Sözbilir. Gediz (Alaşehir) Grabeni’nde Gelişen A-Sismik Yüzey Deformasyonların Kökeni. Türkiye Jeol. Bült. 01 Temmuz 2024;67(4):31-62. doi:10.25288/tjb.1342834

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy