Araştırma Makalesi

Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye

Cilt: 68 Sayı: 1 31 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye

Öz

Doğu Karadeniz (KD Türkiye); jeolojisi, tarihi ve doğal değerleri bakımından önemli bir bölgedir. Bölgenin jeolojik geçmişi; Paleozoyik, Mesozoyik ve Senozoyik dönemleri içermektedir. Paleobiyolojik olarak Dünya’nın oluşumundan günümüze değin beş büyük yok oluş yaşandığı bilinmektedir. Günümüzden 66 milyon yıl önce gerçekleşen Kretase-Paleojen geçişi/yok oluşu üzerine yapılan çalışmalarda (başlıca; platin grubu element anomalileri, Mg/Ca oranları, Sr izotopları, duraylı C-O izotop değerleri ve biyostratigrafi) K/Pg sınır/geçiş işaretleri ayrıntılı olarak belirlenmiştir. Özellikle, Mesozoyik-Sonozoyik stratigrafisi Doğu Karadeniz’de yer almakta olup magmatik ve volkanik kayaçlara göre daha az olan tortul kayaçlar da mostra vermektedir. K/Pg yaşlı neritik ve pelajik ardalanmalar doğu-batı ekseninde Karadeniz boyunca yayılım göstermektedir. Bu çökellerdeki K/Pg geçişi; Ordu’da neritik-neritik, Trabzon’da pelajik-pelajik ve neritik-neritik, Artvin’de ise pelajik-pelajik ve neritik-neritik olarak belirtilmektedir. Bu geçişler, foraminifer biyostratigrafisine dayalı olarak Geç Kretase’de bentik Orbitoides-Lepidorbitoides ve planktik G. gansseri-A. mayaroensis ile Paleojen’de bentik SBZ (Shallow Benthic Zones) 1-3 ve planktik P0-P5 biyozonlarına göre belirlenmiştir. Özellikle, Ordu bölgesinin neritik çökellerindeki K/Pg geçişinde/sınırında; Orduina erki n. gen. n. sp. (Sirel, 1969), Laffitteina erki (Sirel, 1994), Orduella sphaerica n. gen. n. sp. (Sirel, 1999), Selimina spinalis n. gen. n. sp. (İnan, 1996), Sirelina orduensis n. gen. n. sp. (Meriç ve İnan, 1998) ve Cocoarota orali n. sp. (İnan, 2003) olmak üzere yeni cins ve türler tanımlanmıştır. Bu yayılımda; Ordu, Trabzon ve Artvin yörelerinde yüzeyleyen K/Pg geçişinin saptandığı tip kesit noktaları ön plana çıkmaktadır. Dolayısıyla bu tortul birimler bölgenin biyostratigrafisinin oluşturulmasına ışık tutmaktadır. Bu çalışmada sunulan biyostratigrafik veriler ışığında; Kretase ve Paleojen dönemleri arasındaki geçiş kayıtlarını içeren, bu üç bölgedeki istiflerin hem Türkiye hem de Dünya için önemli paleobiyolojik jeositler olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdelghany, O., Abu Saimaa, M., Ramazanoğlu, S. & Arman, H. (2015). Stratigraphic correlation of the Late Cretaceous Simsima Formation United Arab Emirates and Akveren Formation, northwest Turkey. Journal of African Earth Sciences, 111, 296–306. https://doi.org/10.1016/j.jafrearsci.2015.07.025
  2. Açıkalın, S., Vellekoop, J., Ocakoğlu, F., Yılmaz, I. Ö., Smit, J., Altıner, S. Ö., Goderis, S., Vonhof, H., Speijer, R. P., Woelders, L., Fornaciarii, E. & Brinkhuis, H. (2015). Geochemical and palaeontological characterization of a new K-Pg Boundary locality from the Northern branch of the Neo-Tethys: Mudurnu-Göynük Basin, NW Turkey. Cretaceous Research, 52, 251-267. https://doi.org/10.1016/j.cretres.2014.07.011
  3. Adamia, S., Alania, V., Chabukiani, A., Kutelia, Z. & Sadradze, N. (2011a). Greater Caucasus (Cavcasioni): A long‐lived North‐Tethyan back‐arc basin. Turkish Journal Earth Sciences, 20, 611-628.
  4. Adamia, S. A., Zakariadze, G. S., Chkhotua, T., Sadradze, N., Tsereteli, N., Chabukiani, A. & Gventsadze, A. (2011b). Geology of the Caucasus: A review. Turkish Journal Earth Sciences, 20, 489-544.
  5. Aksay, A. ve Turhan, N. (1998). Şavşat-Ardanuç (Artvin) Dolayının (Ardahan-F48 Paftası) Jeolojisi (Rapor no: 10188). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (yayımlanmamış).
  6. Albarède, F. (2009). Geochemistry: an introduction. Second Edition.Cambridge University Press.
  7. Ali, N. B. H., Memmi, L. & Ali, M. B. H. (2015). El Kef, Conservatory of the Memory of Earth and Humans in Tunisia: A Geodiversity to Discover and a Heritage to Protect El Kef, mémoire de la Terre et des humains en Tunisie: Une géodiversité à découvrir et un. In E. Errami, M. Brocx, V. Semeniuk (Eds.) From Geoheritage to Geoparks, Case Studies from Africa and Beyond (pp. 135-143). Springer.
  8. Alroy, J. (2010). Geographical, environmental and intrinsic biotic controls on Phanerozoic marine diversification. Palaeontology, 53(6), 1211-1235.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji, Stratigrafi, Paleontoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

10 Ocak 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

19 Ekim 2024

Kabul Tarihi

17 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 68 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Köroğlu, F. (2025). Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye. Türkiye Jeoloji Bülteni, 68(1), 33-84. https://doi.org/10.25288/tjb.1570386
AMA
1.Köroğlu F. Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye. Türkiye Jeol. Bült. 2025;68(1):33-84. doi:10.25288/tjb.1570386
Chicago
Köroğlu, Fatih. 2025. “Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 (1): 33-84. https://doi.org/10.25288/tjb.1570386.
EndNote
Köroğlu F (01 Ocak 2025) Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 1 33–84.
IEEE
[1]F. Köroğlu, “Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye”, Türkiye Jeol. Bült., c. 68, sy 1, ss. 33–84, Oca. 2025, doi: 10.25288/tjb.1570386.
ISNAD
Köroğlu, Fatih. “Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68/1 (01 Ocak 2025): 33-84. https://doi.org/10.25288/tjb.1570386.
JAMA
1.Köroğlu F. Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye. Türkiye Jeol. Bült. 2025;68:33–84.
MLA
Köroğlu, Fatih. “Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 68, sy 1, Ocak 2025, ss. 33-84, doi:10.25288/tjb.1570386.
Vancouver
1.Fatih Köroğlu. Paleobiyolojik Jeosit Kavramı: Doğu Karadeniz’in K/Pg Jeositlerinde Referans Bir Çalışma, KD Türkiye / Paleobiological Geosite Concept: A Reference Study of K/Pg Geosites in the Eastern Black Sea, NE Türkiye. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ocak 2025;68(1):33-84. doi:10.25288/tjb.1570386

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy